An toàn cháy, nổ từ xe điện

Phóng viên (PV): Thưa ông, những nguy cơ mất an toàn phổ biến đối với xe điện là gì? Người sử dụng cần làm gì để hạn chế rủi ro?

Ông Trần Xuân Dũng: Xe điện mang lại nhiều lợi ích như bảo vệ môi trường (giảm khí thải, ô nhiễm tiếng ồn), tiết kiệm chi phí (chi phí năng lượng, bảo dưỡng thấp), vận hành êm ái, mạnh mẽ (tăng tốc nhanh, ổn định), tiện lợi (sạc tại nhà, nhiều tính năng thông minh)... góp phần xây dựng lối sống xanh, hiện đại. Tuy nhiên, xe điện cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, có thể kể đến sự hư hỏng của các bộ phận, chi tiết trên xe như: Pin (nguy cơ cháy do mất kiểm soát nhiệt khi quá trình làm mát pin không hiệu quả, hư hỏng sau tai nạn); sạc (hư hỏng do quá nhiệt, sạc sai chuẩn, môi trường ẩm ướt); điện áp cao (nguy cơ điện giật, nguy hiểm khi sửa chữa/cứu hộ); phần mềm (lỗi quản lý pin có thể gây sự cố nghiêm trọng)...

Ông Trần Xuân Dũng.

Để hạn chế cháy, nổ, chập điện khi sử dụng xe điện, người dùng cần sạc ở nơi thoáng mát, tránh xa vật dễ cháy; sử dụng bộ sạc chính hãng, đúng thông số; không sạc qua đêm hoặc khi pin quá nóng; tắt máy khi sạc; để pin nguội rồi mới sạc; không tự ý độ, chế; thường xuyên kiểm tra thiết bị và trang bị bình chữa cháy chuyên dụng. Việc tuân thủ các quy tắc này giúp làm giảm rủi ro quá nhiệt, quá tải, chập điện và bảo vệ tuổi thọ pin. Về góc độ chuyên môn điện-điện tử, cần tập trung kiểm tra toàn diện các thông số kỹ thuật, hệ thống quản lý (BMS), cơ chế an toàn (cách ly, ngắt mạch, chống cháy, nổ), đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn thông qua thử nghiệm vật lý (nhiệt độ, điện áp, dòng điện) và mô phỏng (EMC), cùng với đó là bảo dưỡng định kỳ, sử dụng thiết bị chính hãng. Ưu tiên đưa xe đi kiểm tra tại các trung tâm ủy quyền, đại lý chính hãng để phát hiện sớm những nguy cơ tiềm ẩn.

PV:Từ thực tế các vụ việc cháy, nổ xe điện xảy ra thời gian qua, theo ông, đâu là khâu dễ bị xem nhẹ trong chuỗi sản xuất-phân phối-sử dụng xe điện dẫn đến nguy cơ mất an toàn?

Ông Trần Xuân Dũng: Có hai vấn đề chính: Một là, quản lý chất lượng pin và phụ kiện phân phối. Một trong những khâu dễ bị xem nhẹ hiện nay là kiểm soát chất lượng pin, bộ sạc và phụ kiện liên quan khi chúng được sản xuất hoặc nhập khẩu vào thị trường. Nhiều loại pin và bộ sạc không có tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, thiếu hệ thống kiểm định bắt buộc, hàng nhái, hàng trôi nổi lưu hành tràn lan. Hai là, công tác an toàn tại nơi sử dụng và sạc xe. Các tòa nhà, chung cư, nhà trọ chưa có quy chuẩn bắt buộc về khu vực sạc pin xe điện, hệ thống phòng cháy, chữa cháy riêng cho trạm sạc nên dễ bỏ qua các biện pháp an toàn cơ bản. Người sử dụng thường đặt xe trong không gian kín như hầm chung cư, nhà để xe mà không có hệ thống giám sát nhiệt độ hoặc chế độ tự ngắt khi quá tải.

Tại chung cư chúng tôi đang ở, xe máy điện được đưa lên sảnh tầng 1, không gian rộng, thoáng; cấp điện theo giờ để sạc pin; trong năm 2026 dự kiến lắp đặt trạm sạc, tủ đổi pin nhằm nâng cao tiện ích cũng như bảo đảm an toàn. Đó cũng là kinh nghiệm cần tham khảo.

Người dân tham khảo các mẫu xe điện tại một cửa hàng trên địa bàn phường Ô Chợ Dừa, TP Hà Nội. Ảnh: HỒNG ANH

PV: Ông có khuyến nghị gì đối với cơ quan quản lý và nhà sản xuất nhằm hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như nâng cao ý thức an toàn cho người sử dụng xe điện tại Việt Nam?

Ông Trần Xuân Dũng: Để hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ quan quản lý cần cải cách thủ tục hành chính, tăng cường hợp tác quốc tế và xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; nhà sản xuất cần chủ động nghiên cứu, áp dụng công nghệ mới và nâng cao chất lượng để đáp ứng tiêu chuẩn và hội nhập. Cả hai bên cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng hệ thống tiêu chuẩn hài hòa, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn sản xuất cũng như bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đây là quá trình liên tục, đòi hỏi sự chung tay của Nhà nước và doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, hội nhập quốc tế và bảo vệ người tiêu dùng.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!