Artemis II trở về Trái đất an toàn sau 10 ngày, mở đường đưa con người lên sao Hỏa

Hành trình tàu vũ trụ Artemis II khép lại chuyến bay đầu tiên của con người tới khu vực lân cận Mặt Trăng trong hơn nửa thế kỷ.

Tàu vũ trụ Orion hình giọt nước của NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ), có tên gọi Integrity, đã nhẹ nhàng hạ cánh xuống biển ngoài khơi bờ biển nam California ngay sau 17 giờ ngày 10.4 theo giờ Thái Bình Dương, kết thúc một sứ mệnh đưa các phi hành gia đi xa hơn vào không gian so với bất kỳ chuyến bay nào trước đây.

Chuyến bay Artemis II, với tổng quãng đường 694.392 dặm (1.117.515 km) qua hai vòng quanh Trái Đất và một cú bay lướt qua Mặt Trăng ở khoảng cách khoảng 252.000 dặm, là chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên trong chuỗi sứ mệnh Artemis nhằm đưa con người quay lại bề mặt Mặt Trăng từ năm 2028.

Cú đáp xuống biển, diễn ra khoảng hai giờ trước khi Mặt trời lặn đã được truyền hình trực tiếp qua webcast của NASA .

Các đội cứu hộ đã chờ sẵn để cố định khoang tàu đang nổi và đưa phi hành đoàn lên bờ, gồm các phi hành gia Mỹ Reid Wiseman (50 tuổi), Victor Glover (49 tuổi), Christina Koch (47 tuổi) và phi hành gia Canada Jeremy Hansen (50 tuổi). Việc họ trở về an toàn đã vượt qua bài kiểm tra cuối cùng mang tính then chốt với tàu vũ trụ Orion do Lockheed Martin chế tạo, chứng minh tàu có thể chịu được các lực cực mạnh khi tái nhập từ quỹ đạo quay về từ Mặt trăng.

Trước đó là màn lao xuống đầy căng thẳng kéo dài 13 phút xuyên qua khí quyển, tạo ra nhiệt ma sát khiến nhiệt độ bên ngoài khoang tàu tăng vọt lên khoảng 2.760 độ C.

Ở thời điểm chịu tải lớn nhất khi tái nhập, nhiệt độ cực cao và sự nén không khí đã tạo thành một lớp khí ion hóa phát sáng đỏ rực (hay plasma) bao quanh khoang tàu, khiến liên lạc vô tuyến với phi hành đoàn bị gián đoạn trong vài phút.

Sự căng thẳng giảm bớt khi liên lạc được khôi phục và hai bộ dù bung ra từ phần mũi của khoang đang rơi tự do, làm giảm tốc độ xuống còn khoảng 15 dặm/giờ (25 km/giờ) trước khi tàu Orion nhẹ nhàng chạm mặt nước.

Các đội của NASA và Hải quân Mỹ mất khoảng một giờ để cố định khoang tàu nổi, hỗ trợ bốn phi hành gia rời khỏi phương tiện và đưa họ bằng trực thăng tới tàu cứu hộ gần đó để kiểm tra y tế ban đầu.

Khoang chứa phi hành đoàn Artemis II hạ cánh xuống Thái Bình Dương sáng 11.4 sau chuyến bay ngang qua Mặt Trăng của Artemis II - Ảnh: NASA

Khoang chứa phi hành đoàn Artemis II nổi trên Thái Bình Dương - Ảnh: NASA

Artemis II tạo bước đệm hướng tới sao Hỏa

Ngày 1.4, bốn phi hành gia được đưa lên quỹ đạo Trái đất từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Cape Canaveral (bang Florida, Mỹ) bằng tên lửa Space Launch System khổng lồ của NASA, trước khi tiếp tục hành trình hiếm hoi vòng qua phía xa của Mặt trăng.

Qua đó, họ trở thành những phi hành gia đầu tiên bay tới vùng lân cận vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất kể từ chương trình Apollo trong thập niên 1960-1970. Glover, Koch và Hansen cũng đi vào lịch sử khi lần lượt là phi hành gia da màu đầu tiên, phụ nữ đầu tiên và công dân ngoài Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt trăng.

Từ trái sang phải là Christina Koch, Jeremy Hansen, Reid Wiseman và Victor Glover - Ảnh: NASA

Ở điểm xa nhất của chuyến bay, các phi hành gia Artemis đã đạt khoảng cách 252.756 dặm so với Trái đất, vượt kỷ lục trước đó khoảng 248.000 dặm do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970.

Chuyến bay này tiếp nối chuyến thử nghiệm không người lái Artemis I của tàu vũ trụ Orion quanh Mặt trăng năm 2022, là bước tổng duyệt quan trọng cho kế hoạch đưa con người hạ cánh xuống bề mặt Mặt trăng lần đầu tiên kể từ Apollo 17 cuối năm 1972.

Mục tiêu cuối cùng của chương trình Artemis là thiết lập sự hiện diện lâu dài trên Mặt trăng, làm bàn đạp cho việc khám phá sao Hỏa trong tương lai.

Trong một sự tương đồng lịch sử với thời kỳ Chiến tranh Lạnh của Apollo, sứ mệnh Artemis II diễn ra trong bối cảnh bất ổn chính trị và xã hội, gồm một cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ với Iran không được ủng hộ rộng rãi trong nước.

Khác với thời kỳ Apollo, khi Mỹ chạy đua với Liên Xô để đưa người lên Mặt Trăng, chương trình Artemis hiện nay đang cạnh tranh với Trung Quốc.

Artemis II: Cột mốc quan trọng với tên lửa Space Launch System

Với nhiều người trên toàn cầu theo dõi sứ mệnh, đây là minh chứng cho những thành tựu của khoa học và công nghệ trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn ngày càng bị hoài nghi, thậm chí lo ngại. Các khảo sát dư luận cho thấy sự ủng hộ rộng rãi của công chúng với mục tiêu của sứ mệnh.

Việc trở về Trái đất cũng là bài kiểm tra quan trọng với tấm chắn nhiệt của tàu vũ trụ Orion, vốn từng chịu mức độ cháy xém và áp lực cao hơn dự kiến trong chuyến bay thử năm 2022. Vì vậy, các kỹ sư NASA đã điều chỉnh quỹ đạo hạ cánh cho Artemis II nhằm giảm tích tụ nhiệt và giảm nguy cơ tàu vũ trụ bị cháy.

Vụ phóng thành công tuần trước là cột mốc quan trọng với tên lửa Space Launch System, mang lại cho các nhà thầu chính Boeing và Northrop Grumman sự xác nhận được mong đợi từ lâu rằng hệ thống phóng được phát triển hơn một thập kỷ đã sẵn sàng để đưa con người lên vũ trụ một cách an toàn.