An ninh năng lượng - 'mạch máu' bảo đảm phát triển bền vững

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng.

Năng lượng phải đi trước một bước

Theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nêu rõ yêu cầu năng lượng phải “đi trước một bước”, đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân. Điều này mang tính quyết định trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế và thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong thập niên tới.

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước và sự chỉ đạo của Chính phủ, thời gian qua ngành Công Thương đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để củng cố an ninh năng lượng. Trong đó bao gồm phát triển đa dạng các loại hình năng lượng, kết hợp hài hòa giữa năng lượng truyền thống và năng lượng tái tạo; nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng than và dầu trong nước; thúc đẩy phát triển dạng năng lượng mới; tăng cường sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Song song, ngành cũng đẩy nhanh hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát triển thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch, thu hút nguồn lực xã hội vào lĩnh vực này.

Cũng theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng, Bộ Công Thương đã và đang tập trung cao cho công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách phục vụ phát triển năng lượng trong dài hạn. Bộ đã tham mưu xây dựng Luật Điện lực 2024 và các văn bản hướng dẫn; nghiên cứu, đề xuất cơ chế triển khai các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ về phát triển năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đồng thời, Bộ chủ trì tham mưu Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổ chức triển khai quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa trong quy hoạch tỉnh và đôn đốc thực hiện các dự án nguồn - lưới điện trọng điểm.

Việc kiện toàn cơ chế điều độ hệ thống điện quốc gia và nỗ lực đẩy nhanh tiến độ các công trình truyền tải 500 kV, 220 kV góp phần hoàn thiện kết cấu hạ tầng điện lực. Đến nay, quy mô hệ thống nguồn và lưới điện Việt Nam đã thuộc nhóm hàng đầu ASEAN, tạo nền tảng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và phát triển công nghiệp.

Giải pháp dài hạn: đồng bộ - thị trường - xanh

Bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến biến động nhanh và khó lường: chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu ngày càng cấp bách, trong khi nhu cầu năng lượng cho tăng trưởng kinh tế tiếp tục tăng cao. Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác bảo đảm an ninh năng lượng - vấn đề mà theo Thứ trưởng Phan Thị Thắng là “nhiệm vụ chính trị trọng yếu và xuyên suốt” của ngành Công Thương.

Không chỉ bảo đảm nguồn cung, an ninh năng lượng còn gắn với mục tiêu độc lập tự chủ, an sinh xã hội và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước biến động bên ngoài. “An ninh năng lượng chính là mạch máu của nền kinh tế”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

An ninh năng lượng quốc gia là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Để bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng thời gian tới, Thứ trưởng Phan Thị Thắng cho biết, ngành Công Thương tập trung triển khai tổng thể các giải pháp dài hạn. Trước hết là hoàn thiện khung pháp lý về năng lượng theo hướng hiện đại, đồng bộ với pháp luật về đầu tư, quy hoạch, đất đai, môi trường và xây dựng; thể chế hóa đầy đủ các nội dung quy hoạch năng lượng và quy hoạch điện, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư.

Cùng với đó là xây dựng lộ trình phát triển các cấp độ thị trường điện, hoàn thiện cơ chế giá điện theo nguyên tắc thị trường có điều tiết; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước - doanh nghiệp - người tiêu dùng; đồng thời phát triển các công cụ tài chính xanh, thúc đẩy hợp tác công - tư và thu hút hiệu quả nguồn vốn trong nước và quốc tế cho các dự án năng lượng chiến lược.

Ngành cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường giám sát; nâng cao năng lực xây dựng và thực thi chính sách của cơ quan quản lý; ứng dụng chuyển đổi số trong điều hành hệ thống năng lượng nhằm tối ưu hóa vận hành, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia một cách bền vững.

Huy Tùng