Argentina trước cải cách luật lao động gây tranh cãi
Chính phủ của Tổng thống Javier Milei cho rằng cải cách sẽ khôi phục việc làm chính thức, trong khi giới chỉ trích cảnh báo nguy cơ cắt giảm trợ cấp thôi việc và kéo dài giờ làm.
Người biểu tình phản đối cải cách lao động trong cuộc biểu tình ở Buenos Aires. Ảnh: AFP/Getty Images
Theo The Guardian, Quốc hội Argentina đang tiến gần tới bước ngoặt lớn khi Thượng viện chuẩn bị thông qua một gói cải tổ sâu rộng luật lao động, được xem là một trong những thay đổi mạnh mẽ nhất đối với hệ thống pháp lý về việc làm kể từ giữa thế kỷ 20.
Chính quyền của Tổng thống Javier Milei khẳng định dự luật sẽ giúp khôi phục thị trường lao động chính thức, vốn suy giảm nghiêm trọng kể từ khi ông nhậm chức vào tháng 12/2023. Theo số liệu của chính phủ, từ thời điểm đó đến tháng 11/2025, Argentina đã mất hơn 290.000 việc làm đăng ký chính thức.
Tuy nhiên, các tổ chức công đoàn, luật sư lao động và một bộ phận giới học giả cho rằng dự luật này sẽ không tạo thêm việc làm mà còn làm suy yếu quyền lợi người lao động, trong bối cảnh việc làm phi chính thức đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2008, hiện chiếm hơn 43% lực lượng lao động.
Dự luật mang tên “Luật hiện đại hóa lao động” sẽ tái cấu trúc sâu rộng hệ thống pháp luật vốn được định hình từ thời chủ nghĩa Peron, phong trào đưa tướng Juan Perón lên nắm quyền năm 1946 và đặt nền tảng cho vai trò mạnh mẽ của công đoàn trong nền kinh tế Argentina.
Một trong những điểm then chốt của dự luật là cho phép doanh nghiệp đàm phán trực tiếp với người lao động, thay vì bắt buộc tuân theo các thỏa ước tập thể ngành nghề có phạm vi toàn quốc như hiện nay. Tại Argentina, các công đoàn thường đại diện cho người lao động trên toàn quốc trong từng lĩnh vực, nhằm tiêu chuẩn hóa tiền lương và phúc lợi giữa các vùng.
Dự luật cũng đề xuất giảm chi phí sa thải bằng cách thiết lập một quỹ trợ cấp thôi việc có sự tài trợ một phần từ nhà nước, đồng thời loại trừ các khoản thưởng khỏi cơ sở tính bồi thường. Các tòa án lao động chuyên trách cấp quốc gia sẽ bị bãi bỏ. Bên cạnh đó, cơ chế “ngân hàng giờ làm” được đưa vào nhằm giới hạn tiền làm thêm giờ.
Mặc dù tổng thời gian làm việc tối đa mỗi tuần vẫn giữ ở mức 48 giờ, số giờ làm việc trong ngày có thể kéo dài lên tới 12 giờ, với điều kiện người lao động được nghỉ tối thiểu 12 giờ sau mỗi ca.
Thượng nghị sĩ Francisco Paoltroni thuộc đảng cầm quyền La Libertad Avanza (LLA) khẳng định dự luật ủng hộ doanh nghiệp, ủng hộ việc làm và ủng hộ người lao động, nhưng đồng thời chống lại các công đoàn và luật sư lao động. Trái lại, luật sư và học giả Juan Manuel Ottaviano cho rằng dự luật vi hiến, vì áp đặt những hạn chế nghiêm trọng lên quyền cá nhân tại nơi làm việc và làm suy yếu cơ chế bảo vệ thông qua công đoàn.
Biểu tình và lo ngại trong bối cảnh kinh tế suy yếu
Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh ngành sản xuất Argentina gặp nhiều khó khăn do chính sách tự do hóa nhập khẩu và nhu cầu nội địa suy yếu. Theo cơ quan thống kê quốc gia, các nhà máy hiện chỉ hoạt động ở mức 53% công suất thiết kế.
Ngay trước phiên thảo luận tại Hạ viện tuần trước, hãng sản xuất lốp xe 86 năm tuổi Fate thông báo đóng cửa nhà máy. Alejandro Assumma, công nhân tại đây và đại diện công đoàn công nhân ngành lốp Sutna, cho rằng việc kéo dài ngày làm việc đi ngược xu hướng của nhiều quốc gia phát triển đang rút ngắn giờ làm.
“Cải cách này đồng nghĩa với nhiều bóc lột hơn và ít quyền lợi hơn”, Assumma nói, cho biết một số đồng nghiệp bị sa thải của ông hiện phải chuyển sang làm tài xế Uber hoặc buôn bán nhỏ lẻ để mưu sinh.
Trong khi đó, Chủ tịch Liên hiệp Công nghiệp Argentina (UIA) Martín Rappallini - tổ chức đại diện các nhà sản xuất và tham gia soạn thảo dự luật - nhận định các cuộc biểu tình sẽ “rất, rất hạn chế” và người biểu tình sẽ không thể chiếm nhà máy hoặc phong tỏa lối vào như trước đây. Ông thừa nhận cải cách không thể tạo việc làm chỉ sau một đêm, nhưng cho rằng nó sẽ mang lại tính dự đoán được cho quan hệ lao động tại Argentina.
Hai tuần qua, các cuộc tranh luận tại Quốc hội đã kéo theo đụng độ trên đường phố. Cảnh sát bắn đạn cao su vào người biểu tình và nhà báo, trong khi một số người biểu tình ném bom xăng về phía lực lượng an ninh. Tổng Liên đoàn Lao động (CGT), tổ chức công đoàn lớn nhất cả nước, đã kêu gọi tổng đình công.
Carlos Alberto Dawlowfki, 76 tuổi, nằm trong số hàng chục người bị bắt giữ trong các cuộc biểu tình trước trụ sở Quốc hội. Ông cho biết cảm thấy đau lòng khi thấy họ bắn vào những người trẻ 18, 20 tuổi. Theo ông, hơn 200 điều khoản của dự luật“không có điều nào thực sự vì người lao động.
Với sự ủng hộ từ Quốc hội sau thắng lợi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 10, chính quyền Tổng thống Milei đang tiến gần tới mục tiêu tái định hình toàn bộ cấu trúc quan hệ lao động tại Argentina. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều bất ổn, câu hỏi liệu cải cách này sẽ thúc đẩy tăng trưởng hay làm gia tăng bất bình đẳng vẫn đang chia rẽ sâu sắc xã hội Nam Mỹ này.
