Ăn cà chua sống hay nấu chín tốt hơn? 4 sai lầm cần lưu ý

Cà chua vẫn thường được nhiều người mặc định là ăn sống sẽ giữ trọn dưỡng chất nhưng khoa học hiện đại đã chứng minh những điều bất ngờ khiến nhiều người phải thay đổi cách nấu nướng.

Thực tế, cà chua giống như một "kho" dinh dưỡng bị khóa kín bởi các bức tường tế bào thực vật dày đặc. Nếu chỉ ăn sống, cơ thể rất khó phá vỡ các liên kết này để chạm tới lycopene là hoạt chất giúp ngăn ngừa ung thư và lão hóa. Chính nhiệt độ trong quá trình nấu nướng đóng vai trò như một chiếc chìa khóa, giúp phá vỡ các mô tế bào, giải phóng lycopene từ dạng khó hấp thụ sang dạng dễ hấp thụ hơn.

1. Nên ăn cà chua sống hay nấu chín?

Nên ưu tiên ăn cà chua nấu chín để để tận dụng tối đa chất lycopene có lợi cho sức khỏe.

Cà chua là nguồn cung cấp lycopene dồi dào nhất - chất chống oxy hóa mạnh giúp giảm nguy cơ ung thư tiền liệt tuyến và tim mạch. Khi đun nóng với chất béo, hàm lượng lycopene mà cơ thể hấp thụ được tăng gấp nhiều lần so với ăn sống.

Nghiên cứu khoa học Đại học Cornell (Hoa Kỳ) cho thấy, khi nấu chín cùng một chút chất béo như dầu ô liu, khả năng hấp thụ lycopene của cơ thể có thể tăng lên gấp 3 đến 4 lần so với việc ăn trực tiếp. Điều này đồng nghĩa với việc, một bát canh cà chua nấu chín kỹ đôi khi lại mang giá trị phòng bệnh cao hơn nhiều so với một đĩa salad cà chua tươi sống. Do đó nên ưu tiên ăn cà chua nấu chín.

Ăn sống khi nào? Nếu là người cần bổ sung vitamin C để làm sáng da và tăng sức đề kháng, hãy ăn sống như salad. Tuy nhiên, hãy đảm bảo đó là cà chua sạch, an toàn.

Cách tốt nhất là ăn kết hợp nhưng ưu tiên các món cà chua nấu chín (sốt cà chua, canh cà chua) để tận dụng tối đa chất lycopene.

2. Một số sai lầm nên tránh khi ăn cà chua

2.1. Ăn cà chua xanh sống - nguy cơ ngộ độc solanine

Cà chua chưa chín chứa lượng lớn solanine, chất này có cấu trúc tương tự độc tố trong khoai tây mọc mầm, gây buồn nôn, chóng mặt, vã mồ hôi và suy hô hấp. Khi chín đỏ, chất này tự tiêu biến, an toàn tuyệt đối cho sức khỏe.

2.2. Thói quen ăn cà chua sống khi bụng rỗng

Nên tránh ăn cà chua sống như ăn salad hoặc uống nước ép cà chua khi đói, vì lúc này nồng độ acid dạ dày cao nhất, dễ gây kết tủa. Acid tannic và nhựa (pectin) trong cà chua khi gặp acid dạ dày ở nồng độ cao sẽ tạo thành các khối kết tủa không tan. Về lâu dài, điều này không chỉ gây đau bụng, nôn mửa mà còn ảnh hưởng đến dạ dày.

2.3. Nấu cà chua quá lâu hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần

Dưới tác động nhiệt quá lâu, các vitamin nhạy cảm và lycopene sẽ bị oxy hóa, vì vậy cần tránh đun nấu cà chua quá kỹ.

Sụt giảm 29% vitamin C: Nghiên cứu từ Đại học Cornell (Mỹ) chứng minh khi đun nóng ở 88°C trong 30 phút, lượng vitamin C mất đi 29% và sẽ biến mất hoàn toàn nếu hâm lại nhiều lần.

Nguy cơ oxy hóa ngược: Cà chua nấu cùng dầu mỡ khi bị đun đi đun lại sẽ khiến acid béo biến đổi thành gốc tự do và aldehyde. Lúc này, món ăn không còn chống oxy hóa mà ngược lại gây gánh nặng cho gan.

Phá hủy hương vị: Nhiệt cao tiêu diệt acid citric tự nhiên, khiến cà chua mất độ ngọt thanh, trở nên chua gắt và bở nát.

Chỉ nấu chín tới (15 - 20 phút), ăn bữa nào nấu bữa đó và tuyệt đối không hâm lại quá nhiều lần.

2.4. Giữ nguyên hạt cà chua dù có hệ tiêu hóa kém

Dù ăn cà chua sống hay đã nấu chín, hạt cà chua vẫn giữ nguyên cấu trúc khó tiêu hóa. Với người có hệ tiêu hóa yếu, dù hạt đã được nấu mềm vẫn có thể gây kích ứng niêm mạc ruột. Tuy không trực tiếp gây viêm ruột thừa như lời đồn nhưng hạt cà chua rất khó tiêu hóa, có thể bám vào thành ruột gây kích ứng đối với những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc đang bị viêm đại tràng.

3. Bí quyết chọn và bảo quản cà chua

Cách chọn: Ưu tiên quả chín tự nhiên, có chấm trắng li ti dưới vỏ (đây là các túi bột thịt quả), cuống còn tươi xanh và dính chặt vào quả.

Bảo quản: Không nên để cà chua trong tủ lạnh quá lâu. Nhiệt độ thấp dưới 5°C phá vỡ cấu trúc tế bào, làm quả bị bở, mất mùi vị. Nên để ở nhiệt độ phòng, nơi thoáng mát. Chỉ nên mua đủ dùng, nếu thừa mới để tủ lạnh và nên ăn sớm.

4. Những nhóm người nên lưu ý

Dù là siêu thực phẩm nhưng cà chua chứa hàm lượng acid hữu cơ cao, những người đang bị viêm loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản nên hạn chế ăn cà chua, đặc biệt là cà chua sống, để tránh tình trạng ợ chua và bỏng rát thực quản.

Bên cạnh đó, cà chua cũng chứa một lượng nhất định kali. Đối với bệnh nhân suy thận giai đoạn muộn, việc nạp quá nhiều kali từ cà chua có thể gây áp lực lên thận, dẫn đến tình trạng tăng kali máu gây nguy hiểm cho nhịp tim. Người thuộc nhóm đối tượng này hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ về liều lượng sử dụng hằng ngày để đảm bảo an toàn tuyệt đối.

BS. Nguyễn Yên Thao