Ba đột phá chiến lược - nền tảng thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững

Nội dung này được khẳng định tại Hội thảo khoa học Giải pháp thực hiện ba đột phá chiến lược trong kỷ nguyên mới diễn ra vào chiều 12/5 tại Hà Nội. Hội thảo do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức, nhằm nghiên cứu, thảo luận về những vấn đề lý luận, thực tiễn của việc triển khai ba đột phá chiến lược.

Tạo động lực quan trọng

Theo TS Nguyễn Thị Ngân (Viện Kinh tế - Xã hội và Môi trường, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), trong chiến lược phát triển quốc gia của Việt Nam, ba đột phá chiến lược được xác định là những trụ cột nền tảng nhằm thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững trong dài hạn.

Quang cảnh hội thảo khoa học "Giải pháp thực hiện ba đột phá chiến lược trong kỷ nguyên mới". Ảnh: Thanh Hương-TTXVN

Theo định hướng trong Văn kiện Đại hội XIV, ba đột phá bao gồm: Đột phá mạnh mẽ về thể chế phát triển, nâng cao năng lực hoạch định và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; Tập trung chuyển đổi cơ cấu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội…

TS Ngân cho biết, việc hoàn thiện thể chế phát triển được hiểu là quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật pháp, cơ chế chính sách và phương thức quản trị nhằm tạo môi trường thuận lợi cho thị trường vận hành hiệu quả, đồng thời bảo đảm vai trò kiến tạo và điều tiết của Nhà nước. Các nghiên cứu về quản trị phát triển cho thấy chất lượng thể chế có tác động quyết định đến hiệu quả phân bổ nguồn lực và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 2 được đầu tư xây dựng hiện đại tại Khu kinh tế Vũng Áng. Ảnh: Hữu Quyết – TTXVN

Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt bảo đảm năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với quá trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Theo Ngân hàng Thế giới, chất lượng nguồn nhân lực có mối quan hệ chặt chẽ với năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Thứ ba, phát triển kết cấu hạ tầng bao gồm hạ tầng giao thông, năng lượng, đô thị, hạ tầng số và hạ tầng xã hội, tạo nền tảng vật chất và công nghệ cho sự phát triển của nền kinh tế hiện đại. Trong bối cảnh mới, việc phát triển hạ tầng cần gắn với chuyển đổi số, phát triển xanh và nâng cao năng lực kết nối vùng.

Bà Rịa-Vũng Tàu (TP Hồ Chí Minh) Sẵn sàng trở thành Trung tâm công nghiệp năng lượng tái tạo ngoài khơi. Ảnh: TTXVN

Như phân tích TS Ngân nhấn mạnh: Ba đột phá chiến lược không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ tương hỗ trong hệ thống quản trị quốc gia.

Trong đó, "thể chế đóng vai trò khung khổ điều phối, nguồn nhân lực là yếu tố vận hành hệ thống, trong khi kết cấu hạ tầng tạo nền tảng vật chất và công nghệ cho phát triển. Sự kết hợp hài hòa giữa ba yếu tố này sẽ tạo động lực quan trọng cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới".

Cần xác lập một lộ trình chính sách đồng bộ

Qua thực tiễn, TS Nguyễn Thị Ngân cho biết, việc triển khai ba đột phá đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ lên nền kinh tế. Tuy nhiên, tiến trình thực thi vẫn bộc lộ những điểm nghẽn cơ cấu liên quan đến thể chế, nguồn nhân lực và hệ thống kết cấu hạ tầng. Những rào cản này không chỉ làm suy giảm hiệu suất thực thi chính sách mà còn hạn chế khả năng khai thác các vận hội từ chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu.

Từ đây, chuyên gia này cho rằng, việc xác lập một lộ trình chính sách đồng bộ có ý nghĩa quyết định đối với việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Việt Nam. Tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định việc tiếp tục lấy ba đột phá chiến lược làm trục xoay để đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển dịch từ phát triển dựa trên tài nguyên sang phát triển dựa trên tri thức và công nghệ số.

Dây chuyền sản xuất mô đun camera và linh kiện điện tử xuất khẩu tại nhà máy của Công ty TNHH MCNEX VINA (100% vốn Hàn Quốc), khu công nghiệp Phúc Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Vũ Sinh – TTXVN

Trong đó, hoàn thiện thể chế được xác định là giải pháp hạt nhân nhằm khai thông các điểm nghẽn và tạo lập môi trường kiến tạo cho sự phát triển. Trong giai đoạn mới, trọng tâm cải cách cần hướng tới việc xây dựng một hệ thống pháp luật thích ứng, có khả năng điều chỉnh linh hoạt trước các mô hình kinh doanh mới và các biến đổi nhanh chóng của nền kinh tế số.

Ở khía cạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, giải pháp chiến lược cốt lõi là thúc đẩy giáo dục số và cá nhân hóa lộ trình học tập thông qua công nghệ. Việc chuyển đổi mô hình giáo dục sang hướng tiếp cận năng lực và học tập suốt đời là yếu tố sống còn để xây dựng một xã hội tri thức.

Dây chuyền lắp ráp máy giặt tại nhà máy của Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng (100% vốn Hàn Quốc), tại Khu công nghiệp Tràng Duệ, xã Lê Lợi, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Vũ Sinh - TTXVN

Đối với phát triển hạ tầng chiến lược, trong giai đoạn phát triển mới không chỉ giới hạn ở các công trình vật lý mà phải bao quát cả hạ tầng số và hạ tầng thông minh. Ưu tiên hàng đầu là phủ sóng mạng viễn thông băng rộng chất lượng cao, triển khai hạ tầng 5G/6G toàn quốc và xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Hạ tầng số đồng bộ là nền tảng để tăng năng suất lao động và thúc đẩy các mô hình kinh tế nền tảng.

Từ các giải pháp này, TS Ngân nhấn mạnh: Trong bối cảnh chuyển đổi số và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, việc thực thi các đột phá chiến lược không chỉ đơn thuần là mục tiêu kinh tế mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực thích ứng và bảo đảm phát triển bền vững theo định hướng Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Do đó, lộ trình phát triển giai đoạn mới đòi hỏi những giải pháp tích hợp: Từ hoàn thiện khung pháp lý về quản trị dữ liệu, thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đến đầu tư hạ tầng giao thông thông minh.