ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ

Sáng 15/1, Lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 được tổ chức trọng thể tại Hà Nội.

ASEAN đoàn kết, thống nhất và ngày càng lớn mạnh

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các đối tác đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Lễ Khai mạc vinh dự có sự hiện diện của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, thể hiện sự quan tâm và cam kết chính trị mạnh mẽ của Việt Nam đối với hợp tác số khu vực ASEAN.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới dự Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 nhiệt liệt chào mừng các Bộ trưởng và đại biểu các nước thành viên ASEAN tham dự Hội nghị tại Thủ đô Hà Nội – trung tâm chính trị, văn hóa và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Bộ trưởng cho biết, Hội nghị năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi Timor-Leste lần đầu tiên tham dự ADGMIN với tư cách thành viên đầy đủ. Sự hiện diện của Timor-Leste không chỉ làm cho bức tranh ASEAN trở nên trọn vẹn hơn mà còn khẳng định một ASEAN đoàn kết, thống nhất và ngày càng lớn mạnh, cùng hướng tới các mục tiêu phát triển chung.

Nhìn lại chặng đường hợp tác, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, từ cơ chế hợp tác viễn thông trong khuôn khổ TELMIN đến quá trình chuyển đổi sang ADGMIN với phạm vi mở rộng sang lĩnh vực số, hợp tác Bộ trưởng Số luôn là một trụ cột quan trọng, góp phần thúc đẩy và hiện thực hóa các mục tiêu của Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2026 - 2030, được Lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 tháng 5/2025, đã đánh dấu một bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển của khu vực.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu khai mạc Hội nghị.

Theo đó, ASEAN dịch chuyển từ mô hình tăng trưởng ưu tiên tốc độ sang tăng trưởng bền vững và bao trùm, đặt các vấn đề biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững vào vị trí chiến lược, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc "không để ai bị bỏ lại phía sau", tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs) cũng như các nhóm dễ bị tổn thương.

Cùng với đó, ASEAN chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung vào hội nhập nội khối sang vai trò chủ động, linh hoạt và thích ứng hơn trong không gian kinh tế toàn cầu; từ mô hình quản lý theo lĩnh vực riêng lẻ sang cách tiếp cận liên ngành, nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức xuyên lĩnh vực như chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và an ninh năng lượng.

"Những chuyển dịch này tạo nền tảng để ASEAN hiện thực hóa khát vọng trở thành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới vào năm 2045, đồng thời định hướng cho hoạt động của ADGMIN trong giai đoạn tới", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Nâng cao năng lực số cho người dân

Trong hơn một thập kỷ qua, ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật về kết nối, với số người dùng Internet tăng gấp đôi, hạ tầng 4G phủ gần như toàn khu vực và 5G nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn mới.

Song theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, trong bối cảnh các hoạt động kinh tế – xã hội ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không chỉ là có kết nối hay bảo đảm an toàn, mà quan trọng hơn là kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không.

ASEAN đang cùng nhau thực hiện quá trình chuyển đổi từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, tiến tới hạ tầng trí tuệ – nền tảng của sản xuất và phát triển trong giai đoạn mới.

Chủ đề của Hội nghị năm nay, "ASEAN Adaptive: From Connectivity to Collective Intelligence" (ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ), phản ánh rõ bước chuyển mang tính thời đại trong tư duy phát triển số của khu vực.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 đề xuất ASEAN tập trung triển khai một số định hướng chuyển đổi số trọng tâm.

Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6.

Trong đó, hạ tầng được chuyển trọng tâm từ viễn thông sang hạ tầng số thông minh, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G, 6G, vệ tinh và thiết bị số; AI chính thức trở thành một cấu phần của hạ tầng trí tuệ.

ASEAN cũng thúc đẩy chuyển đổi từ Chính phủ điện tử sang Chính phủ số, vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tin cậy thông qua hợp tác khu vực về chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, phát triển bao trùm số được định hướng từ mở rộng kết nối sang nâng cao năng lực số cho người dân; nguồn nhân lực số được chuyển trọng tâm sang đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực AI, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu. ASEAN cũng hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động với các cơ chế sandbox, thúc đẩy dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Bộ trưởng cho biết, cần bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang phát triển trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn ICT và tích hợp tiêu chí ESG vào chính sách số của ASEAN.

Ông Kao Kim Hourn, Tổng Thư ký ASEAN phát biểu tại lễ khai mạc.

Phát biểu tại Lễ Khai mạc, ông Kao Kim Hourn, Tổng Thư ký ASEAN, khẳng định cam kết của ASEAN trong thúc đẩy hợp tác số toàn diện, thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia thành viên và xây dựng một không gian số an toàn, tin cậy, bao trùm.

Ông nhấn mạnh vai trò then chốt của cơ chế ADGMIN trong việc cụ thể hóa các định hướng chiến lược của ASEAN thông qua các chương trình, sáng kiến và hợp tác thực chất.

Ông Amandeep Singh Gill - Phó Tổng Thư ký, Đặc phái viên về Công nghệ của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, chia sẻ những xu hướng toàn cầu về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, đồng thời khuyến nghị ASEAN tiếp tục theo đuổi cách tiếp cận cân bằng, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ số đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững.

Hoàng Thị Bích