ASEAN họp đặc biệt về tình hình Trung Đông, kêu gọi kiềm chế và thúc đẩy giải pháp hòa bình

Tại cuộc họp, các Bộ trưởng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình xung đột đang leo thang tại Trung Đông sau các cuộc tấn công do Israel và Hoa Kỳ tiến hành nhằm vào Iran ngày 28/2/2026, cũng như cuộc tấn công của Israel vào Lebanon.

Các diễn biến này đã kéo theo những đợt tấn công trả đũa của Iran nhằm vào nhiều quốc gia trong khu vực, trong đó có Bahrain, Jordan, Iraq, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia, Syria và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất.

Theo các Bộ trưởng, vòng xoáy leo thang này không chỉ làm gia tăng căng thẳng tại Trung Đông mà còn đặt ra nguy cơ nghiêm trọng đối với an toàn của người dân, đồng thời tác động tiêu cực đến hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.

Trước tình hình đó, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN kêu gọi tất cả các bên liên quan tuân thủ nghiêm túc luật pháp quốc tế, đặc biệt là Liên hợp quốc và Hiến chương Liên hợp quốc. Cuộc họp nhấn mạnh sự cần thiết phải chấm dứt ngay các hành động thù địch, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế tối đa, tránh những bước đi có thể làm trầm trọng thêm tình hình. Các Bộ trưởng khẳng định đối thoại và ngoại giao cần tiếp tục được coi là con đường chủ đạo để xử lý bất đồng và hướng tới các giải pháp hòa bình, bền vững.

Cuộc họp cũng tái khẳng định nguyên tắc cơ bản trong quan hệ quốc tế là giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia phù hợp với luật pháp quốc tế. Bên cạnh đó, các Bộ trưởng nhấn mạnh nghĩa vụ bảo vệ thường dân và cơ sở hạ tầng dân sự trong các cuộc xung đột vũ trang, tuân thủ các quy định của luật pháp quốc tế cũng như các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Một nội dung quan trọng khác được các Bộ trưởng trao đổi là tình hình an toàn và phúc lợi của công dân các nước ASEAN đang sinh sống, làm việc tại những khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột. Các nước thành viên tái khẳng định cam kết phối hợp chặt chẽ nhằm hỗ trợ và bảo hộ công dân trong trường hợp khẩn cấp, trên cơ sở các cơ chế hợp tác lãnh sự đã được ASEAN thông qua.

Trong đó có hướng dẫn về hỗ trợ lãnh sự của các phái đoàn ASEAN tại nước thứ ba đối với công dân các nước thành viên khác cũng như hướng dẫn về cung cấp hỗ trợ khẩn cấp trong các tình huống khủng hoảng. Các Bộ trưởng đồng thời ghi nhận sự hỗ trợ và phối hợp hiệu quả giữa các nước thành viên trong việc bảo vệ công dân thời gian qua.

Bên cạnh khía cạnh an ninh và nhân đạo, cuộc họp cũng tập trung thảo luận những tác động của xung đột Trung Đông đối với kinh tế toàn cầu. Các Bộ trưởng cho rằng bất ổn tại khu vực này có thể ảnh hưởng đáng kể tới thị trường năng lượng thế giới cũng như các tuyến vận tải hàng hải và hàng không quốc tế.

Trong bối cảnh đó, ASEAN nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu ổn định, thông suốt và đáng tin cậy, đồng thời bảo đảm hoạt động của các tuyến thương mại hàng hải nhằm hạn chế tối đa sự gián đoạn đối với dòng chảy năng lượng và hàng hóa thiết yếu, bao gồm lương thực và thực phẩm.

Các Bộ trưởng nhất trí rằng việc tăng cường an ninh năng lượng và củng cố khả năng chống chịu của các nền kinh tế ASEAN là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh tình hình quốc tế nhiều biến động. Cuộc họp nhấn mạnh vai trò của đoàn kết ASEAN, thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực và tăng cường phối hợp chính sách giữa các nước thành viên nhằm giảm thiểu các tác động lan tỏa đối với ổn định kinh tế vĩ mô và tài chính khu vực, bao gồm các lĩnh vực chuỗi cung ứng, chi phí sinh hoạt cũng như đời sống người dân.

Nhằm nâng cao khả năng thích ứng của khu vực trước các cú sốc từ bên ngoài, các Bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đẩy mạnh kết nối khu vực, tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng và thúc đẩy đa dạng hóa nguồn cung, bao gồm năng lượng tái tạo và các nguồn năng lượng thay thế. Đồng thời, ASEAN sẽ tiếp tục thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, cải thiện kết nối logistics và củng cố khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng nhằm bảo đảm tiếp cận ổn định đối với các mặt hàng thiết yếu với mức giá hợp lý.

Cuộc họp cũng kêu gọi tận dụng hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có của ASEAN để tăng cường tham vấn, chia sẻ thông tin và phối hợp hành động giữa các nước thành viên. Trong đó có những sáng kiến quan trọng như Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu khí (APSA), Bản ghi nhớ tăng cường về lưới điện ASEAN (APG) và dự án Đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (TAGP).
Các Bộ trưởng nhất trí đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan ngành liên quan của ASEAN trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, vận tải, lương thực, nông nghiệp và năng lượng nhằm nâng cao mức độ chuẩn bị và khả năng phục hồi của khu vực trước các biến động toàn cầu.

Bên cạnh đó, các Bộ trưởng nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn trong khuôn khổ Cộng đồng Kinh tế ASEAN nhằm duy trì vị thế của ASEAN như một trung tâm đáng tin cậy về thương mại, đầu tư và mạng lưới sản xuất trong bối cảnh môi trường kinh tế và địa chính trị quốc tế đang có nhiều thay đổi. Cuộc họp cũng hoan nghênh việc các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN ban hành Tuyên bố chung về tăng cường khả năng phục hồi kinh tế của ASEAN trước những diễn biến kinh tế và địa chính trị gần đây.

Các Bộ trưởng đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác xuyên trụ cột giữa Cộng đồng Chính trị – An ninh ASEAN, Cộng đồng Kinh tế ASEAN và Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN nhằm ứng phó hiệu quả hơn với các thách thức địa chính trị và địa kinh tế đang nổi lên.

Kết thúc cuộc họp, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN nhấn mạnh cam kết chung trong việc duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế, đồng thời khẳng định đối thoại và ngoại giao tiếp tục là phương thức chủ đạo để giải quyết các xung đột và căng thẳng hiện nay. Các Bộ trưởng nhất trí tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình tại Trung Đông và tăng cường phối hợp nhằm xử lý hiệu quả những tác động có thể ảnh hưởng tới khu vực ASEAN.

Quang Hòa