B-29 và thách thức hậu cần trong chiến dịch ném bom Nhật Bản
B-29 có tầm bay đủ để vươn tới Nhật Bản, nhưng trong giai đoạn đầu Mỹ lại không có căn cứ phù hợp. Đưa “siêu pháo đài bay” vào chiến đấu vì thế trở thành một bài toán hậu cần khổng lồ.
Một trong những nghịch lý của oanh tạc cơ B-29 là máy bay đã sẵn sàng nhưng những căn cứ phù hợp để khai thác nó thì chưa.
Nhật Bản nằm cách rất xa các căn cứ Mỹ, trong khi những đảo có vị trí lý tưởng như Guam, Saipan và Tinian vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Tokyo.
Trung Quốc ở gần Nhật Bản hơn, nhưng việc duy trì các căn cứ B-29 tại đây lại đặt ra những khó khăn hậu cần đặc biệt nghiêm trọng.
Giải pháp là Chiến dịch Matterhorn, bắt đầu triển khai từ năm 1944. Các đơn vị B-29 thuộc XX Bomber Command được bố trí tại Ấn Độ, sau đó sử dụng các sân bay tiền phương ở khu vực Thành Đô, Trung Quốc, để tiến hành các cuộc tập kích vào Nhật Bản và những mục tiêu khác ở Đông Á.
Ngày 15/6/1944, B-29 thực hiện cuộc tập kích đầu tiên vào lãnh thổ Nhật Bản, nhằm vào các nhà máy thép tại Yawata.
Nhưng khoảng cách tới Trung Quốc không giải quyết được toàn bộ vấn đề. Nhật Bản đã kiểm soát phần lớn các tuyến đường biển và cắt đứt Burma Road, tuyến đường bộ quan trọng nối Ấn Độ với Trung Quốc.
Vì vậy, nhiên liệu, bom đạn, phụ tùng và nhiều loại vật tư phải được vận chuyển bằng đường không qua dãy Himalaya, trên tuyến được gọi là “Hump”. Đây vốn là một trong những tuyến vận tải nguy hiểm nhất chiến tranh.
Khó khăn lớn đến mức chính những chiếc B-29 phải tham gia vận chuyển nhiên liệu tới các sân bay tiền phương.
Máy bay vừa phải thực hiện nhiệm vụ ném bom, vừa chở nhiên liệu và vật tư cho chính chiến dịch. Một số B-29 thậm chí được sử dụng như máy bay chở dầu. Hậu quả là số phi vụ từ Trung Quốc bị hạn chế đáng kể.
Bước ngoặt xuất hiện khi Mỹ chiếm được quần đảo Marianas giữa năm 1944. Saipan, Guam và đặc biệt Tinian có vị trí thuận lợi hơn nhiều.
Các đảo này cho phép B-29 bay thẳng tới Nhật Bản mà không phải phụ thuộc vào tuyến tiếp tế qua Himalaya.
Quan trọng hơn, nhiên liệu và vật tư có thể được đưa tới các căn cứ bằng đường biển. Những chiếc B-29 đầu tiên tới Saipan vào tháng 10/1944, và ngày 24/11, B-29 từ Marianas bắt đầu tập kích Tokyo.
Câu chuyện Matterhorn cho thấy một bài học quan trọng của chiến tranh hiện đại: một oanh tạc cơ có tầm bay rất xa vẫn không thể tự mình tạo ra sức mạnh chiến lược.
Nó cần sân bay, nhiên liệu, đạn bom, bảo dưỡng, vận tải và cả một mạng lưới hậu cần khổng lồ phía sau.
