An toàn cho phụ nữ-Hạnh phúc cho gia đình

Nhận diện bạo lực từ những dấu hiệu sớm

Năm 2010, tỉnh Quảng Trị (cũ) ghi nhận hơn 1.700 vụ bạo lực gia đình, tỉnh Quảng Bình (cũ) ghi nhận 540 vụ. Đến năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 38 vụ. Dù số vụ được báo cáo giảm đáng kể, nhưng những vụ nghiêm trọng xảy ra trong năm 2026 vẫn đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả phòng ngừa.

Bạo lực gia đình không chỉ là đánh đập, xúc phạm, đe dọa, kiểm soát quan hệ, cô lập hoặc gây sức ép về kinh tế, tinh thần cũng là biểu hiện của bạo lực. Nếu không được nhận diện và can thiệp kịp thời, những hành vi này có thể gây tổn thương ngày càng nghiêm trọng. Những biểu hiện ban đầu của bạo lực gia đình đôi khi bị xem nhẹ vì không để lại thương tích rõ ràng, hoặc bị giải thích như chuyện nóng giận nhất thời. Nhưng khi một người thường xuyên bị hạ thấp, đe dọa hay tước quyền quyết định về tiền bạc và các mối quan hệ, đó là dấu hiệu cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Thạc sĩ Hoàng Thị Tường Vi, chuyên gia tâm lý Trường đại học Quảng Bình cho biết, dấu hiệu cần chú ý, gồm: Thương tích, tâm lý bất ổn và thay đổi trong quan hệ xã hội. Người bị bạo lực có thể lo âu, mất ngủ, hạn chế giao tiếp hoặc luôn cảm thấy bị kiểm soát. Lo cho con cái, phụ thuộc kinh tế, e ngại dư luận và mong muốn giữ gìn gia đình khiến nhiều chị em phụ nữ chần chừ tìm kiếm giúp đỡ. Có trường hợp, người thân biết mâu thuẫn nhưng không can thiệp vì cho rằng đó là chuyện riêng của vợ chồng.

Ông Lê Đại Thắng, Trưởng phòng Quản lý văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết, công tác tuyên truyền đã được quan tâm, nhưng việc nhiều trường hợp không khai báo khiến cơ quan chức năng khó nắm bắt tình hình.

Bạo lực gia đình để lại hậu quả nặng nề. Thương tích có thể nhìn thấy, và tổn thương tinh thần thường kéo dài. Sống trong môi trường bị đe dọa, xúc phạm hoặc kiểm soát khiến phụ nữ mất cảm giác an toàn, lo sợ xung đột và gặp khó khăn trong công việc, sinh hoạt, quan hệ xã hội.

Thạc sĩ Tường Vi cho biết thêm, tuy không bị bạo lực trực tiếp, nhưng trẻ em cũng là nạn nhân chịu ảnh hướng nặng nề. Chứng kiến cha mẹ xung đột có thể khiến trẻ sợ hãi, thu mình, giảm tập trung học tập hoặc trở nên nóng nảy, gây hấn. Một số trẻ có nguy cơ lặp lại cách ứng xử bạo lực. 

Nam giới cần chia sẻ trách nhiệm gia đình và tôn trọng người bạn đời - Ảnh: L.T

Mâu thuẫn vợ chồng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nhưng nóng giận, áp lực công việc hay bất đồng quan điểm không thể biện minh cho bạo lực. Khác biệt về thu nhập, vai trò gia đình, cách nuôi dạy con cần được giải quyết bằng đối thoại và tôn trọng. Phụ nữ cần được tiếp cận thông tin, phát triển kinh tế và chủ động tìm hỗ trợ. Đồng thời, nam giới cũng cần chia sẻ trách nhiệm gia đình, giải quyết mâu thuẫn phù hợp. Phòng ngừa bạo lực cần sự thay đổi trong nhận thức, hành vi của mọi thành viên trong gia đình.

Tạo điểm tựa để phụ nữ lên tiếng

Tại thôn Đại Nam, xã Hoàn Lão, Câu lạc bộ (CLB) Gia đình hạnh phúc là nơi các thành viên gặp gỡ, trao đổi về cách ứng xử và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong cuộc sống gia đình. Những câu chuyện gần gũi, từ cách vợ chồng trò chuyện đến việc chia sẻ trách nhiệm chăm sóc con cái, giúp các thành viên có dịp nhìn lại cách ứng xử của mình và lắng nghe quan điểm của người khác.

Một buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Gia đình hạnh phúc tại thôn Đại Nam, xã Hoàn Lão - Ảnh: L.T

Anh Nguyễn Văn Ninh, ở thôn Đại Nam cho rằng, khi vợ chồng xảy ra mâu thuẫn, điều quan trọng là mỗi người cần biết kiềm chế lúc nóng giận, tránh tranh luận kéo dài để không khí lắng xuống. Bởi khi mất bình tĩnh, con người có thể có những hành động vượt ngoài kiểm soát, khiến mâu thuẫn trở nên nghiêm trọng hơn. Biết dừng lại đúng lúc, chờ cả hai bình tĩnh rồi mới trao đổi cũng là cách hạn chế những tổn thương không đáng có trong gia đình.

Tại xã Hoàn Lão hiện có 6 CLB Gia đình hạnh phúc. Hoạt động của các CLB tạo môi trường để thành viên giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữ gìn hạnh phúc gia đình, nâng cao kiến thức, kỹ năng ứng xử và tăng cường gắn kết trong cộng đồng. Sự tham gia của cả phụ nữ, nam giới và người lớn tuổi góp phần khuyến khích các thành viên cùng chia sẻ trách nhiệm, tôn trọng nhau và tìm cách giải quyết bất đồng phù hợp.

Theo ông Lê Đại Thắng, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục tham mưu thực hiện nhiệm vụ công tác gia đình, tăng cường tuyên truyền, tập huấn cho cán bộ cơ sở và các CLB, góp phần nâng cao nhận thức, hình thành cách ứng xử phù hợp trong gia đình. Chính quyền cấp xã, công an, hội phụ nữ, hội nông dân và người dân cần phối hợp phát hiện, hỗ trợ nạn nhân. Khi nhận thấy dấu hiệu bạo lực, người thân và những người xung quanh cần hướng dẫn nạn nhân tiếp cận cơ quan có trách nhiệm, thay vì im lặng hoặc xem đó là chuyện riêng của gia đình. Người bị bạo lực hoặc người phát hiện vụ việc có thể liên hệ chính quyền cấp xã, công an gần nhất hoặc tổng đài quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình để được hỗ trợ.

Gia đình hạnh phúc bắt đầu từ việc mỗi thành viên được sống an toàn, tôn trọng và không phải chịu bạo lực. Khi phụ nữ có thể lên tiếng, cộng đồng sẵn sàng hỗ trợ và cơ quan chức năng can thiệp kịp thời, bạo lực có cơ hội được ngăn chặn từ sớm. An toàn cho phụ nữ là nền tảng giữ gìn hạnh phúc gia đình, xây dựng cộng đồng bình đẳng, văn minh.