An Giang: Các bãi rác quá tải trong khi dự án xử lý tập trung chậm tiến độ

(Ảnh: Nguyễn Huy Thành/ TTXVN)

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, với tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế mạnh mẽ, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trong tỉnh hiện khoảng 2.274 tấn/ngày (khu vực đô thị chiếm 42% và nông thôn 58%). Trong khi đó, các bãi rác hiện hữu đã rơi vào tình trạng quá tải, còn các dự án xử lý tập trung chậm tiến độ, đang là một thách thức môi trường về xử lý chất thải rắn sinh hoạt của An Giang.

Đối với tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh mỗi ngày, lượng rác thu gom, vận chuyển khoảng 1.737 tấn/ngày, đạt tỷ lệ 76,4% (đô thị 910 tấn/ngày, nông thôn 827 tấn/ngày). Theo đó, chôn lấp hợp vệ sinh khoảng 660 tấn/ngày tại các khu xử lý Bình Hòa, Kênh 10, Phú Thạnh, Mương Đào; đốt trong nhà máy khoảng 390 tấn/ngày tại các nhà máy xử lý rác Thoại Sơn, Tâm Sinh Nghĩa, Mỹ Luông... đổ xả tại bãi lộ thiên, phun xịt chế phẩm sinh học khoảng 687 tấn/ngày. Hầu hết các khu, bãi xử lý rác hiện hữu trong tình trạng quá tải, khó khăn về công nghệ.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn cho biết, tỉnh gặp khó khăn trong đầu tư các công trình xử lý rác thải tập trung. Một số dự án nhà máy xử lý rác tập trung đã có chủ trương nhưng triển khai chậm tiến độ hoặc chưa thực hiện như: Dự án Tâm Hằng, Nhà máy xử lý rác cụm Long Xuyên công suất 300 tấn/ngày thi công hạ tầng chậm. Dự án Nhà máy xử lý rác công suất 1.000 tấn/ngày (công nghệ đốt phát điện) tại cụm Long Xuyên hiện vẫn đang trong giai đoạn lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư hạ tầng kỹ thuật để kêu gọi nhà đầu tư...

Bên cạnh đó, khó khăn trong mở rộng mạng lưới thu gom rác khu vực nông thôn do đặc thù địa hình. Hệ thống kênh rạch chằng chịt khiến phương tiện thu gom cơ giới khó tiếp cận sâu vào các tuyến dân cư nông thôn, phương tiện thu gom hiện tại chủ yếu là thô sơ, cũ kỹ và thiếu đồng bộ.

Hầu hết bãi rác nông thôn là bãi chứa tạm thời, xử lý bằng hình thức đổ xả phun xịt chế phẩm khử mùi nên chưa đảm bảo triệt để các yêu cầu bảo vệ môi trường. Tỷ lệ phân loại rác tại nguồn chưa cao, mới dừng lại ở các mô hình thí điểm, do hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, nhất là khâu tái chế, xử lý đối với từng loại rác được phân loại.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Lê Hữu Toàn phát biểu tại cuộc họp ngày 5/8/2026. (Ảnh: Báo An Giang)

Để tháo gỡ những "nút thắt" này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Lê Hữu Toàn cho biết, tỉnh đẩy nhanh tiến độ và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án xử lý rác tập trung; đôn đốc và xử lý các dự án chậm tiến độ, giám sát, đôn đốc các nhà máy xử lý rác đã có chủ trương đầu tư tiến hành xây dựng và đưa vào vận hành. Tỉnh kêu gọi đầu tư công nghệ hiện đại, tuần hoàn chất thải, thu hồi năng lượng, đốt rác phát điện…

Tỉnh An Giang cũng mở rộng và nâng cao năng lực thu gom rác thải nông thôn, hướng dẫn các địa phương đổi mới mô hình thu gom, bố trí thêm các điểm tập kết, trạm trung chuyển đạt chuẩn, trang bị phương tiện thu gom phù hợp với địa hình sông rạch nông thôn. Mặt khác, đưa vào vận hành ô chôn lấp số 2 Phú Thạnh (xã Chợ Vàm); thực hiện dự án cải tạo ô chôn lấp số 2 Kênh 10 (Châu Đốc); triển khai mở rộng và đầu tư hệ thống xử lý nước thải bãi rác An Tức (Ô Lâm).

Tiếp đến, tỉnh đẩy nhanh kêu gọi đầu tư nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Long Xuyên 490 tấn/ngày áp dụng công nghệ tái chế rác RDF, viên nén RDF. Tỉnh xử lý các bãi rác ô nhiễm, đóng cửa và xử lý triệt để ô nhiễm môi trường tại 7 bãi rác lộ thiên trên địa bàn; kêu gọi đầu tư nhà máy xử lý rác có trong quy hoạch tỉnh…

Ngoài ra, tỉnh ban hành cơ chế tài chính, chính sách và đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn; khẩn trương hoàn thành việc ban hành định mức kinh tế-kỹ thuật vệ sinh công cộng và quy định giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Đồng thời, tỉnh ban hành và triển khai kế hoạch phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn giai đoạn mới; tăng cường hướng dẫn hộ gia đình phân loại rác thành chất thải hữu cơ, chất thải tái chế và chất thải còn lại; tuyên truyền, hướng dẫn nông dân ứng dụng chế phẩm vi sinh (IMO) để tự xử lý rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp thành phân bón ngay tại hộ gia đình, góp phần giảm áp lực cho hệ thống thu gom công cộng.

