ASIAD 20: Hai câu chuyện, một bài học về khâu chuẩn bị

Khi một đôi giày thay đổi cả bảng huy chương

Vận động viên đi bộ Yasmina Toxanbayeva của Kazakhstan để mất HCV đầy đáng tiếc. Ảnh: infohub.kz

Tại ASIAD 20, Yasmina Toxanbayeva của Kazakhstan đã trải qua một trong những diễn biến đáng tiếc nhất của kỳ Đại hội. Ngày 27-9, cô về nhất nội dung đi bộ marathon nữ cự ly 42,195km với thời gian 3 giờ 22 phút 20 giây, bỏ xa Danzeng Quzong của Trung Quốc gần 4 phút. Thành tích này thậm chí được xem là thông số tốt nhất châu Á ở nội dung.

Toxanbayeva đã bật khóc trong khoảnh khắc nhận HCV. Với một VĐV, đó hẳn là phần thưởng xứng đáng sau hơn 42km thi đấu và một cuộc cạnh tranh khắc nghiệt. Nhưng chỉ một ngày sau, bảng thành tích được thay đổi.

Kết quả của Toxanbayeva bị hủy sau khi tổ trọng tài kiểm tra và phát hiện đôi giày cô sử dụng không nằm trong danh sách những mẫu giày được phê duyệt trên hệ thống của Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World Athletics). Theo một quan chức kỹ thuật, các VĐV chỉ được phép sử dụng những mẫu giày đã được phê duyệt; vụ việc sau đó được báo cáo lên World Athletics và VĐV có quyền kháng cáo.

Như vậy, Danzeng Quzong được đôn lên nhận HCV, Ma Li của Trung Quốc nhận HCB, còn Yukiko Umeno của Nhật Bản nhận HCĐ.

Điều đáng nói là Toxanbayeva không thất bại vì thành tích chuyên môn. Cô là người về đích đầu tiên và đã tạo khoảng cách đáng kể với đối thủ. Điều khiến kết quả bị đảo ngược lại nằm ở một yêu cầu kỹ thuật tưởng như rất nhỏ nhưng đã được quy định rõ từ trước.

Câu chuyện ấy nhắc lại một nguyên tắc cơ bản của thể thao đỉnh cao rằng chuẩn bị cho một cuộc thi không chỉ là chuẩn bị để thi đấu tốt, mà còn phải chuẩn bị để không mắc sai sót ngoài chuyên môn.

Sự cố không ngờ của bắn súng Việt Nam

Câu chuyện của Toxanbayeva có điểm tương đồng với sự cố của bắn súng Việt Nam tại ASIAD 20. Ngày 22-9, Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang thi đấu nội dung 10m súng trường hơi đôi nam nữ. Cặp VĐV Việt Nam đạt 631,7 điểm, xếp thứ tư vòng loại và giành quyền vào chung kết.

Nhưng ngay trước loạt đấu tranh huy chương, kết quả bị hủy do trang phục thi đấu không đáp ứng quy định. Theo thông tin được công bố, bộ áo đấu chuyên dụng của hai xạ thủ không đạt tiêu chuẩn về độ cứng, với sai số khoảng 0,1 đơn vị. Nhật Bản, đội xếp thứ năm vòng loại, được thay thế vào chung kết.

Đây là kết quả nghiệt ngã bởi thất bại không đến từ những phát bắn. Trong bắn súng, trang phục chuyên dụng không đơn thuần là quần áo. Với nội dung súng trường, áo, quần và giày thi đấu có vai trò hỗ trợ VĐV duy trì tư thế, tạo sự ổn định cho cơ thể và đường ngắm. Vì vậy, các yêu cầu về vật liệu, độ cứng, độ dày hay khả năng chịu lực được quy định chặt chẽ.

Chính từ đó, câu chuyện của bắn súng Việt Nam cần được nhìn nhận ở góc độ rộng hơn một sự cố cụ thể. Theo thông tin được công bố, trang phục và áo bắn của VĐV Việt Nam đã được kiểm tra trước khi thi đấu và được xác nhận đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, sau phần thi, trang phục vẫn bị phát hiện có vấn đề. Cho nên, điều cần làm rõ là toàn bộ quy trình kiểm tra đã đủ chặt chẽ hay chưa.

Ở các môn thể thao đỉnh cao, công tác chuẩn bị cần được tính theo từng chi tiết. Trang phục, giày thi đấu, dụng cụ chuyên môn hay những thủ tục kỹ thuật phải được kiểm tra từ sớm, tại nhiều thời điểm và theo đúng tiêu chuẩn của ban tổ chức, liên đoàn quốc tế. Với những thiết bị có thể thay đổi thông số trong quá trình vận chuyển, sử dụng hoặc bảo quản, việc kiểm tra một lần càng khó có thể xem là đủ.

Nếu trang phục đã được kiểm tra đạt chuẩn nhưng sau đó phát sinh sai số, cần xác định nguyên nhân cụ thể. Nếu quy trình kiểm tra chưa chặt chẽ, phải điều chỉnh. Nếu có điểm bất cập trong quá trình phối hợp giữa các bên, cũng cần được rà soát để tránh lặp lại.

Từ đôi giày của Toxanbayeva đến bộ trang phục của hai xạ thủ Việt Nam, ASIAD 20 đang đem đến một cách nhìn khác về khái niệm “chuẩn bị”. Trong thể thao đỉnh cao, chuẩn bị kỹ không bao giờ là thừa. Bởi khi khoảng cách giữa huy chương và thất bại đôi khi chỉ là một thông số rất nhỏ, điều cần thiết là không để những lý do ngoài chuyên môn làm ảnh hưởng đến kết quả thi đấu.

Đó cũng là bài học cho công tác chuẩn bị của các đội tuyển trước mọi đấu trường lớn. Để từ đó, không để một chi tiết có thể kiểm soát được trở thành nguyên nhân khiến cả quá trình chuẩn bị, thi đấu đầy nỗ lực không được ghi nhận.