AI và dân chủ số ở Brazil 'Công dân điều trần': Xây dựng văn hóa tham gia chính trị

Công dân đặt câu hỏi tại các phiên điều trần

Ở nhiều nghị viện trên thế giới, công chúng có thể tham dự các phiên họp của Nghị viện từ khu vực dành cho khán giả, nhưng phải tuyệt đối giữ im lặng. Thượng viện Brazil đã thử nghiệm một cách tiếp cận khác khi cho phép người dân đặt câu hỏi trong các phiên điều trần của các ủy ban thông qua nền tảng trực tuyến e-Citizenship hoặc qua đường dây điện thoại miễn phí.

Thượng viện Brazil. Ảnh: AFP

Hệ thống này, được gọi là “Sự kiện tương tác”, cho phép công dân gửi câu hỏi liên quan đến chủ đề đang được thảo luận tại các phiên điều trần. Trong năm 2024, người dân đã gửi khoảng 69.000 câu hỏi trong 440 phiên họp của các ủy ban. Theo số liệu của Thượng viện, khoảng 90% số câu hỏi này đã được các thượng nghị sĩ đọc hoặc phản hồi trong quá trình thảo luận.

Nhóm phụ trách quyền công dân điện tử lựa chọn và chuyển tiếp những câu hỏi quan trọng nhất của công dân đến các chủ tịch ủy ban. Quy trình này đã trở nên thiết yếu đến mức các thượng nghị sĩ hiện nay đều mong đợi những ý kiến đóng góp từ công chúng, như một người nhận xét: “Nếu chúng tôi đến muộn, điều hiếm khi xảy ra, thì thượng nghị sĩ sẽ hỏi danh sách câu hỏi đâu? Ý kiến đóng góp của công chúng đã trở thành quy tắc chứ không phải ngoại lệ”.

Sự hiện diện thường xuyên của các câu hỏi từ công chúng đã góp phần thay đổi cách thức tổ chức nhiều phiên điều trần. Các nghị sĩ không chỉ trao đổi với các chuyên gia hay đại diện cơ quan nhà nước mà còn phải phản hồi những mối quan tâm trực tiếp từ người dân.

Tuy nhiên, sự tham gia rộng rãi của công dân cũng đặt ra nhiều thách thức cho bộ máy nghị viện. Việc xử lý hàng chục nghìn câu hỏi từ người dân đòi hỏi nguồn nhân lực đáng kể để lựa chọn những câu hỏi phù hợp và bảo đảm nội dung thảo luận vẫn tập trung vào chủ đề của phiên họp. Các nhân viên nghị viện phải sàng lọc các câu hỏi không phù hợp hoặc mang tính xúc phạm để duy trì chuẩn mực của diễn đàn nghị viện. Đồng thời, họ cũng cần bảo đảm rằng các câu hỏi được lựa chọn phản ánh tương đối đầy đủ các quan điểm khác nhau trong xã hội.

Sự tham gia của AI

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đã mở ra nhiều khả năng để cải thiện hệ thống “Sự kiện tương tác”. Trên thực tế, nhóm phụ trách e-Citizenship đã bắt đầu thử nghiệm sử dụng AI để hỗ trợ lựa chọn các câu hỏi phù hợp nhất từ công chúng. Các công cụ trí tuệ nhân tạo có thể phân tích nội dung của hàng nghìn câu hỏi và sắp xếp chúng theo mức độ liên quan đến chủ đề phiên điều trần. Nhờ đó, các nhân viên nghị viện có thể nhanh chóng xác định những câu hỏi đại diện cho các mối quan tâm chính của công chúng.

Một hướng phát triển khác là sử dụng AI để ghi lại và phiên âm toàn bộ nội dung các phiên điều trần theo thời gian thực. Hệ thống có thể so sánh các câu hỏi của công dân với nội dung thảo luận để xác định liệu vấn đề đó đã được trả lời hay chưa, từ đó gợi ý cho nghị sĩ những câu hỏi tiếp theo phù hợp với dòng thảo luận. Điều này sẽ giúp đơn giản hóa quá trình điều hành và duy trì luồng phiên điều trần, cho phép các thượng nghị sĩ tập trung vào các câu hỏi liên quan và kịp thời.

Với khả năng chuyển đổi văn bản thành video và âm thanh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể biến các tài liệu nền bằng văn bản thành các video ngắn, bản trình chiếu hoặc podcast, giúp thông tin dễ hiểu hơn đối với những người không có kiến thức chuyên môn về chính sách. Mặc dù hiện tại chỉ chấp nhận câu hỏi bằng tiếng Bồ Đào Nha. Trong tương lai, công nghệ dịch thuật AI có thể hỗ trợ các câu hỏi bằng các ngôn ngữ khác, cũng như xử lý việc phiên âm và sắp xếp các bài nộp bằng giọng nói hoặc video. Các công cụ phân loại nội dung này sẽ giảm bớt khối lượng công việc của nhân viên, chuyển các câu hỏi đến các chủ tịch ủy ban phù hợp một cách hiệu quả hơn và bảo đảm các chủ đề đa dạng được đề cập trong các phiên điều trần.

Đối với người dân, chatbot được hỗ trợ bởi AI có thể giúp họ dễ dàng hơn trong việc gửi câu hỏi, hiểu rõ các thủ tục điều trần và tiếp cận thông tin về các chủ đề thảo luận. Điều này sẽ giảm bớt rào cản tham gia, đặc biệt là đối với người dùng lần đầu hoặc những người ít quen thuộc với các quy trình lập pháp.

Nhóm e-Citizenship còn thử nghiệm sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra các báo cáo toàn diện tóm tắt các phiên điều trần và có kế hoạch biến điều này thành thông lệ. Những báo cáo này sẽ cung cấp các tài liệu có giá trị cho cả các Thượng nghị sĩ và công chúng trong việc hiểu rõ kết quả và tác động của các phiên điều trần.

Bằng cách tận dụng những cải tiến dựa trên trí tuệ nhân tạo này, Thượng viện Brazil có thể cải thiện đáng kể hiệu quả, khả năng tiếp cận và tính hữu hiệu của hoạt động công dân điều trần.