Ngành chức năng cũng phối hợp với các địa phương tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm xả rác thải bừa bãi ra kênh rạch, nơi công cộng, phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể vận động nhân dân tích cực tham gia giữ gìn môi trường sống "xanh-sạch-đẹp"; thí điểm mô hình "Câu lạc bộ Nông nghiệp phố" để hướng dẫn kỹ thuật ủ rác hữu cơ tại nguồn.

Trong một diễn biến khác, trong số 21 dự án đầu tư xây dựng hạ tầng phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, tỉnh đang triển khai 5 dự án xử lý rác thải, nước thải trên đảo Phú Quốc với mục tiêu hoàn thành trước tháng 8/2027.

Cụ thể, Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc đã ký kết hợp đồng với nhà đầu tư chiến lược là Công ty Cổ phần-Tổng Công ty Nước-Môi trường Bình Dương (BIWASE) triển khai 3 dự án gồm: Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bãi Bổn, công suất xử lý 250 tấn/ngày, tổng mức đầu tư khoảng 382 tỷ đồng; nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt An Thới, công suất xử lý 110 tấn/ngày, vốn đầu tư 140 tỷ đồng; nhà máy điện rác Bãi Bổn, năng lực tiếp nhận xử lý từ 200 - 300 tấn rác/ngày, vốn đầu tư 300 tỷ đồng.

Tiếp đến, 2 dự án nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Dương Đông (vốn đầu tư 600 tỷ đồng) và nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực An Thới (vốn đầu tư 480 tỷ đồng) do Liên danh Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Xanh Seraphin và Công ty Cổ phần Phát triển Đầu tư Xây dựng Việt Nam (đại diện Liên danh là Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Xanh Seraphin) thực hiện. Khi hoàn thành và đi vào hoạt động, hai nhà máy này sẽ giúp giảm thiểu, ngăn chặn nước thải chưa qua xử lý xả thẳng ra sông, suối và bãi biển, bảo vệ hệ sinh thái biển.

Với việc đầu tư đồng loạt 5 dự án hạ tầng môi trường quy mô lớn, tổng vốn đầu tư hơn 1.900 tỷ đồng là một bước ngoặt mang tính chiến lược, giải quyết trực tiếp các "điểm nghẽn" về rác thải, nước thải của đảo Ngọc Phú Quốc. Theo đó, khi hoàn thành đưa vào vận hành, tổng công suất xử lý rác thải của 3 nhà máy từ 560-660 tấn/ngày, đáp ứng và xử lý lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hiện tại của đảo khoảng 200-300 tấn/ngày. Nhà máy điện rác Bãi Bổn biến rác thải thành năng lượng hữu ích, giảm tỷ lệ chôn lấp xuống mức tối thiểu.

Chủ tịch Ủy ban nhân đặc khu Phú Quốc Trần Minh Khoa nhấn mạnh, Phú Quốc kỳ vọng 5 dự án hạ tầng môi trường đang thực hiện khi hoàn thành đưa vào vận hành sẽ góp phần cho môi trường đảo Ngọc sạch sẽ, bãi biển không rác thải và nguồn nước trong lành.

Đảo Phú Quốc (An Giang). (Ảnh: Lê Huy Hải/TTXVN)

Đây chính là yếu tố quyết định để giữ chân du khách cao cấp, phát triển du lịch bền vững, giúp Phú Quốc đạt được các tiêu chuẩn quốc tế về "Đô thị du lịch xanh", gia tăng năng lực cạnh tranh toàn cầu với các hòn đảo du lịch khác trong khu vực và thế giới. Bên cạnh đó, hạ tầng môi trường đồng bộ cũng là "thông điệp xanh" mạnh mẽ thu hút đầu tư, nhất là thu hút các nhà đầu tư tên tuổi, có năng lực chuyên môn cao.

Hành trình xây dựng một môi trường sống "xanh-sạch-đẹp" tại An Giang không chỉ là trách nhiệm của riêng chính quyền với những dự án nghìn tỷ, mà còn phụ thuộc vào sự thay đổi trong thói quen nhỏ nhất của mỗi người dân. Với những quyết tâm chính trị mạnh mẽ và lộ trình chuyển đổi công nghệ rõ ràng, tin rằng An Giang sẽ sớm giải quyết được bài toán rác thải, bảo vệ sức khỏe và môi trường bền vững cho nhân dân./.