APEC đạt đồng thuận về hợp tác năng lượng và chuyển đổi xanh

Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 16. Ảnh: Cục Điện lực

Tại cuộc họp báo giới thiệu về kết quả Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 16 năm 2026 diễn ra chiều 11/9, ông Vương Hồng Chí, Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng năng lượng APEC năm 2026, Cục trưởng Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc, cho biết hội nghị đã hình thành hệ thống thành quả theo mô hình “1+3+5”.

APEC RA TUYÊN BỐ CHUNG, THÚC ĐẨY HỢP TÁC NĂNG LƯỢNG KHU VỰC 

Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC năm 2026 đã công bố một “Tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng APEC năm 2026”; đồng thời thông qua 3 văn kiện đạt được sự đồng thuận trong các lĩnh vực chuyên môn. 

Các văn kiện này bao gồm: “Tầm nhìn và Hành động của APEC về Năng lượng chất lượng cao và bao trùm”, “Khuyến nghị chính sách của APEC về Tăng cường sức mạnh cộng hưởng giữa AI và Năng lượng (giai đoạn 2026 – 2030)”, và “Quy tắc không mang tính ràng buộc của APEC về thúc đẩy sự cộng hưởng trong an ninh năng lượng”. Bên cạnh đó, hội nghị cũng đã đưa ra năm cam kết tự nguyện từ nền kinh tế chủ nhà.

Tuyên bố chung không chỉ phản ánh sự đồng thuận hiện nay về hợp tác năng lượng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương mà còn góp phần phục vụ các lợi ích rộng lớn hơn của hợp tác APEC cũng như thúc đẩy sự thịnh vượng lâu dài của khu vực.

Ông Vương Hồng Chí Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng năng lượng APEC năm 2026, Cục trưởng Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc

Ông Vương Hồng Chí nhấn mạnh rằng Tuyên bố chung này thể hiện tinh thần chủ nghĩa đa phương đích thực và mang đến một cách tiếp cận mang đậm dấu ấn châu Á - Thái Bình Dương đối với cục diện năng lượng toàn cầu trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động và bất định.

Hiện nay, thị trường năng lượng quốc tế đang chứng kiến sự biến động mạnh, các hiện tượng thời tiết cực đoan và thiên tai xảy ra thường xuyên, cùng những lo ngại cấp bách về an ninh năng lượng.

Trong khi đó, tốc độ chuyển đổi xanh và hướng tới nền kinh tế ít phát thải carbon diễn ra không đồng đều giữa các khu vực, hiệu quả của công tác quản trị năng lượng toàn cầu cần được tăng cường khẩn cấp.

Các nền kinh tế thành viên APEC đóng góp hơn 60% tổng sản phẩm (GDP) toàn cầu và chiếm khoảng 60% nhu cầu năng lượng thế giới, qua đó trở thành một bộ phận trọng yếu của bức tranh năng lượng toàn cầu.

Việc các nền kinh tế thành viên APEC đạt được tuyên bố này trên cơ sở đề cao nguyên tắc đồng thuận cũng như tinh thần “tìm điểm tương đồng, gác lại khác biệt” chính là minh chứng sống động và mạnh mẽ cho chủ nghĩa đa phương trong thực tiễn.

Tuyên bố chung áp dụng cách tiếp cận thực tế và khả thi, vạch ra lộ trình rõ ràng cho sự phát triển năng lượng trong khu vực.

Theo ông Vương Hồng Chí, tuyên bố chung chỉ rõ tránh áp dụng công thức “đồng loạt” đối với tốc độ chuyển đổi năng lượng, thay vào đó tôn trọng sự đa dạng về nguồn lực và trình độ phát triển của các nền kinh tế.

Tuyên bố chung khẳng định định hướng phát triển năng lượng tái tạo song song với việc ghi nhận vai trò của nhiên liệu hóa thạch trong việc duy trì sự ổn định của hệ thống; qua đó thể hiện nguyên tắc quản trị “xây dựng cái mới trước khi loại bỏ cái cũ” và đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra trật tự, vừa bảo đảm an ninh năng lượng vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng của người dân.

