ASIAD 20: Bóng bàn Việt Nam tham khảo được gì từ thành công của Thái Lan?

Suthasini và hành trình ghi dấu ấn ở ASIAD 20

Suthasini Sawettabut (trái) và Orawan Paranang iành HCĐ đôi nữ bóng bàn tại ASIAD 20. Ảnh: Thairath.

Ở tuổi 31, Suthasini Sawettabut vẫn là một trong những cái tên quan trọng nhất của bóng bàn Thái Lan. Tại ASIAD 20, cô cùng Orawan Paranang giành HCĐ đôi nữ sau khi thua cặp Wang Manyu - Kuai Man của Trung Quốc 0-4 ở bán kết. Trước đó, hai tay vợt Thái Lan đã tạo nên một trận tứ kết đáng nhớ khi ngược dòng thắng cặp Shin Yu-bin - Joo Cheon-hui của Hàn Quốc 3-2, qua đó vào bán kết để chắc chắn có HCĐ.

Tấm HCĐ ấy có một ý nghĩa đặc biệt. Đây là huy chương ASIAD đầu tiên của Thái Lan ở nội dung đôi nữ sau 68 năm. Ba năm trước, tại ASIAD 19 ở Hàng Châu (Trung Quốc), Suthasini cũng đứng trên bục nhận huy chương ASIAD, khi đội tuyển nữ Thái Lan giành HCĐ nội dung đồng đội.

Và nếu nhìn toàn bộ hành trình của tay vợt Suthasini, có thể thấy thành quả tại Aichi-Nagoya 2026 không phải câu chuyện bất ngờ.

Sau thành công ở ASIAD Hàng Châu 2023, Suthasini tiếp tục xuất hiện trong hệ thống thi đấu chuyên nghiệp của Liên đoàn Bóng bàn thế giới (WTT), duy trì thứ hạng và tích lũy những trận đấu với các đối thủ hàng đầu. Điều đó phần nào giải thích vì sao Suthasini vẫn giữ được vị trí trong đội tuyển Thái Lan khi đã bước sang tuổi 31.

Thực tế, trong khoảng 7-8 năm qua, bóng bàn Thái Lan có bước tiến đáng kể. Đặc biệt, sau Olympic Paris 2024, các VĐV Thái Lan tiếp tục thi đấu tại những giải chuyên nghiệp ở nước ngoài; trong khi những người tập luyện trong nước được tạo điều kiện tập cùng các tay vợt đến từ Trung Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

Đó là một chi tiết đáng chú ý nếu nhìn từ bóng bàn Việt Nam. Bởi với một môn thể thao mà trình độ quốc tế được quyết định rất nhiều bởi khả năng xử lý trong những tình huống có tốc độ cao, việc được thi đấu thường xuyên với những đối thủ mạnh gần như là một phần của quá trình huấn luyện.

Từ cơ hội thi đấu đến sức bật của người trẻ

Tay vợt Thitaphat Preechayan tạo dấu ấn ở ASIAD 20. Ảnh: Thairath

Nếu Suthasini đại diện cho một thế hệ được duy trì qua nhiều năm thi đấu quốc tế, thì Thitaphat Preechayan lại cho thấy cách bóng bàn Thái Lan đang tạo cơ hội cho lớp trẻ.

Tại ASIAD 20, tay vợt mới 16 tuổi này tạo nên một trong những bất ngờ đáng chú ý nhất của môn bóng bàn khi đánh bại tay vợt Lin Shidong của Trung Quốc 3-2 ở tứ kết đồng đội nam. Khi ấy, Thitaphat chỉ đứng khoảng thứ 275 thế giới, trong khi Lin Shidong từng giữ vị trí số 1 thế giới và đang thuộc nhóm những tay vợt hàng đầu.

Dù ở trận tứ kết ấy, Thái Lan vẫn thua 1-3 nhưng cú sốc mang tên Thitaphat Preechayan vẫn được giới chuyên môn đánh giá cao. Cũng phải kể thêm, sau đó, ở nội dung đơn nam, Lin Shidong lên ngôi vô địch. Vì vậy, chiến thắng của Thitaphat Preechayan càng đáng để không chỉ bóng bàn Thái Lan mà cả bóng bàn Đông Nam Á tự hào.

Điều đáng kể là Thitaphat không phải một cái tên hoàn toàn xa lạ với môi trường quốc tế. Trước ASIAD 20, tay vợt có biệt danh “Norton” này đã tham dự các giải thuộc hệ thống WTT. Ngay trước thềm ASIAD, anh còn thi đấu tại WTT Feeder Bangkok 2026, nơi gặp những đối thủ quốc tế có thứ hạng cao hơn.

