Áp lực lãi suất neo cao kéo dài tới 2027, thị trường phân hóa theo hình chữ K

SSI Research vừa cập nhật triển vọng thị trường chứng khoán năm 2027 trong đó đặt mục tiêu VN-Index ở mức 1.940 điểm, được hỗ trợ bởi dự báo tăng trưởng lợi nhuận 10,1% so với cùng kỳ.

Mục tiêu trong kịch bản cơ sở giả định lợi nhuận tăng trưởng trong bối cảnh chi phí vốn duy trì ở mức cao; lãi suất giảm bền vững và dòng vốn ngoại mua ròng trên diện rộng sẽ củng cố kịch bản tích cực, thay vì là nền tảng cho dự báo.

Xu hướng chính của thị trường là phân hóa theo mô hình chữ K tiếp tục nghiêng về các doanh nghiệp lớn, có tiềm lực tài chính mạnh. Xu hướng này đã thể hiện rõ tại nhiều thị trường lớn trên thế giới, bao gồm Mỹ và Hàn Quốc trong nhiều năm qua, khi tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp ngày càng tập trung vào một số ít ngành mang tính chuyển đổi như bán dẫn, AI, năng lượng sạch và xe điện.

Việt Nam cũng ghi nhận xu hướng tương tự trong những năm gần đây, với các doanh nghiệp đầu ngành tiếp tục gia tăng thị phần ở hầu hết các lĩnh vực trọng yếu, bao gồm ngân hàng (VPB, HDB, TCB), bất động sản (VHM, Sungroup, Masterise, MIK), tiêu dùng (MWG, FRT, MSN, VNM) và thép (HPG).

Xu hướng này được củng cố bởi một số yếu tố mang tính cấu trúc. Thứ nhất, các chính sách của Chính phủ nhằm phát triển các doanh nghiệp đầu tàu quốc gia, cùng với việc siết chặt tuân thủ thuế và bảo vệ quyền tài sản, sẽ góp phần tạo ra sân chơi bình đẳng hơn, có lợi cho các doanh nghiệp lớn, có vị thế vững chắc.

Thứ hai, các doanh nghiệp đầu ngành thường hưởng lợi từ lợi thế quy mô và tiềm lực tài chính mạnh hơn, giúp tối ưu chi phí đầu vào và đưa ra mức giá cạnh tranh hơn hoặc chính sách hỗ trợ khách hàng tốt hơn (ví dụ: HPG, MWG, VHM).

Xét trên góc độ bảng cân đối kế toán, cũng có sự phân hóa, khi các doanh nghiệp nhà nước tiếp tục gia tăng lượng tiền mặt, nhờ tăng trưởng lợi nhuận mạnh trong năm 2026 của nhóm doanh nghiệp liên quan đến hàng hóa cơ bản trong bối cảnh giá hàng hóa tăng mạnh, và tốc độ đầu tư thận trọng hơn so với các doanh nghiệp tư nhân niêm yết, với mức độ tham gia hạn chế vào các dự án bất động sản.

Mặc dù vậy, thị trường đối diện với rủi ro lãi suất nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Tăng trưởng tín dụng có thể duy trì ở mức cao khi đầu tư hạ tầng tăng tốc và nguồn cung bất động sản mới được đưa ra thị trường, khiến chênh lệch giữa tín dụng và huy động vẫn ở mức tương đối lớn.

Do đó, huy động vốn có thể tiếp tục là thách thức then chốt, đặc biệt nếu lợi suất toàn cầu tăng làm gia tăng cạnh tranh về nguồn vốn và hạn chế dư địa giảm lãi suất trong nước. Áp lực nguồn vốn cũng có thể kéo dài, do nhiều dự án hạ tầng và bất động sản vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển và có thời gian hoàn vốn dài, khiến vốn bị ứ đọng trước khi tạo ra dòng tiền đáng kể.

Các áp lực này có thể gia tăng do nguồn cung mở bán mới tăng và tiến độ hoàn thành dự án chậm trễ. Với mặt bằng giá vẫn ở mức cao, tỷ suất cho thuê vẫn thấp hơn lãi suất vay mua nhà và thấp so với các thị trường trong khu vực, khả năng hấp thụ nguồn cung mới có thể suy yếu, đặc biệt ở phân khúc cao cấp, khiến lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn và gây thêm áp lực lên thanh khoản của cả thị trường bất động sản lẫn hệ thống ngân hàng.

Rủi ro địa chính trị nhiều khả năng vẫn ở mức cao. Dù căng thẳng liên quan đến Mỹ, Israel và Iran được kỳ vọng sẽ dần hạ nhiệt trong năm 2027, hoặc ít nhất tác động lên tâm lý thị trường sẽ thấp hơn so với năm 2026 khi giá dầu trở nên kém nhạy cảm hơn với các diễn biến địa chính trị, rủi ro xung đột tái bùng phát vẫn chưa thể loại trừ.

Những diễn biến như vậy có thể trở thành nguồn gây biến động lặp lại, ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán toàn cầu và dòng vốn ngoại.

Rủi ro lợi suất trái phiếu toàn cầu gia tăng, khi lãi suất tại các nền kinh tế lớn, bao gồm Mỹ, Nhật Bản, EU và Anh, tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ trong bối cảnh chi tiêu cho hạ tầng và quốc phòng tăng cao. Nếu kéo dài, lợi suất toàn cầu ở mức cao có thể khiến điều kiện tài chính quốc tế tiếp tục thắt chặt và làm tăng chi phí huy động vốn từ bên ngoài của Việt Nam.

Rủi ro thuế quan từ Mỹ vẫn là mối lo ngại khi Việt Nam đã trở thành quốc gia xuất siêu lớn nhất sang Mỹ kể từ đầu năm 2026, có thể làm tăng khả năng phải đối mặt với các biện pháp thương mại kém thuận lợi hơn. Dù vậy, định hướng chính sách cũng có thể chịu ảnh hưởng bởi kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới tại Mỹ.

Các chủ điểm đầu tư theo ngành chủ đạo trong năm 2027 nhiều khả năng sẽ xoay quanh tăng trưởng dẫn dắt bởi hạ tầng, tín dụng mở rộng ổn định, kênh bán lẻ hiện đại tiếp tục gia tăng thị phần và các câu chuyện phục hồi lợi nhuận chọn lọc.

Dù tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường được dự báo chậm lại về mức 10,1% so với cùng kỳ từ mức 30,0% năm 2026 do hiệu ứng nền cao ở nhiều ngành, tăng trưởng lợi nhuận được kỳ vọng vẫn duy trì tương đối vững ở nhóm Tài chính, Công nghệ thông tin và các phân khúc liên quan đến hạ tầng, bao gồm vật liệu xây dựng, khu công nghiệp và một số doanh nghiệp điện.