ASEAN, New Zealand tăng cường hợp tác tiểu vùng vì sự thịnh vượng chung

Du khách hòa mình với thiên nhiên tại cồn Koh Han, trong quần thể Khu Ramsar thượng nguồn sông Mekong rộng 1.460 ha ở tỉnh Stung Treng, vùng Đông Bắc Campuchia. (Ảnh: Huỳnh Thảo/TTXVN)

Ngày 10/6, trong vai trò điều phối quan hệ ASEAN-New Zealand giai đoạn 2024-2027, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã tổ chức Diễn đàn ASEAN-New Zealand về Hợp tác tiểu vùng, với sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand và Đại sứ quán New Zealand tại Hà Nội.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang đánh giá tiểu vùng Mekong đang đứng trước những thách thức nghiêm trọng và trực tiếp về biến đổi khí hậu, an ninh nguồn nước và an ninh lương thực, vượt khỏi khả năng ứng phó đơn lẻ của bất kỳ quốc gia nào và đòi hỏi nỗ lực ứng phó ở tầm khu vực.

Với trách nhiệm là nước điều phối, Việt Nam khẳng định cam kết thúc đẩy hợp tác ASEAN-New Zealand ngày càng hiệu quả, thực chất trên cơ sở bảo đảm “các cam kết chính trị phải được chuyển hóa thành những chương trình hành động cụ thể mà người dân có thể cảm nhận và thụ hưởng.”

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Đồng chủ trì Diễn đàn, bà Alana Hudson, Trưởng SOM (Quan chức cấp cao) ASEAN lâm thời của New Zealand, nhấn mạnh tiểu vùng Mekong là nơi hội tụ của những nền kinh tế năng động với di sản văn hóa phong phú, sở hữu một trong những hệ thống sông ngòi quan trọng nhất thế giới, là nguồn sống và sinh kế của hàng triệu người dân.

Tuy nhiên, khu vực này cũng đang phải đối mặt với các thách thức đan xen, phức tạp từ biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên nước, đến tăng trưởng bao trùm và bảo đảm tính tự cường kinh tế. Bà Hudson khẳng định đây là cơ hội quan trọng để các bên lắng nghe, chia sẻ góc nhìn và làm sâu sắc hơn hiểu biết chung về cơ hội lẫn thách thức của khu vực.

Quyền SOM ASEAN của New Zealand, bà Alana Hudson phát biểu. (Ảnh: Văn Điệp/TTXVN)

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia và học giả khẳng định tầm quan trọng chiến lược của hợp tác tiểu vùng trong cấu trúc khu vực cũng như hợp tác ASEAN.

Ông Suriyan Vichitlekarn, Giám đốc điều hành Viện Mekong, và bà Hoàng Thị Hà, chuyên gia cao cấp của Viện Nghiên cứu Đông Á, Singapore, nhất trí nhận định các thách thức tại tiểu vùng Mekong, từ an ninh nguồn nước, xâm nhập mặn, sụt lún đất đến di cư và mất sinh kế, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện.

Các chuyên gia kiến nghị cần liên kết hợp tác Mekong với chương trình nghị sự chung của ASEAN, gắn kết tiểu vùng trở thành một cấu phần không thể tách rời trong nỗ lực xây dựng Cộng đồng ASEAN tự cường và bao trùm; đặc biệt cần tăng cường điều phối và huy động nguồn lực giữa các đối tác đối thoại của ASEAN, trong đó có tận dụng uy tín đa phương, chuyên môn kỹ thuật, kinh nghiệm thực tiễn và nguồn tài chính xanh của New Zealand.

Ông Declan Graham, Viện Khoa học Kinh tế Sinh học New Zealand. (Ảnh: Văn Điệp/TTXVN)

Từ góc độ ứng dụng khoa học-công nghệ, ông Declan Graham, Viện Khoa học Kinh tế Sinh học New Zealand giới thiệu một loạt giải pháp cụ thể mà New Zealand có khả năng đóng góp cho tiểu vùng Mekong, bao gồm nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu, quản trị môi trường và tài nguyên đất, nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng chịu hạn/chịu mặn, công nghệ tuần hoàn, và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ quá trình chuyển đổi xanh.

Các đại biểu kiến nghị nhiều nội dung hợp tác tiểu vùng lồng ghép vào quá trình triển khai Kế hoạch hành động ASEAN-New Zealand 2026-2030, đặc biệt là trụ cột Hành tinh (Planet) và Con người (People); đồng thời cần tăng cường ứng dụng khoa học và công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, nhằm đẩy nhanh quá trình đánh giá, thiết kế và triển khai các dự án hợp tác cụ thể; và thúc đẩy khuôn khổ trao đổi thường niên ASEAN-New Zealand về hợp tác tiểu vùng.

Các đại biểu cũng nhất trí hợp tác tiểu vùng không đơn thuần là câu chuyện hỗ trợ phát triển, mà là một cấu phần quan trọng bảo đảm sự tự cường, thịnh vượng chung và phát triển bao trùm của cả Cộng đồng ASEAN./.