AI tác động tới 40% việc làm: Người mới tốt nghiệp chịu sức ép lớn

Ngày 12-10, phát biểu tại Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Bangkok, Thái Lan, Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cho biết tỷ lệ việc làm chịu tác động có thể lên tới 60% tại các nền kinh tế phát triển.

Tác động bao gồm nâng cao hiệu quả công việc, làm giảm nhu cầu lao động hoặc loại bỏ một số vị trí, chứ không đồng nghĩa 40% việc làm sẽ biến mất.

AI giúp gia tăng năng suất nhưng cũng dẫn đến nguy cơ mất việc làm.

Theo phân tích của IMF, ở các nền kinh tế phát triển, khoảng một nửa số việc làm có mức độ tiếp xúc cao với AI có thể hưởng lợi nhờ năng suất được cải thiện.

Với phần còn lại, AI có khả năng đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng hiện do con người thực hiện, từ đó làm giảm tuyển dụng, gây sức ép lên tiền lương hoặc khiến một số công việc bị thay thế.

Nhóm dễ chịu sức ép là những công việc mà AI có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ nhưng ít cần phối hợp với năng lực của người lao động.

Nghiên cứu IMF công bố tháng 1-2026 cho thấy rủi ro không phân bổ đồng đều giữa các nghề.

Việc phổ biến kỹ năng liên quan đến AI gắn với mức việc làm thấp hơn ở những nhóm nghề có nhiều nhiệm vụ AI có thể thực hiện, nhưng khả năng kết hợp công nghệ với năng lực con người còn hạn chế. Ngược lại, các vị trí yêu cầu kỹ năng AI thường có mức lương cao hơn.

Theo bà Georgieva, người mới tốt nghiệp thường bắt đầu bằng các nhiệm vụ theo quy trình và mang tính lặp lại, rồi dần tích lũy kinh nghiệm để thăng tiến.

Khi những nhiệm vụ ban đầu bị tự động hóa, cơ hội bước vào nghề của họ có thể thu hẹp. IMF nhấn mạnh các nước cần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo lại người lao động để đáp ứng yêu cầu kỹ năng mới.

Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam cũng kêu gọi chính phủ phối hợp với doanh nghiệp, khuyến khích tuyển dụng người mới tốt nghiệp và đưa hỗ trợ việc làm thành một phần thường xuyên của chính sách.