AI và dân chủ số ở Brazil Nền tảng số 'Ý tưởng lập pháp': Biến sáng kiến công dân thành 'chất liệu' lập pháp

Những sáng kiến từ cuộc sống

Được triển khai từ năm 2012 trên cổng thông tin e-Citizenship, nền tảng “Ý tưởng lập pháp” cho phép bất kỳ công dân nào cũng có thể đề xuất một ý tưởng luật chỉ bằng vài dòng mô tả ngắn kèm theo tên và bang nơi cư trú. Đối với những người không quen sử dụng công nghệ hoặc muốn trình bày ý kiến bằng lời nói, Thượng viện cũng cung cấp một đường dây điện thoại miễn phí để nhân viên ghi nhận và đăng tải đề xuất lên hệ thống. Người khiếm thính thậm chí có thể gửi video bằng ngôn ngữ ký hiệu.

Nền tảng số Ý tưởng lập pháp (Legislative idea) trên cổng thông tin e-Citizenship. Trên đó hiển thị số lượng các sáng kiến lập pháp của công dân và 3 sáng kiến đang nhận được số lượng chữ ký ủng hộ lớn nhất

Mỗi tháng, đội ngũ phụ trách gồm khoảng 15 nhân viên của chương trình e-Citizenship tiếp nhận và xem xét hơn 1.000 đề xuất để bảo đảm nội dung phù hợp với các quy định hiến pháp. Sau khi được chấp nhận đăng tải, các ý tưởng sẽ được mở để công chúng bày tỏ sự ủng hộ trong vòng bốn tháng.

Nếu một đề xuất thu hút được ít nhất 20.000 chữ ký ủng hộ, nó sẽ được chuyển tới một ủy ban của Thượng viện để xem xét phát triển thành dự luật hoặc đề xuất sửa đổi hiến pháp. Trên thực tế, nhiều thượng nghị sĩ cũng chủ động tiếp nhận các ý tưởng được đánh giá có tiềm năng ngay cả khi chưa đạt ngưỡng này.

Một ví dụ gần đây là đề xuất sử dụng ngân sách hàng tỷ USD vốn dành cho các chiến dịch tranh cử để hỗ trợ tái thiết bang Rio Grande do Sul sau thảm họa môi trường và nhân đạo nghiêm trọng. Đề xuất này nhanh chóng thu hút sự quan tâm lớn của công chúng trên nền tảng trực tuyến và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ.

Mặc dù hệ thống “Ý tưởng lập pháp” đã tạo ra một kênh kết nối mới giữa công dân và nghị viện, nó cũng bộc lộ nhiều hạn chế ban đầu. Trước hết, việc đạt được hàng chục nghìn chữ ký ủng hộ là một rào cản đáng kể đối với nhiều đề xuất. Ngoài ra, nhiều ý tưởng giống nhau, lại xuất hiện dưới các đề xuất khác nhau, khiến sự ủng hộ bị phân tán và làm giảm khả năng đạt ngưỡng cần thiết. Hệ thống hiện tại cũng chỉ hiển thị một số đề xuất phổ biến nhất trên trang chủ, khiến các ý tưởng mới khó tiếp cận với công chúng.

Những hạn chế này cho thấy thách thức chung của các nền tảng tham gia công dân trong kỷ nguyên số, đó là làm thế nào để xử lý hiệu quả khối lượng lớn ý kiến từ xã hội mà vẫn bảo đảm tính đa dạng của các quan điểm.

Trí tuệ nhân tạo và cơ hội nâng cấp hệ thống

Sự phát triển nhanh chóng của AI đang mở ra những khả năng mới để giải quyết các vấn đề này. Các hệ thống AI có thể phân tích nội dung của các đề xuất mới và so sánh với cơ sở dữ liệu hiện có nhằm phát hiện các ý tưởng trùng lặp hoặc tương tự. Khi đó, người gửi đề xuất có thể được gợi ý tham gia vào những sáng kiến đã tồn tại thay vì tạo thêm một đề xuất mới.

AI cũng có thể giúp phân loại các ý tưởng theo chủ đề, lĩnh vực chính sách hoặc khu vực địa lý, từ đó cung cấp cho các nhà lập pháp cái nhìn tổng thể về những vấn đề mà công chúng quan tâm nhất. Một số nền tảng tham gia công dân ở châu Âu và Mỹ đã phát triển các thuật toán “phân cụm ý tưởng” để nhóm các đề xuất tương tự lại với nhau, giúp quá trình phân tích chính sách trở nên hiệu quả hơn.

Ngoài ra, thay vì chỉ hiển thị những đề xuất phổ biến nhất, hệ thống có thể sử dụng thuật toán để luân phiên giới thiệu các ý tưởng khác nhau dựa trên mức độ liên quan, xu hướng thảo luận xã hội hoặc sự kiện thời sự. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm rằng nhiều quan điểm khác nhau vẫn có cơ hội tiếp cận công chúng.