Ba Lan từ chối chuyển tiêm kích MiG-29 cho Ukraine, dọa chặn Kiev gia nhập EU

Ba Lan sẽ không chuyển giao các máy bay tiêm kích MiG-29 cho Ukraine sau khi Kiev không thực hiện thỏa thuận chia sẻ công nghệ máy bay không người lái (UAV), Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz tuyên bố.

Theo ông Kosiniak-Kamysz, Warsaw từng đề xuất một cơ chế hợp tác mang tính đối tác, theo đó Ba Lan bàn giao tiêm kích MiG-29 để đổi lấy quyền tiếp cận công nghệ và kinh nghiệm phát triển UAV của Ukraine.

"Tôi đã đề xuất một phương án hợp tác mà theo tôi rất công bằng. MiG đổi lấy UAV. Ban đầu phía Ukraine đồng ý, nhưng sau đó thỏa thuận không được thực hiện. Vì vậy sẽ không có tiêm kích MiG nào được chuyển giao, bởi Ba Lan cũng không có UAV và không có năng lực khai thác chúng", ông nói.

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan cho rằng Ukraine đang sở hữu nhiều công nghệ và kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực UAV.

Theo ông, việc chia sẻ một phần những thành tựu này để đổi lấy viện trợ quân sự sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước, đồng thời góp phần củng cố quan hệ hợp tác quốc phòng song phương.

Ông cũng nhấn mạnh chính phủ Ba Lan hiện theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn hơn trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia khi làm việc với Ukraine, nhưng vẫn duy trì tinh thần đoàn kết với Kiev.

Dù vậy, ông Kosiniak-Kamysz không cho rằng các quyết định viện trợ quân sự vô điều kiện của chính phủ tiền nhiệm trong giai đoạn đầu xung đột Nga - Ukraine là sai lầm.

"Theo tôi, khi đó họ đã làm đúng. Nếu ở vào hoàn cảnh ấy, tôi cũng sẽ đưa ra quyết định tương tự, bởi Ukraine lúc đó ở trong tình thế khó khăn hơn rất nhiều", ông nói.

Theo thỏa thuận an ninh song phương được Ba Lan và Ukraine ký vào tháng 7/2024, Warsaw từng cam kết xem xét chuyển giao một phi đội gồm ít nhất 14 máy bay tiêm kích MiG-29 sau khi Không quân Ba Lan tiếp nhận các máy bay tiêm kích đa năng F-35 của Mỹ để thay thế.

Đến cuối năm 2025, Ba Lan tiếp tục xây dựng một gói viện trợ mới, trong đó có xe bọc thép và các tiêm kích MiG-29. Tuy nhiên, ngày 15/6, Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Cezary Tomczyk xác nhận kế hoạch chuyển giao máy bay đã bị đình chỉ.

Máy bay tiêm kích MiG-29 là chiến đấu cơ hạng nhẹ do Liên Xô phát triển, có tốc độ tối đa khoảng Mach 2,25, bán kính chiến đấu hơn 700 km và được trang bị pháo GSh-30-1 cỡ nòng 30 mm cùng nhiều loại tên lửa không đối không và bom dẫn đường.

Ukraine nhiều lần đề nghị các đồng minh chuyển giao dòng máy bay này do lực lượng không quân nước này đã quen khai thác từ trước xung đột.

Ông Kosiniak-Kamysz nhấn mạnh mọi quốc gia muốn gia nhập EU đều phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, trong đó có việc giải quyết các vấn đề lịch sử với các nước láng giềng.

Theo ông, không thể xây dựng quan hệ hợp tác trong khối trên cơ sở tôn vinh những phong trào hay nhân vật từng gây đau thương và tranh cãi.

Căng thẳng giữa hai nước leo thang sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky cuối tháng 5 ký sắc lệnh đặt tên một đơn vị thuộc lực lượng tác chiến đặc biệt Ukraine theo danh hiệu "Những Anh hùng của UPA".

Tổ chức UPA bị phía Ba Lan cáo buộc liên quan đến các vụ thảm sát người Ba Lan trong Thế chiến II, trong khi Ukraine khẳng định đây là biểu tượng của phong trào đấu tranh giành độc lập.

Tranh cãi sau đó khiến quan hệ song phương tiếp tục xấu đi. Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng - phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan - từng trao cho ông Zelensky.

Hai bên cũng liên tiếp có các động thái trao trả hoặc từ chối những huân chương và phần thưởng đã dành cho nhau.