Anh hùng La Văn Cầu, người đã trao cho tôi chiếc khăn quàng đỏ và ngọn lửa niềm tin

Cha tôi là một cán bộ cách mạng, chiến sĩ thi đua cơ sở của khối cơ quan Ủy ban Kháng chiến hành chính Liên khu Việt Bắc, được đi dự Đại hội Chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc, trở về thăm gia đình. Cha kể rằng, anh La Văn Cầu là một trong 7 anh hùng đầu tiên được tuyên dương tại đại hội.

Câu chuyện về người chiến sĩ trẻ trong trận Đông Khê năm 1975, về lòng dũng cảm và sự hy sinh của anh, qua lời kể của cha đã lay động trái tim tôi - một cậu bé đang lớn lên giữa những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp.

Khi ấy, tôi chưa hiểu hết ý nghĩa của hai từ “anh hùng”, nhưng tôi cảm nhận được một điều giản dị: Có những con người đã sống can đảm, dũng cảm phi thường vì đất nước, đồng đội.

Ngày 12-6-1955, tôi vinh dự được trở thành đội viên Thiếu niên tiền phong Việt Nam. Chiếc khăn quàng đỏ trên vai tôi không chỉ là niềm tự hào của tuổi thơ, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm, về lý tưởng và sự phấn đấu của một thế hệ thiếu niên lớn lên trong những năm tháng đất nước đang xây dựng cuộc sống mới. Điều đặc biệt đối với tôi, chiếc khăn quàng đỏ ấy do chính anh hùng La Văn Cầu tự tay thắt lên vai tôi.

Từ đó, hình ảnh anh cùng chiếc khăn quàng đỏ luôn là một phần ký ức không thể nào quên trong cuộc đời tôi. Chiếc khăn nhỏ bé ấy đã trở thành hành trang tinh thần theo tôi trên chặng đường trưởng thành. Từ một thiếu niên, đội viên thiếu niên, tôi phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tác giả bài viết và Anh hùng La Văn Cầu dịp kỷ niệm 75 năm Chiến thắng Đông Khê, tháng 9-2025.

Tốt nghiệp Trường phổ thông cấp III Hà Nội, tôi được Nhà nước chọn cử đi học tập tại Liên Xô, trở thành kỹ sư, nhà khoa học ngành đo đạc bản đồ, rồi chuyên gia đối ngoại của Đảng, cống hiến trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật và đối ngoại, phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhìn lại hành trình ấy, tôi luôn nghĩ rằng, những giá trị mình có được hôm nay có một phần bắt đầu từ chiếc khăn quàng đỏ năm xưa...

Ngày 2-9-2025, trong không khí trang nghiêm của Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Quảng trường Ba Đình, tôi bất ngờ nhìn thấy Anh hùng LLVT nhân dân La Văn Cầu ở vị trí danh dự trên lễ đài.

Giữa những người có công với đất nước, hình ảnh người anh hùng năm nào lập tức đưa tôi trở về ký ức của hơn 70 năm trước. Trong khoảnh khắc ấy, tôi lại thấy mình là cậu thiếu niên ngày nào được anh tự tay thắt chiếc khăn quàng đỏ lên vai. Cảm xúc ấy thôi thúc tôi phải tìm gặp lại anh.

Tôi đem câu chuyện ấy kể với anh Đỗ Như Cự - người bạn cùng thời cũng từng được Anh hùng La Văn Cầu thắt khăn quàng đỏ trong buổi lễ năm xưa. Chúng tôi thống nhất rằng phải tìm đến thăm anh để được bày tỏ lòng biết ơn của những thiếu niên ngày ấy nay đã bước sang tuổi ngoài 80.

Nói thì dễ nhưng tìm được anh lại là một hành trình, vì gia đình anh nhiều lần chuyển nơi ở. Chính lúc ấy, người đồng hành kiên trì nhất với tôi là phu nhân của tôi, nhà giáo Ngọc Lan. Với kinh nghiệm công tác ở địa phương và mối quan hệ với các tổ chức đoàn thể, Ngọc Lan gợi ý tìm đến Hội Cựu chiến binh để nhờ giúp đỡ. Cuối cùng, chúng tôi gặp được đồng chí Trịnh Minh Quyền, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Giảng Võ, Hà Nội, nhờ đó biết gia đình anh La Văn Cầu đang sinh sống tại tòa nhà M5, chung cư số 91 phố Nguyễn Chí Thanh.

Tác giả (thứ hai từ trái sang) và gia đình Đại tá, Anh hùng La Văn Cầu cùng đồng đội.

Có địa chỉ trong tay, tôi hẹn ngày cùng anh Đỗ Như Cự đến thăm anh La Văn Cầu. Gia đình anh đón tiếp chúng tôi bằng tình cảm chân thành. Phu nhân anh, bà Trần Thị Thanh vui vẻ ra đón. Đồng chí Trịnh Minh Quyền cùng các con của anh là La Hồng Anh và La Hồng Điệp cũng có mặt trong buổi gặp gỡ đầy xúc động này.

Điều kỳ diệu là khi nhắc lại câu chuyện hơn 70 năm trước, anh La Văn Cầu vẫn nhớ. Anh nhớ những thiếu niên năm ấy, nhớ buổi gặp gỡ, nhớ mình đã thắt khăn quàng đỏ cho những học sinh ở ngôi trường dành cho con em cán bộ, chiến sĩ đi kháng chiến trở về Hà Nội học tập, nay là Trường Trung học phổ thông Việt Đức.

Tôi kể với anh rằng, điều khiến tôi khâm phục không chỉ là những chiến công hiển hách của anh trong chiến đấu, mà còn là hình ảnh một người thương binh đã mất một cánh tay nhưng vẫn dùng cánh tay còn lại, bằng sự khéo léo và tấm lòng trìu mến, chỉnh lại chiếc khăn quàng đỏ ngay ngắn trên vai những thiếu niên ngày ấy.

Nghe câu chuyện, anh cười rất vui và hiền hậu. Hai tiếng đồng hồ bên anh và gia đình hôm ấy, chúng tôi nhận ra rằng, người anh hùng không chỉ sống trong từng trang sử, mà còn sống trong ký ức của những con người mà họ từng gặp, từng truyền cảm hứng.

Ngày 24-6-2026, được tin anh La Văn Cầu qua đời, tôi vô cùng thương tiếc. Hôm tiễn đưa anh, tôi không thể có mặt, nhưng lòng tôi hướng về nơi tổ chức tang lễ với niềm tiếc thương vô hạn, hướng về người anh đã trao cho tôi chiếc khăn quàng đỏ, truyền cho tôi ngọn lửa niềm tin.

Bài viết này, xin thay nén tâm nhang, tiễn anh về miền mây trắng an yên!