'Đá tảng' trên lộ trình đưa hệ thống tên lửa với đầu đạn siêu vượt âm C-HGB vào thực chiến

Hơn 3 năm sau thời điểm dự kiến triển khai ban đầu, Mỹ vẫn chưa thể đưa vào chiến đấu thực tế đầy đủ hệ thống tên lửa siêu vượt âm đầu tiên của mình, được gọi là Dark Eagle.

Dù Lục quân Mỹ đã đạt được những tiến bộ nhất định với Dark Eagle, bao gồm việc bàn giao tên lửa, thành lập các đơn vị vận hành và thực hiện thành công các cuộc thử nghiệm bay, lộ trình đưa tổ hợp này vào thực chiến lại vấp phải nhiều "đá tảng", từ các rào cản kỹ thuật, quy trình sản xuất đến nguồn vốn.

Sự chậm trễ này diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang nỗ lực bắt kịp các đối thủ hàng đầu trong việc triển khai các loại vũ khí siêu thanh có khả năng tác chiến thực tế.

Vũ khí siêu thanh tầm xa Dark Eagle được sử dụng trong quá trình huấn luyện thuộc khuôn khổ cuộc tập trận Valiant Shield, tháng 6/2026. Ảnh: National Defense Magazine

Sức mạnh chiến lược và nền tảng kỹ thuật của Dark Eagle

Dark Eagle là kết quả của chương trình hợp tác nghiên cứu chung giữa Lục quân và Hải quân Mỹ, do 2 gã khổng lồ công nghiệp quốc phòng Lockheed Martin và Northrop Grumman của "xứ cờ hoa" phối hợp phát triển.

Hệ thống này là sự kết hợp giữa hệ thống vũ khí siêu vượt âm tầm xa phóng thẳng đứng (LRHW) và đầu đạn lướt siêu vượt âm thế hệ mới C-HGB.

Sau khi tên lửa đẩy đưa đầu đạn đạt tốc độ vượt quá Mach 5, C-HGB sẽ tách ra và tự chủ lướt về phía mục tiêu với tốc độ có thể lên tới Mach 17 (gấp 17 lần tốc độ âm thanh).

Sự kết hợp giữa tốc độ cực lớn cùng khả năng cơ động linh hoạt khiến đầu đạn này gần như "không thể bị đánh chặn" bởi các hệ thống phòng không hiện đại.

Với tầm bắn lên tới 1.725 dặm (khoảng 2.776 km), Dark Eagle được thiết kế để vượt qua các hệ thống vũ khí tầm xa của đối phương trong môi trường có tranh chấp.

Những "đá tảng" làm chậm nhịp thực chiến

Theo kế hoạch triển khai ban đầu của Lục quân Mỹ, hệ thống vũ khí này dự kiến sẽ sẵn sàng vào năm 2023. Thời hạn đó đã bị lùi lại sau những trở ngại trong các cuộc thử nghiệm bay, bao gồm cả một cuộc thử nghiệm bị hủy bỏ – vốn được kỳ vọng sẽ chứng minh bước tiến hướng tới khả năng đưa vào vận hành thực tế.

Lục quân Mỹ đã bàn giao các thiết bị nguyên mẫu cho đơn vị đầu tiên vào năm 2021, nhưng vào thời điểm đó, đầu đạn thật – thành phần thiết yếu để tạo nên năng lực hoàn chỉnh – vẫn chưa có sẵn. Sau đó, quân chủng này đã điều chỉnh mốc thời gian mục tiêu sang năm 2025, rồi tiếp tục dời sang năm 2026.

Trong bản đánh giá năm 2026, Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ (GAO) đã chỉ ra những thách thức về sản xuất và tiến độ đối với một số chương trình vũ khí siêu thanh của Lầu Năm Góc.

Vào tháng 7, trang DefenseScoop đưa tin rằng các sự cố phát sinh trong những chuyến bay thử nghiệm ban đầu đã dẫn đến tình trạng tắc nghẽn trong khâu sản xuất, trong khi các nhà thầu vẫn đang nỗ lực khắc phục những khiếm khuyết trong quy trình chế tạo.

Cũng trong tháng đó, Bloomberg đưa tin rằng các quan chức Lục quân Mỹ đã phát hiện những lỗi chất lượng ảnh hưởng đến việc bàn giao tên lửa. Việc giải quyết các vấn đề này là rất quan trọng, bởi vũ khí không chỉ cần chứng minh hiệu suất trong quá trình thử nghiệm mà còn phải đảm bảo tính ổn định trong sản xuất và cung ứng với số lượng đầy đủ.

Ngoài ra, sự bất ổn về nguồn vốn cũng đã gây ảnh hưởng đến tiến độ của chương trình. Các nghị quyết duy trì ngân sách tạm thời đã làm chậm trễ các thủ tục ký kết hợp đồng liên quan đến đơn vị tác chiến thứ ba.

Điều này cho thấy các khoản phân bổ ngân sách tạm thời có thể gây gián đoạn tiến độ mua sắm đối với những chương trình vũ khí vốn đã gặp khó khăn trong khâu sản xuất.

Triển vọng phía trước

Theo ông Mark Lewis, giám đốc phụ trách an ninh quốc gia tại Purdue Research Foundation, mốc thời gian ban đầu mà Lục quân Mỹ đặt ra là khá táo bạo.

"Tôi nói theo nghĩa tích cực", ông Lewis chia sẻ trên tạp chí National Defense. "Ý tôi là mục tiêu đó đầy tham vọng, nên tôi không hẳn là đang chỉ trích họ". Tuy nhiên, các đối thủ cạnh tranh ngang hàng như Trung Quốc và Nga hiện đã sở hữu những loại vũ khí này, và thời gian thì không chờ đợi ai.

Dù Lục quân Mỹ vẫn chưa đạt được mục tiêu đó, nhưng "họ vẫn thực sự quyết tâm tiến theo hướng này", ông Lewis cho biết.

Mặc dù vấp phải nhiều khó khăn về sản xuất và tiến độ, Lục quân Mỹ vẫn kiên trì thúc đẩy Dark Eagle thông qua các cuộc tập trận quy mô lớn ở phạm vi quốc tế như tại Australia hay khu vực Tây Thái Bình Dương nhằm thử nghiệm năng lực triển khai thực tế.

Quốc hội Mỹ hiện vẫn đang theo dõi sát sao các vấn đề như năng lực sản xuất, tốc độ mua sắm, thử nghiệm tác chiến, số lượng tên lửa dự trữ và chi phí, trong bối cảnh Lục quân Mỹ nỗ lực chuyển đổi một chương trình vũ khí vốn đã bị trì hoãn vì nhiều "đá tảng" thành một năng lực tấn công tầm xa có thể triển khai thường xuyên.

Nhìn chung, việc vượt qua những "đá tảng" về kỹ thuật và chuỗi cung ứng sẽ là yếu tố quyết định để biến Dark Eagle từ một dự án thử nghiệm thành một vũ khí răn đe chiến lược thường trực trên chiến trường.

Minh Đức (Theo IE, Legis1)