Ám ảnh lốc xoáy tại Đạ Huoai (Lâm Đồng): Nước mắt nhà nông gục ngã cùng hàng trăm gốc "cây tỷ phú"
Chỉ trong chớp mắt, cơn lốc xoáy kinh hoàng chiều ngày 20/8 đã cuốn phăng thành quả lao động suốt cả thập kỷ của hàng chục hộ nông dân tại huyện Đạ Huoai (Lâm Đồng).
Hàng trăm cây sầu riêng đang độ sung sức gãy đổ, hạ tầng tan hoang, thiệt hại hàng tỷ đồng. Không chỉ là câu chuyện xót xa về tài sản trước mắt, thảm họa thiên nhiên này còn gióng lên hồi chuông khẩn thiết về bài toán thích ứng với thời tiết cực đoan tại các vùng chuyên canh nông nghiệp giá trị cao.
Chiều giông bão và hiện trường hoang tàn
Khoảng 15h30 chiều ngày 20/8, bầu trời Đạ Huoai bất ngờ tối sầm. Một trận mưa lớn kèm theo dông lốc và sấm sét dữ dội càn quét qua địa bàn nhiều xã. Sức tàn phá của thiên nhiên diễn ra quá nhanh khiến người dân không kịp trở tay.
Tại xã Đạ Huoai 2, cơn lốc đi qua để lại một hiện trường ngổn ngang. Nhà cửa, trường học và hệ thống hạ tầng giao thông oằn mình hứng chịu thiệt hại. Theo thống kê bước đầu, có 3 nhà dân bị tốc mái với thiệt hại khoảng 110 triệu đồng; đặc biệt, một căn nhà tại thôn Lạc Hồng bị lốc cuốn phăng toàn bộ phần mái, làm hư hỏng nặng nề trần nhà và các công trình phụ trợ.
Ngay cả Trường Mầm non Sơn Ca cũng không tránh khỏi ảnh hưởng khi một cây xà cừ cổ thụ bật gốc, ngã đè lên khu phát triển vận động, làm hư hỏng mái tôn. Dọc theo tuyến Quốc lộ 20 sầm uất (đoạn từ đèo Bảo Lộc đến khu vực giáp xã Đạ Huoai) và các tuyến đường liên xã, hàng loạt cây xanh gãy đổ la liệt gây ách tắc giao thông cục bộ. Hai trụ điện chiếu sáng trên Quốc lộ 20 bị bẻ gãy, hệ thống chiếu sáng trục xã bị tê liệt hoàn toàn với thiệt hại cơ sở hạ tầng ước tính lên tới hơn 1 tỷ đồng.
Nhiều cây sầu riêng đang trong giai đoạn cho thu hoạch bị quật ngã (Ảnh: C.H)
Phó Chủ tịch UBND xã Đạ Huoai 2 Nguyễn Hùng Cường cho biết, riêng tại thôn Bình An, nhiều vườn sầu riêng bị tàn phá nặng. Tổng cộng khoảng 45 hộ dân bị ảnh hưởng, với thiệt hại ước hơn 5 tỷ đồng.
Thiên tai cũng gây hư hỏng nhà ở, trường học và hệ thống hạ tầng. Ba nhà dân bị tốc mái, thiệt hại khoảng 110 triệu đồng. Trong đó, một căn nhà tại thôn Lạc Hồng bị tốc mái hoàn toàn, hư hỏng trần, công trình phụ và một số vật dụng sinh hoạt.
Nhiều vườn sầu riêng bị tàn phá nặng với khoảng 45 hộ dân bị ảnh hưởng, với thiệt hại ước hơn 5 tỷ đồng (Ảnh: C.H)
Nhiều vườn sầu riêng tại Đạ Huoai bị ảnh hưởng sau trận dông lốc (Ảnh: C.H)
Khẩn trương khắc phục hậu quả
Thiệt hại về hạ tầng có thể sớm khắc phục, nhưng nỗi đau lớn nhất của người dân Đạ Huoai lúc này lại nằm ở những mảnh vườn sầu riêng – vốn được mệnh danh là "cây tỷ phú", là nguồn sống và hy vọng đổi đời của cả gia đình.
