Anh 'bơm' thêm tên lửa Storm Shadow cho Ukraine, giải mã công nghệ 'bắn và quên'

Vương quốc Anh vừa quyết định cung cấp thêm loạt tên lửa hành trình tầm xa Storm Shadow cho Ukraine nhằm hỗ trợ Kyiv đối phó các hoạt động quân sự Nga nhắm vào hạ tầng dân sự trước mùa đông, đồng thời tiếp tục thúc đẩy việc chuyển giao công nghệ để Ukraine từng bước tự sản xuất dòng vũ khí này. 

Quyết định được thảo luận trong cuộc gặp giữa Thủ tướng Anh Andy Burnham và Tổng thống Volodymyr Zelenskyy tại London giữa tháng 10/2026, theo các nguồn tin từ Bloomberg và nhiều hãng thông tấn quốc tế. 

Anh coi các cuộc tấn công của Ukraine vào mục tiêu quân sự Nga là hành động mang tính phòng thủ, đồng thời khẳng định không yêu cầu Kyiv ngừng các đòn đánh khi Moscow vẫn tiếp tục tấn công lãnh thổ Ukraine.

Sự kiện này nối tiếp bước đi quan trọng hồi tháng 8/2026, khi London phê duyệt việc chia sẻ dữ liệu kỹ thuật phân loại về các thành phần do Anh kiểm soát trong tên lửa Storm Shadow (phiên bản Pháp gọi là tên lửa SCALP-EG). 

Động thái này mở đường cho Pháp và Ukraine thiết lập dây chuyền lắp ráp tại chỗ, giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ kho dự trữ châu Âu vốn đã cạn kiệt sau nhiều năm xung đột. 

Việc chuyển giao không chỉ mang tính biểu tượng mà còn hướng tới nâng cao năng lực tự chủ lâu dài của Ukraine trong lĩnh vực vũ khí chính xác tầm xa.

Anh chấp thuận cho Ukraine lắp ráp tên lửa Storm Shadow. ẢNh: ukdefencejournal.org.uk

Storm Shadow là tên lửa hành trình phóng từ trên không do liên doanh Anh-Pháp phát triển, hiện do MBDA sản xuất. Đây là vũ khí công nghệ kiểu “bắn và quên” (fire-and-forget), được lập trình trước khi phóng với dữ liệu mục tiêu chi tiết. 

Tên lửa Storm Shadow dài khoảng 5,1 mét, nặng khoảng 1.300 kg, đường kính thân khoảng 0,48 mét và sải cánh mở rộng lên tới gần 3 mét. 

Động cơ turbojet Microturbo TRI 60-30 cung cấp lực đẩy khoảng 5,4 kN, giúp tên lửa Storm Shadow đạt tốc độ cận âm khoảng Mach 0.8 đến 0.95, tương đương khoảng 950-1.000 km/h tùy điều kiện bay.

Phạm vi hoạt động thực tế của tên lửa Storm Shadow thường được ghi nhận ở mức vượt 250 km, với một số nguồn ước tính tối đa lên tới khoảng 550 km tùy theo hồ sơ bay và độ cao phóng. 

Tính năng nổi bật nhất của tên lửa Storm Shadow nằm ở khả năng bay thấp bám sát địa hình, thường chỉ cách mặt đất vài chục mét, kết hợp thiết kế thân có tính năng quan sát thấp để giảm tiết diện radar. 

Hệ thống dẫn đường của tên lửa Storm Shadow kết hợp 3 lớp chính: dẫn đường quán tính (INS) dựa trên con quay hồi chuyển laser, định vị GPS chống nhiễu và đối chiếu địa hình TERCOM (hay TERPROM). 

Khi tiếp cận mục tiêu, tên lửa Storm Shadow nâng độ cao để camera hồng ngoại hình ảnh (IIR) quét khu vực, so khớp với dữ liệu hình ảnh số lưu sẵn (DSMAC) nhằm khóa mục tiêu với độ chính xác cao. 

Tên lửa Storm Shadow. Ảnh: ap.org

Nếu không nhận diện được mục tiêu hoặc rủi ro tổn thất phụ cao, tên lửa Storm Shadow có thể được lập trình bay đến điểm va chạm an toàn thay vì tấn công mù quáng.

Đầu đạn là loại BROACH đa tầng, nặng khoảng 450 kg, gồm một quả đạn xuyên hình dạng để phá lớp bảo vệ cứng (như bê tông cốt thép dày đến hàng mét) và quả đạn nổ chính phía sau tạo hiệu ứng phá hủy bên trong. 

Thiết kế này phù hợp với các mục tiêu cố định giá trị cao như trung tâm chỉ huy, kho đạn, sân bay, cầu cảng hay cơ sở công nghiệp quân sự. 

Tên lửa Storm Shadow đã được tích hợp trên nhiều loại máy bay, bao gồm Su-24 của Ukraine, Mirage 2000, Rafale và trước đây là Tornado, Typhoon.

Từ góc độ kỹ thuật công nghệ, sức mạnh của tên lửa Storm Shadow không nằm ở tốc độ siêu thanh hay tầm bắn cực xa như một số hệ thống khác, mà ở sự kết hợp giữa độ chính xác cao, khả năng xuyên thủng phòng không nhờ bay thấp và đầu đạn chuyên dụng chống mục tiêu cứng. 

Tên lửa hành trình MBDA Storm Shadow/Scalp được trưng bày tại Triển lãm Hàng không Paris ở thành phố Paris, Pháp, vào ngày 17/6/2025. (Ảnh: Matthieu Rondel/Bloomberg)

Việc Anh hỗ trợ Ukraine tiếp cận dữ liệu sản xuất giúp Kyiv hướng tới lắp ráp cuối cùng từ các bộ phận nhập khẩu trước, rồi từng bước nội địa hóa một phần. 

Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi thời gian, hạ tầng và chuỗi cung ứng phức tạp, không thể hoàn thành ngay lập tức. 

Việc bổ sung tên lửa từ kho Anh trong giai đoạn hiện tại nhằm duy trì áp lực ngay trước mùa đông, khi Nga được dự báo tăng cường tấn công hạ tầng năng lượng Ukraine.

Quyết định của London phản ánh xu hướng châu Âu tăng cường hỗ trợ vật chất và công nghệ cho Ukraine trong bối cảnh biến động địa chính trị. 

Tên lửa Storm Shadow không phải là vũ khí mới, nhưng với thông số kỹ thuật ổn định và lịch sử sử dụng thực chiến, nó vẫn là công cụ hiệu quả để tấn công sâu vào các mục tiêu quân sự được bảo vệ. 

Việc chuyển giao thêm tên lửa Storm Shadow cùng công nghệ sản xuất cho thấy nỗ lực duy trì khả năng tấn công chính xác của Ukraine trong dài hạn, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng mở rộng sản xuất quy mô lớn trong điều kiện xung đột Nga-Ukraine.

(Theo bloomberg.com, telegraph.co.uk, kyivindependent.com, english.nv.ua, breakingdefense.com, theaviationist.com, ukdefencejournal.org.uk)