Ngoài ra, tuyên bố còn phù hợp với sự đồng thuận của APEC trong năm nay trên các lĩnh vực như thương mại, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, qua đó thúc đẩy sự phối hợp chính sách liên ngành và tạo ra các động lực tăng trưởng mới cho sự phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

VIỆT NAM XÁC ĐỊNH BA ƯU TIÊN TRONG CHUYỂN ĐỔI NĂNG LƯỢNG

Tại hội nghị, ông Tăng Thế Hùng, Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết đối với Việt Nam, ưu tiên là bảo đảm nguồn cung năng lượng an toàn, ổn định, với chi phí hợp lý và bền vững, qua đó vừa hỗ trợ phát triển kinh tế nhanh chóng, vừa thúc đẩy thực hiện các cam kết dài hạn về khí hậu.

Phó Cục trưởng Tăng Thế Hùng nhấn mạnh đến quy mô của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu là rất lớn. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA), đầu tư năng lượng toàn cầu dự kiến sẽ đạt khoảng 3,4 nghìn tỷ USD vào năm 2026, trong đó khoảng 2,2 nghìn tỷ USD sẽ được đầu tư vào năng lượng sạch, bao gồm năng lượng tái tạo, lưới điện, hệ thống lưu trữ, nhiên liệu phát thải thấp, điện hạt nhân, năng lượng hiệu quả và điện khí hóa.

Như vậy, đầu tư vào năng lượng sạch đang gần gấp đôi mức đầu tư vào nhiên liệu hóa thạch. Đồng thời, IEA dự báo năng lượng tái tạo sẽ đáp ứng hơn 90% mức tăng nhu cầu điện toàn cầu trong giai đoạn 2025-2030.

Việt Nam xác định ba ưu tiên trong lĩnh vực năng lượng. Thứ nhất, tăng cường an ninh và khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng. Thứ hai, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch và công bằng. Thứ ba, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đầu tư và kết nối khu vực.

Ông Tăng Thế Hùng Trưởng đoàn đại biểu Việt Nam, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương)

Ông Tăng Thế Hùng cũng khẳng định APEC có vai trò đặc biệt quan trọng. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương giữ vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi kinh tế và năng lượng toàn cầu. Các nền kinh tế có mối liên kết chặt chẽ, trong khi an ninh năng lượng ngày càng chịu tác động bởi những diễn biến bên ngoài biên giới.

Do đó, APEC có thể đóng vai trò nền tảng cho hợp tác thiết thực, qua đó xây dựng lòng tin, chia sẻ kinh nghiệm, tạo thuận lợi cho đầu tư và tăng cường khả năng chống chịu của khu vực. Để hiện thực hóa vai trò này, Việt Nam khuyến khích các nền kinh tế APEC tập trung vào ba lĩnh vực hợp tác.

Thứ nhất, chia sẻ kinh nghiệm chính sách và các thực tiễn tốt nhất, đặc biệt trong năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả năng lượng và hiện đại hóa lưới điện.

Thứ hai, thúc đẩy kết nối và đầu tư khu vực, bao gồm huy động nguồn tài chính công và tư nhân cho cơ sở hạ tầng năng lượng có khả năng chống chịu và phát thải thấp.

Thứ ba, bảo đảm tính bao trùm, để các nền kinh tế đang phát triển và các cộng đồng dễ bị tổn thương có thể tiếp cận năng lượng với chi phí hợp lý và hưởng lợi từ các công nghệ mới.

"Việt Nam sẵn sàng hợp tác với các nền kinh tế APEC để xây dựng một cộng đồng năng lượng an toàn, đổi mới sáng tạo, kết nối, bền vững và bao trùm," ông Hùng nhấn mạnh. “Việt Nam mong muốn cùng xây dựng một cộng đồng năng lượng châu Á - Thái Bình Dương, trong đó đổi mới sáng tạo góp phần tăng cường khả năng chống chịu, hợp tác góp phần củng cố an ninh năng lượng, và thành quả của quá trình chuyển đổi năng lượng được chia sẻ rộng rãi, mang lại lợi ích cho tất cả mọi người."