Australia công bố thiết kế sân vận động 2,3 tỷ USD phục vụ Olympic

Lấy cảm hứng từ kiến trúc nhà ngoại ô

Hình ảnh phối cảnh kỹ thuật số của sân vận động vừa được công bố vào đầu tháng 1 này ngay sau khi chính quyền bang Queensland thông báo đơn vị chiến thắng trong cuộc thi thiết kế quốc tế.

Công trình sân vận động lấy cảm hứng từ kiến trúc nhà ở ngoại ô đặc trưng của bang Brisbane, còn gọi là những ngôi nhà kiểu Queenslander - vốn quen thuộc với người hâm mộ bộ phim hoạt hình Bluey có bối cảnh tại Brisbane.

Chính quyền bang Queensland cho biết sau Thế vận hội 2032, sân vận động này sẽ được sử dụng để tổ chức thi đấu môn cricket và bóng bầu dục Australia. Ảnh: Cox Architecture/Hassell

Nơi đây dự kiến tổ chức các môn thi đấu điền kinh Olympic và Paralympic, cũng như lễ khai mạc và bế mạc.

Sân vận động được xây dựng trong Công viên Victoria rộng 158 mẫu Anh (khoảng 64ha), ngay phía bắc trung tâm Brisbane.

Hai công ty thiết kế giành chiến thắng là Cox Architecture và Hassell (từng thiết kế Sân vận động Optus ở Perth), hợp tác cùng Azusa Sekkei - công ty Nhật Bản từng tham gia thiết kế Sân vận động Quốc gia Tokyo 2020.

Bà Lucy O'Driscoll, giám đốc điều hành của Hassell cho biết dụng ý của thiết kế là nắm bắt khí hậu và văn hóa của Queensland. Đó là lý do họ tìm cảm hứng từ những ngôi nhà sàn gỗ truyền thống Queenslander với hiên nhà rộng rãi, tạo ra không gian nửa trong nhà, nửa ngoài trời.

Hệ thống lối đi và sàn kết nối lấy cảm hứng từ những chiếc hiên nhà đặc trưng trong kiến trúc nhà ở ngoại ô truyền thống của bang Queensland. Ảnh: Cox Architecture/Hassell

Dự kiến, Sân vận động Brisbane sẽ khởi công trong năm nay và hoàn thành vào năm 2031.

Sau Thế vận hội, sân vận động sẽ trở thành sân nhà mới cho đội bóng bầu dục Brisbane Lions và hai đội cricket. Do đặc thù các môn này đều sử dụng sân thi đấu hình bầu dục tương tự như đường chạy điền kinh, việc chuyển đổi công năng sẽ dễ dàng hơn so với các kỳ Olympic trước.

Đối mặt ý kiến trái chiều

Brisbane giành quyền đăng cai Olympic vào năm 2021 với thời gian chuẩn bị kỷ lục hơn 11 năm. Ban đầu, giới chức địa phương đề xuất nâng cấp sân vận động cricket lớn nhất thành phố là The Gabba, nhưng kế hoạch này bị hủy bỏ vào năm 2023 do chi phí quá cao.

Sau đó, một đánh giá độc lập đề xuất xây sân mới tại Công viên Victoria với chi phí 3,4 tỷ đô la Australia (2,3 tỷ USD).

Việc chính quyền thay đổi quyết định từ nâng cấp địa điểm cũ sang xây mới một sân vận động 63.000 chỗ ngồi ngay tại một công viên di sản đã vấp phải sự phản đối dữ dội từ các nhà bảo tồn.

Phối cảnh sân vận động 63.000 chỗ ngồi tại Công viên Victoria, Brisbane. Ảnh: Cox Architecture/Hassell

Các nhà vận động địa phương bày tỏ lo ngại có thể tổn hại tới địa điểm có ý nghĩa văn hóa và lịch sử quan trọng, từng là nơi cư trú và sinh hoạt của các cộng đồng Thổ dân Australia trong hàng nghìn năm qua.

Trong đó, nhóm vận động Save Victoria Park (Giải cứu Công viên Victoria) chỉ trích dự án này gây ra mất mát với công viên di sản.

Tháng 8 vừa qua, tổ chức phi lợi nhuận của người bản địa Yagara Magandjin Aboriginal Corporation đã nộp đơn xin bảo vệ pháp lý vĩnh viễn cho công viên lên Chính phủ Liên bang. Họ lo ngại về việc xâm phạm các cây cổ thụ, di vật và có thể là cả hài cốt tổ tiên tại vùng đất thiêng liêng này.

Mặc dù vị trí chính xác của sân vận động trong Công viên Victoria chưa được chốt nhưng nghiên cứu ban đầu của hội đồng độc lập cho thấy công trình sẽ chiếm từ 12 - 13% diện tích đất.

Tuy nhiên, một báo cáo của Tiến sĩ Neil Peach, nhà nghiên cứu phát triển bền vững, lại khẳng định rằng tới 2/3 diện tích công viên có thể bị phá hủy, với ước tính hơn 1.200 cây xanh sẽ bị đốn hạ trong quá trình xây dựng.

Công trình dự kiến khởi công trong năm nay và hoàn thành vào năm 2031. Ảnh: Cox Architecture/Hassell

Phản ứng trước làn sóng phản đối, ông Stephen Conry, Chủ tịch Cơ quan Điều phối và Cơ sở hạ tầng Độc lập cho Thế vận hội (GIICA), khẳng định dự án thực tế sẽ tối đa hóa việc sử dụng đất công viên và không gian xanh, cho phép hàng trăm nghìn người tận hưởng Công viên Victoria.

Trong khi đó, Phó Thủ hiến bang Queensland, ông Jarrod Bleijie, thẳng thừng bác bỏ các cáo buộc. Ông cũng nhắc lại lịch sử của khu đất, nơi từng là sân golf trong phần lớn thế kỷ trước và chỉ mới được chuyển đổi thành công viên công cộng vào năm 2021.

Đáng chú ý, Thủ hiến bang đương nhiệm David Crisafulli dù từng phản đối việc xây sân mới khi còn là lãnh đạo phe đối lập, nay đã quay sang ủng hộ kế hoạch này sau khi lên nắm quyền.

Về phía các kiến trúc sư, để giải quyết những vấn đề lo ngại, các kiến trúc sư vừa giành chiến thắng cho biết đã thuê công ty tư vấn do người bản địa sở hữu để hướng dẫn việc tham vấn cộng đồng First Nations (người bản địa Australia) xuyên suốt dự án.

Trang Trần