B-1B Lancer ở Afghanistan và Iraq: Từ oanh tạc cơ thành nền tảng chi viện hỏa lực đặc biệt

Sau lần đầu tham chiến tại Iraq năm 1998 và chiến dịch Allied Force năm 1999, oanh tạc cơ B-1B bước vào một giai đoạn tác chiến hoàn toàn khác.

Khi Mỹ phát động Chiến dịch Enduring Freedom tại Afghanistan tháng 10/2001, oanh tạc cơ B-1B được giao nhiệm vụ tấn công các mục tiêu của Taliban và hỗ trợ lực lượng mặt đất.

Trong 6 tháng đầu chiến dịch, chỉ 8 oanh tạc cơ B-1B đã thả gần 40% tổng khối lượng bom do lực lượng không quân liên quân sử dụng.

Điểm tạo nên khác biệt của oanh tạc cơ B-1B không chỉ nằm ở tải trọng. Máy bay có thể bay đường dài, duy trì thời gian hoạt động lâu trên khu vực chiến trường và chờ nhận chỉ thị mới từ sở chỉ huy.

Khi mục tiêu thay đổi, tổ bay có thể nhận dữ liệu mục tiêu rồi nhanh chóng chuyển sang nhiệm vụ khác. Không quân Mỹ cho biết hệ thống liên kết dữ liệu và radar của B-1B cho phép tổ bay tiếp nhận thông tin mục tiêu trong môi trường tác chiến thời gian thực và tiến hành tấn công nhanh chóng.

Vũ khí đóng vai trò quan trọng trong sự thay đổi này. Trong 6 tháng đầu của Enduring Freedom, 8 oanh tạc cơ B-1B đã sử dụng gần 3.900 bom dẫn đường JDAM, chiếm 67% tổng số JDAM được lực lượng liên quân thả xuống Afghanistan trong giai đoạn này.

JDAM là bộ kit dẫn đường được lắp vào bom thông thường, giúp bom sử dụng hệ thống định vị và dẫn đường để đánh trúng mục tiêu với độ chính xác cao hơn.

Khả năng đó đặc biệt hữu ích trong chiến tranh Afghanistan, nơi mục tiêu thường nằm gần các đơn vị mặt đất và tình huống chiến trường có thể thay đổi nhanh.

Oanh tạc cơ B-1B không chỉ thực hiện các đợt ném bom được lập kế hoạch từ trước mà còn đảm nhiệm nhiệm vụ chi viện trực tiếp.

Nhiều trường hợp được Không quân Mỹ ghi nhận cho thấy B-1B sử dụng bom GBU-31 và GBU-38 để đánh các vị trí của lực lượng chống liên quân đang giao chiến với quân Mỹ và đồng minh.

Năm 2003, oanh tạc cơ B-1B tiếp tục được đưa vào Chiến dịch Iraqi Freedom. Tại Iraq, số phi vụ chiến đấu của B-1B chiếm chưa tới 1% tổng số phi vụ, nhưng loại máy bay này sử dụng tới 43% tổng số JDAM được thả trong chiến dịch.

Con số cho thấy vai trò của B-1B đã thay đổi rõ rệt: thay vì đơn thuần đưa một lượng lớn bom tới chiến trường, máy bay có thể đưa một lượng lớn vũ khí dẫn đường chính xác tới những mục tiêu được lựa chọn.

Đây cũng là lúc biệt danh “kho bom bay” trở nên dễ hình dung. Một oanh tạc cơ B-1B có thể mang tới 84 bom Mk-82 hoặc nhiều cấu hình vũ khí dẫn đường khác nhau, trong khi vẫn duy trì khả năng bay đường dài.

Quan trọng hơn, các loại vũ khí chính xác cho phép khối lượng bom lớn được phân bổ tới nhiều mục tiêu thay vì chỉ tập trung vào một khu vực.

Afghanistan và Iraq vì thế đã tạo ra cuộc chuyển đổi lớn nhất trong cách khai thác oanh tạc cơ B-1B.

Được sinh ra cho cuộc đối đầu hạt nhân và xuyên phá phòng không trong Chiến tranh Lạnh, B-1B giờ trở thành một nền tảng tấn công thông thường có thể vừa đánh mục tiêu chiến lược, vừa chờ trên chiến trường để hỗ trợ trực tiếp các đơn vị mặt đất.

Đó chính là “cuộc đời thứ hai” của oanh tạc cơ B-1B: bay xa, mang nhiều và đánh chính xác, biến một máy bay ném bom chiến lược thành công cụ chi viện hỏa lực linh hoạt cho các cuộc chiến trên bộ.