Rõ ràng, việc được so tài liên tục ở môi trường thi đấu quốc tế đã mang đến thành công vừa qua cho tay vợt này. Sự nổi lên của Thitaphat cũng cho thấy khoảng cách về cơ hội thi đấu quốc tế giữa các tay vợt trẻ trong khu vực là vấn đề đáng để bóng bàn Việt Nam quan tâm. Ngay ở Giải bóng bàn các đội mạnh quốc gia 2026 mới kết thúc vào cuối tháng 9 vừa qua, các tay vợt trẻ cũng không thể tạo nên dấu ấn đáng kể.

Đáng chú ý hơn, phía Thái Lan có Chương trình phát triển tài năng bóng bàn (SET Star Table Tennis), được Sở Giao dịch chứng khoán Thái Lan (SET) triển khai phối hợp với Hiệp hội Bóng bàn Thái Lan trong hơn một thập niên qua. Báo cáo phát triển bền vững của SET cho biết chương trình đã hỗ trợ hơn 683 VĐV đội tuyển quốc gia ở các cấp độ trẻ và trưởng thành, trong đó 72 VĐV có thứ hạng thế giới.

Đi tìm lời giải cho bóng bàn Việt Nam

Hai tay vợt Nguyễn Thái Bảo (trái) - Đỗ Mạnh Lương của bóng bàn Hà Nội đang chủ động tìm cơ hội thi đấu quốc tế từ nguồn kinh phí của gia đình, nhà tài trợ. Ảnh: Liên đoàn Bóng bàn Việt Nam.

Thực tế, việc bóng bàn Việt Nam chưa có một chương trình xã hội hóa dành riêng cho phát triển tài năng có quy mô và cách thức tương tự chương trình của Thái Lan là điều đáng để suy ngẫm. Trong khi đó, việc đưa VĐV trọng điểm đi thi đấu nước ngoài cũng không thể thực hiện do thiếu kinh phí từ đơn vị quản lý nhà nước đến Liên đoàn.

Với bóng bàn Hà Nội, thời gian qua, nguồn kinh phí ngân sách dành cho các chuyến tập huấn, thi đấu nước ngoài còn hạn chế. Vì thế, các đơn vị quản lý đã cố gắng hướng đến các chuyến thi đấu quốc tế thông qua xã hội hóa. Tháng 6-2026, 6 VĐV Hà Nội đã dự Giải vô địch các CLB bóng bàn Đông Nam Á tại Indonesia bằng nguồn xã hội hóa. Bên cạnh đó, nhiều VĐV trẻ Hà Nội được gia đình đầu tư tập huấn dài hạn ở nước ngoài, đồng thời tham gia các giải thuộc hệ thống WTT khi giải diễn ra ở khu vực Đông Nam Á để tích lũy kinh nghiệm. Bên cạnh Hà Nội, Lâm Đồng đang trở thành điểm sáng với việc có nhiều VĐV trẻ được gia đình tạo điều kiện đi thi đấu nước ngoài.

Theo ông Vũ Văn Trung, Phó Trưởng bộ môn bóng bàn, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội, với đội nam, việc tính toán đưa các VĐV trẻ đi thi đấu nước ngoài bằng nguồn kinh phí ngoài ngân sách là hướng cần được quan tâm hơn. Mục tiêu không đơn thuần là tìm kiếm thành tích trước mắt, mà quan trọng hơn là giúp VĐV được thi đấu thường xuyên, tiếp cận trình độ cao và tự tích lũy kinh nghiệm qua từng giải đấu.

Từ Suthasini đến Thitaphat, câu chuyện của bóng bàn Thái Lan gợi ra một bài học khá rõ khi thành tích quốc tế thường là kết quả của một quá trình thi đấu quốc tế được duy trì liên tục bên cạnh một chương trình phối hợp mang tính bền vững ở cấp Liên đoàn thể thao quốc gia.

Với bóng bàn Việt Nam, những chuyến đi thi đấu quốc tế, việc mời VĐV nước ngoài đến tập luyện với các VĐV trẻ có thể chưa lập tức mang về những tấm HCV Đông Nam Á hay những dấu mốc ở cấp độ châu Á như bóng bàn Thái Lan đã làm được. Vấn đề là việc này cần được tổ chức bài bản, có nguồn lực xã hội hóa phù hợp và gắn với một lộ trình dài hạn, trong đó có vai trò của Liên đoàn Bóng bàn Việt Nam. Đó có thể là cách tạo thêm động lực để bóng bàn Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các nền bóng bàn mạnh trong khu vực, để bứt lên thay vì “tiến chậm” như hiện nay.