Ba án lệ mới về sở hữu trí tuệ: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng biểu quyết thông qua các án lệ.

Chiều 24/9, TANDTC tổ chức phiên họp toàn thể Hội đồng Thẩm phán TANDTC xem xét, biểu quyết các dự thảo án lệ liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Sau quá trình thảo luận, Hội đồng Thẩm phán TANDTC đã thông qua 3 trong số 6 dự thảo được trình, gồm: án lệ về căn cứ xác định mức bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính; án lệ về nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả trong trường hợp có chứng cứ ngược lại trong vụ án tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ; và án lệ về định tội danh xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Trước đó, các dự thảo đã được nghiên cứu, lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học và Hội đồng tư vấn án lệ trước khi trình Hội đồng Thẩm phán TANDTC xem xét.

Xâm phạm phần mềm: Bồi thường thiệt hại xác định thế nào?

Án lệ thứ nhất tập trung vào căn cứ xác định mức bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính.

Đây là vấn đề ngày càng đáng chú ý khi phần mềm, nền tảng công nghệ và các sản phẩm số trở thành tài sản có giá trị lớn của doanh nghiệp. Khi quyền tác giả bị xâm phạm, một trong những vấn đề phức tạp là chứng minh thiệt hại và xác định mức bồi thường.

Việc phát triển án lệ trong lĩnh vực này có ý nghĩa tạo thêm căn cứ tham khảo cho Tòa án khi giải quyết những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự, đồng thời giúp chủ thể quyền nhận diện rõ hơn tầm quan trọng của chứng cứ về giá trị tài sản trí tuệ và thiệt hại phát sinh.

Với doanh nghiệp công nghệ, điều này cũng đặt ra yêu cầu quản trị tài sản trí tuệ ngay từ khi sản phẩm được hình thành. Hợp đồng phát triển phần mềm, hồ sơ xác lập quyền, chứng từ về chi phí đầu tư, khai thác thương mại và các tài liệu chứng minh giá trị kinh tế của phần mềm có thể trở thành nguồn chứng cứ quan trọng khi tranh chấp xảy ra.

Hội đồng Thẩm phán TANDTC biểu quyết thông qua án lệ

Có chứng cứ ngược lại, quyền tác giả phải được chứng minh

Án lệ thứ hai đề cập nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả trong trường hợp xuất hiện chứng cứ ngược lại trong vụ án tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ.

Vấn đề này đặc biệt có ý nghĩa trong thực tiễn kinh doanh bởi tranh chấp không chỉ phát sinh về việc có hay không hành vi sử dụng tác phẩm, mà còn có thể bắt đầu từ câu hỏi ai thực sự là chủ thể có quyền.

Đối với doanh nghiệp, rủi ro thường xuất hiện khi sản phẩm được tạo ra với sự tham gia của nhiều chủ thể như nhân viên, đối tác, đơn vị thuê ngoài hoặc nhà phát triển độc lập. Nếu hợp đồng không quy định rõ quyền sở hữu, quyền tác giả và phạm vi chuyển giao thì khi phát sinh tranh chấp, việc chứng minh quyền có thể trở nên phức tạp.

Do đó, cùng với đăng ký quyền tác giả trong những trường hợp cần thiết, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hợp đồng, tài liệu thể hiện quá trình hình thành tác phẩm, thời điểm tạo lập, thỏa thuận chuyển giao và các chứng cứ liên quan đến quyền sở hữu.

Quang cành phiên họp.

Phân định đúng tội danh xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp

Án lệ thứ ba liên quan đến việc định tội danh xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Thực tiễn xét xử cho thấy có những trường hợp hành vi liên quan đến hàng hóa gắn dấu hiệu xâm phạm nhãn hiệu có thể đặt ra vấn đề phân biệt giữa tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” và các tội danh khác.

Một bản án đã được công bố trên hệ thống TAND cho thấy, trong vụ sản xuất nệm gắn dấu hiệu xâm phạm nhãn hiệu được bảo hộ, kết luận giám định xác định sản phẩm là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Tòa án cấp phúc thẩm nhận định hành vi nhằm thu lợi, ảnh hưởng đến quyền của chủ sở hữu nhãn hiệu có đủ yếu tố cấu thành tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” theo Điều 226 Bộ luật Hình sự; việc cấp sơ thẩm xác định tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả” là chưa chính xác.

Việc phát triển án lệ về định tội danh vì vậy có ý nghĩa trong việc thống nhất cách nhận diện bản chất pháp lý của hành vi, nhất là khi quyền sở hữu công nghiệp ngày càng gắn chặt với hoạt động sản xuất, phân phối và xây dựng thương hiệu.

Đối với doanh nghiệp, ba án lệ cũng cho thấy bảo vệ tài sản trí tuệ không nên chỉ bắt đầu khi tranh chấp xảy ra. Từ phần mềm, tác phẩm đến nhãn hiệu, doanh nghiệp cần chủ động xác lập quyền, quản lý chứng cứ, kiểm soát việc sử dụng tài sản trí tuệ và rà soát pháp lý đối với sản phẩm đưa ra thị trường.

Kết luận phiên họp, Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng đề nghị Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện kỹ thuật đối với các án lệ đã được Hội đồng Thẩm phán thông qua, trình Chánh án TANDTC ban hành quyết định công bố để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử.