Đề xuất cơ chế linh hoạt với doanh nghiệp tích cực khắc phục hậu quả

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tổng kết nội dung thảo luận. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Báo cáo tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) sáng 25-9, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến nêu rõ, dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi (dự thảo) có nhiều quy định mới điều chỉnh trực tiếp hoạt động tố tụng, biện pháp cưỡng chế, quyền sở hữu tài sản và quyền con người của bị can, bị cáo cũng như các tổ chức, cá nhân liên quan.

Tiền trong tài khoản bị phong tỏa có thể chuyển thành tiền gửi có kỳ hạn

Dự thảo bổ sung quy định cơ quan tố tụng chỉ được phong tỏa số tiền tương ứng với mức có thể bị phạt, tịch thu hoặc bồi thường, tránh phong tỏa vượt nghĩa vụ tài chính, gây đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Dự thảo mở rộng các loại tài khoản áp dụng. Cụ thể là phong tỏa áp dụng đối với tài khoản tại tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước, tổ chức trung gian thanh toán, tổ chức lưu ký chứng khoán, tổ chức quản lý tài khoản giao dịch và tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản số. Biện pháp này cũng áp dụng đối với tài khoản của người khác nếu có căn cứ xác định số tiền trong tài khoản đó liên quan hành vi phạm tội.

Tiền trong tài khoản bị phong tỏa có thể được cơ quan tố tụng cho phép chuyển thành tài khoản tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng thương mại theo đề nghị của chủ sở hữu để phát sinh lãi suất trong thời gian chờ xử lý vụ án. Tiền bị phong tỏa hoặc thu giữ trả lại ngay cho bị hại nếu xác định rõ chủ sở hữu, mức độ thiệt hại và có văn bản đề nghị của các bên liên quan.

Hạn chế tạm giam đối với tội ít nghiêm trọng, chỉ áp dụng khi bị can, bị cáo tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã; đồng thời bổ sung giám sát điện tử thay thế tạm giam.

Dự thảo trình UBTVQH còn bao gồm các quy định mới về thủ tục "tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt"; tố tụng điện tử, phiên tòa trực tuyến và thẩm quyền Công an cấp xã.

Không làm đóng băng tài sản doanh nghiệp

Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành quy định phong tỏa tài khoản theo hạn mức tương ứng với nghĩa vụ tài sản; tán thành chủ trương hạn chế tạm giam đối với tội ít nghiêm trọng, cũng như sự cần thiết luật hóa cơ chế xử lý sớm tài sản. Về thủ tục đối với pháp nhân thương mại và công an cấp xã, ủy ban đề nghị phối hợp đồng bộ quy định tố tụng với Bộ luật Hình sự sửa đổi; đồng thời phân định rõ ranh giới giữa cơ chế phân công tố tụng và ủy quyền hành chính đối với công an cấp xã.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga đồng tình với quy định theo hướng hạn chế tạm giam và khống chế hạn mức phong tỏa tài khoản; nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ quyền lợi bên thứ ba ngay tình, không làm đóng băng tài sản doanh nghiệp.

“Đề nghị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao báo cáo rõ cấp có thẩm quyền khi luật hóa thí điểm xử lý sớm tài sản và mở rộng biện pháp điều tra đặc biệt từ giai đoạn nguồn tin tố giác”, Chủ nhiệm Lê Thị Nga lưu ý.

Đại biểu dự họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Cho ý kiến về dự luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh nguyên tắc không làm "luật khung" trong tố tụng. “Bộ luật Tố tụng hình sự liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, các biện pháp cưỡng chế và hạn chế quyền. Do đó, các quy trình, thẩm quyền, biện pháp ngăn chặn bắt buộc phải quy định rất cụ thể, chi tiết, tuyệt đối không làm luật khung”, đồng chí Trần Thanh Mẫn nêu rõ.

Đồng chí Trần Thanh Mẫn yêu cầu quy định cụ thể việc thu thập, thẩm tra chứng cứ điện tử, dữ liệu số và xử lý tài sản số, tránh khoảng trống pháp lý hoặc áp dụng tùy tiện.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, UBTVQH nhất trí việc luật hóa cơ chế xử lý sớm vật chứng, tài sản và thúc đẩy tố tụng điện tử và đơn giản hóa thủ tục đối với trường hợp tự nguyện nhận tội. Với biện pháp phong tỏa tài khoản, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất với Nghị quyết số 34/2026/QH16 của Quốc hội quy định về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của viện kiểm sát nhân dân, tòa án nhân dân và thi hành án.