Ánh đèn khuya, mở lối vào đời sống số

Mỗi thao tác tự thực hiện là thêm một bước để người dân chủ động trong đời sống số. Ảnh: PV

Từ chủ trương đến từng người dân

Một thành phố số không chỉ cần những nền tảng công nghệ hiện đại, mà còn cần người dân biết sử dụng những tiện ích ấy.

Với người trẻ, tải một ứng dụng, đăng nhập hay xác thực thông tin có thể chỉ mất vài phút. Nhưng với nhiều người cao tuổi, đó lại là một khoảng cách không dễ bước qua. Có người chưa quen điện thoại thông minh, chưa sử dụng tài khoản ngân hàng; có người đã có VNeID nhưng vẫn lúng túng khi tiếp cận các tiện ích bên trong.

Bởi vậy, Hà Nội xác định phổ cập kỹ năng số là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình chuyển đổi số.

Kế hoạch số 20/KH-UBND ngày 14-1-2026 về hoạt động của Tổ Chuyển đổi số cộng đồng trên địa bàn thành phố nhấn mạnh việc đưa kỹ năng, nền tảng số đến từng hộ gia đình; hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số thiết yếu, với phương châm: “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”.

Từ chủ trương ấy, những người trực tiếp đồng hành với người dân ở cơ sở trở thành mắt xích quan trọng.

Người dân được hướng dẫn sử dụng các nền tảng số và tiện ích trực tuyến. Ảnh: PV

21 giờ 30 phút tại thôn Thượng Hội, xã Ô Diên. Nhà văn hóa thôn vẫn sáng đèn. Những chiếc điện thoại sáng màn hình. Người dân đến từng người. Có người thao tác khá nhanh, nhưng cũng có người cần được hướng dẫn từng bước.

Ông Đỗ Gia Lan, 60 tuổi, trước đây chủ yếu sử dụng điện thoại để gọi điện cho người thân. Với các thao tác liên quan đến dịch vụ trực tuyến, ông thường phải nhờ con cháu.

“Tôi dùng điện thoại hằng ngày nhưng nhiều ứng dụng mới nhìn vào cũng khó biết bắt đầu từ đâu. Được các cháu hướng dẫn trực tiếp, mình làm chậm một chút nhưng rồi cũng nhớ. Quan trọng là sau này có thể tự làm được.”

Tối hôm ấy, chiếc điện thoại của ông liên tục sáng lên bởi những thao tác đăng nhập, xác thực, tra cứu.

Bên cạnh ông là anh Kim Xuân Lâm, đoàn thanh niên thôn Thượng Hội. Anh Lâm cho biết: “Nhiều người dân ban ngày bận công việc, đến tối mới có thời gian đến nhà văn hóa. Vì vậy, đoàn viên thanh niên bố trí lực lượng hỗ trợ vào buổi tối, có những hôm kéo dài đến sau 21 giờ. Các thao tác công nghệ với người trẻ rất quen thuộc, nhưng với các bác lớn tuổi thì cần hướng dẫn chậm và cụ thể. Chúng tôi cố gắng để các bác tự thực hiện, chứ không làm thay. Khi tự làm được thì lần sau các bác sẽ chủ động hơn.”

Ánh đèn Nhà văn hóa Thượng Hội vẫn sáng trong những buổi hỗ trợ kỹ năng số cho người dân vào buổi tối. Ảnh: PV

Không làm thay, mà hướng dẫn để người dân tự làm. Đó là cách những đoàn viên thanh niên ở Thượng Hội đang thu hẹp khoảng cách số. Từ những câu hỏi “bấm vào đâu?”, “làm thế nào?”, đến khi tự mình hoàn thành một thao tác. Một bước tiến nhỏ trên màn hình điện thoại, nhưng là một bước tiến lớn về sự chủ động.

Khi chuyển đổi số có người đồng hành

Tại Thượng Hội, khó khăn rõ nhất nằm ở nhóm người cao tuổi. Bà Trần Thị Hiền, Trưởng thôn Thượng Hội, xã Ô Diên, cho biết: “Trên địa bàn thôn còn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận việc cài đặt phần mềm iHanoi, eTax Mobile, an sinh xã hội cho nhân dân, nhất là các cụ, các ông bà có tuổi vì không sử dụng điện thoại thông minh, không sử dụng tài khoản ngân hàng, dẫn đến việc cài đặt còn bất cập và khó khăn.”

Thượng Hội bố trí 3 địa điểm đón tiếp người dân, gồm Nhà văn hóa thôn và 2 điểm sinh hoạt cộng đồng. Cùng với đoàn viên thanh niên, lực lượng an ninh, trật tự ở cơ sở và chi hội phụ nữ cũng tham gia hỗ trợ.

Anh Nguyễn Tiến Quân, thành viên Tổ an ninh, trật tự ở cơ sở thôn Thượng Hội, cho biết lực lượng tham gia hỗ trợ người dân thực hiện các thao tác trên điện thoại, đồng thời giải đáp những băn khoăn trong quá trình sử dụng.

Từ “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, kỹ năng số đang được đưa đến gần hơn với từng người dân. Ảnh: PV

Sự có mặt của lực lượng cơ sở giúp người dân yên tâm hơn khi tiếp cận những thao tác mới. Khi gặp vướng mắc, họ có thể hỏi và được hướng dẫn ngay.

Với người thuộc diện chính sách, người cao tuổi, người hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội, việc tiếp cận và chi trả an sinh qua tài khoản ngân hàng chính chủ hướng tới sự nhanh chóng, chính xác, an toàn, minh bạch; đồng thời giảm thời gian đi lại và chờ đợi.

Khi hiểu rõ lợi ích, sự dè dặt cũng dần nhường chỗ cho chủ động.

Để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống

Từ cơ sở, yêu cầu đặt ra không chỉ là triển khai các nền tảng số, mà quan trọng hơn là giúp người dân hiểu và sử dụng được.

Bà Bùi Thị Thu Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Ô Diên, cho rằng chuyển đổi số ở cơ sở phải hướng đến khả năng sử dụng thực tế của người dân; không chỉ dừng ở việc triển khai nền tảng mà phải giúp người dân hiểu, sử dụng và từng bước hình thành thói quen.

Phổ cập kỹ năng số, từng bước đưa các tiện ích công nghệ đến gần hơn với người dân. Ảnh: PV

Khi những kỹ năng được nhân lên ở từng khu dân cư, chuyển đổi số không còn chỉ nằm trên những nền tảng công nghệ. Công nghệ bắt đầu hiện diện trong những việc rất cụ thể của đời sống, từ một thao tác trên điện thoại đến cách người dân tiếp cận dịch vụ và thực hiện các giao dịch hằng ngày.

Những ánh đèn khuya ở Thượng Hội vì thế không chỉ soi sáng một buổi hướng dẫn. Đó là những điểm sáng nhỏ trên hành trình đưa công nghệ đến gần con người, kỹ năng số đến gần cộng đồng và để mỗi người dân có thể chủ động bước vào đời sống số.