Tại xã Đạ Huoai khoảng 0,7 ha sầu riêng bị ngập úng và hơn 200 cây sầu riêng đang trong giai đoạn kinh doanh bị gãy, đổ (Ảnh: C.H)
Ngay khi thảm họa đi qua, tinh thần tương thân tương ái và sự phản ứng kịp thời của chính quyền địa phương đã được phát huy tối đa. UBND xã Đạ Huoai 2 đã khẩn trương huy động lực lượng Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự và dân quân tự vệ xuyên đêm bám hiện trường.
Tiếng cưa máy xé toạc màn đêm. Các xe cẩu và phương tiện chuyên dụng được điều động tối đa để giải phóng mặt bằng. Tính đến ngày 22/8, các điểm cây đổ trên Quốc lộ 20 và các tuyến đường trọng điểm đã cơ bản được dọn dẹp, trả lại sự thông suốt cho huyết mạch giao thông. Đối với những hộ dân bị tốc mái, chính quyền địa phương đã hỗ trợ nhân lực di dời tài sản, bố trí nơi ở tạm thời an toàn và khẩn trương lợp lại mái nhà để bà con sớm ổn định cuộc sống.
Hiện tại, xã Đạ Huoai 2 đang tiếp tục rà soát, thống kê chi tiết thiệt hại đến từng hộ dân, từ đó đề xuất các phương án hỗ trợ kịp thời, hướng dẫn bà con kỹ thuật phục hồi vườn cây và vệ sinh đồng ruộng để tránh dịch bệnh lây lan sau mưa bão.
“Tổng cộng có khoảng 45 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp, thiệt hại kinh tế ước tính hơn 5 tỷ đồng chỉ tính riêng tại Đạ Huoai 2,” ông Cường chia sẻ.
Trồng sầu riêng là một quá trình đánh cược với thời gian và thời tiết. Để có được một cây sầu riêng 10 năm tuổi, người nông dân phải đổ không biết bao nhiêu mồ hôi, công sức và vốn liếng từ khâu chọn giống, bón phân, tưới tiêu đến phòng trừ sâu bệnh. Sự đứt gãy của hàng trăm gốc sầu riêng hôm nay không chỉ là sự mất mát về sản lượng của vụ mùa hiện tại, mà còn tước đi nguồn thu nhập sinh kế bền vững của các hộ gia đình trong ít nhất 5-7 năm tới để có thể trồng lại một cây mới đạt năng suất tương đương.
Chuyển đổi tư duy thích ứng với biến đổi khí hậu
Câu chuyện buồn tại Đạ Huoai một lần nữa là minh chứng rõ nét nhất cho thấy sự tàn khốc của biến đổi khí hậu. Thời tiết cực đoan, mưa bão, dông lốc bất thường đang tác động trực tiếp, dữ dội đến các vùng chuyên canh cây lâu năm có giá trị kinh tế cao tại Tây Nguyên nói chung và Lâm Đồng nói riêng.
Để phát triển nền nông nghiệp bền vững, không thể chỉ trông chờ vào "lộc trời" hay dừng lại ở việc khắc phục hậu quả. Đã đến lúc, tư duy sản xuất nông nghiệp cần được gắn chặt với tư duy phòng chống thiên tai.
Thứ nhất, chính quyền và cơ quan chức năng cần rà soát lại quy hoạch cây xanh, đặc biệt là việc xử lý sớm những cây rừng có nguy cơ ngã đổ dọc các tuyến đường huyết mạch như đèo Bảo Lộc để đảm bảo an toàn tính mạng con người. Thứ hai, đối với người nông dân trồng sầu riêng, việc thiết lập các đai rừng chắn gió (trồng các loại cây cao, rễ sâu quanh vườn) cần được xem là yêu cầu kỹ thuật bắt buộc để giảm thiểu động năng của lốc xoáy. Cùng với đó là việc cắt tỉa cành tạo tán trước mùa mưa bão để hạn chế cản gió. Thứ ba, về tầm nhìn vĩ mô, thảm họa này một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phát triển Bảo hiểm nông nghiệp cho các loại cây trồng giá trị cao. Chỉ khi rủi ro được chia sẻ, người nông dân mới thực sự an tâm bám đất, bám vườn.
Sau cơn giông bão, những mầm xanh mới rồi sẽ lại đâm chồi từ lòng đất mẹ. Nhưng để những giọt nước mắt xót xa không còn rơi trên những mùa vàng, sự chung tay của cả cộng đồng, sự đồng hành của nhà nước và tư duy nhạy bén của người nông dân chính là "tấm lá chắn" vững chắc nhất trước cơn thịnh nộ của thiên nhiên.
