Ba lý do khiến ông Trump muốn có được Greenland

Greenland. Ảnh: National Geographic

Trong Thế chiến II, Mỹ chiếm đóng đảo Greenland trong khi Đức chiếm đóng Đan Mạch. Tuy nhiên, khi chiến tranh kết thúc, Mỹ không muốn rời khỏi Greenland. Năm 1949, cả Mỹ và Đan Mạch đều gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và năm 1951, hai bên đã ký một hiệp ước ràng buộc về mặt pháp lý về việc Mỹ phải bảo vệ Greenland. Tiếp đó, năm 1953, Mỹ đã xây dựng căn cứ không quân Thule ở Greenland, sau này đổi tên thành căn cứ vũ trụ Pituffik.

Vì sao Mỹ muốn giành được Greenland?

Theo Sky News, các nhà phân tích nhận định Mỹ có 3 lý do chủ yếu để coi Greenland rất quan trọng đối với an ninh quốc gia của nước này.

Thứ nhất vì hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo. Dù Greenland ở Vòng Bắc cực và dường như nằm khá xa về phía bắc so với bất kỳ đường bay trực tiếp nào giữa Nga và Mỹ nhưng Trái đất không phải là một hình cầu hoàn hảo, đường kính ở hai cực nhỏ hơn khoảng 43km so với xích đạo, nên đường bay ngắn nhất giữa Nga và Mỹ đi qua Greenland.

Vì thế, để theo dõi và có thể phá hủy các tên lửa đạn đạo hướng tới Mỹ, Washington phải có khả năng theo dõi và phóng tên lửa từ Greenland.

Thứ hai vì tuyến đường biển phía bắc (NSR) và hành lang Tây Bắc (NWP). Hơn 90% hoạt động trao đổi hàng hóa toàn cầu được thực hiện bằng đường biển và tình trạng nóng lên của Trái đất đang mở ra các tuyến đường thương mại mới, những tuyến trước đây hầu như không thông suốt trong cả năm.

Việc vận chuyển hàng hóa từ châu Âu sang Nhật Bản là một hành trình dài gần 21.000km, song thông qua NSR, tuyến đường được rút ngắn xuống còn khoảng 10.000km, giúp tiết kiệm nhiều chi phí. Việc đảm bảo tự do đi lại trên các tuyến đường thương mại mới này là một trong những mối lo an ninh của Mỹ.

Thứ ba vì Greenland có nguồn tài nguyên khoáng sản đáng kể, bao gồm uranium và 50 tỷ thùng dầu khí dự trữ. Tuy nhiên, khí hậu khắc nghiệt đã gây khó khăn rất lớn cho việc khai thác các nguồn tài nguyên quý giá này.

Các phương án giành quyền kiểm soát Greenland

Theo đánh giá của các nhà phân tích Mỹ, Anh và Đan Mạch, dưới đây là các lựa chọn khác nhau mà Tổng thống Trump có thể đang cân nhắc.

Đàm phán: Washington đã có một căn cứ quân sự ở Greenland và Đan Mạch đã tuyên bố rõ rằng nước này sẵn sàng thảo luận về việc mở rộng sự hiện diện quân sự Mỹ trong khu vực. Tuy nhiên, Mỹ còn lo ngại về khả năng của Đan Mạch trong việc kiềm chế sự quan tâm liên tục của Nga và Trung Quốc trong khu vực.

Mua lại: Trước đây, Mỹ đã nhiều lần tìm cách mua lại Greenland. Thực tế, năm 1946, Mỹ đề xuất mua hòn đảo tự trị này với giá 100 triệu USD nhưng bị cả Đan Mạch và Greenland từ chối với lý do Greenland không phải để bán.

Đài CBS dẫn lời một nghị sĩ và một nguồn tin nắm được các cuộc thảo luận của chính phủ Mỹ tiết lộ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nói với các thành viên Quốc hội rằng mua lại là lựa chọn ưu tiên của chính quyền Trump. Tuy nhiên, ngay cả khi Greenland muốn được bán cho Mỹ, một giao dịch như vậy sẽ vô cùng phức tạp.

Bất kỳ khoản tiền nào cũng phải được Quốc hội Mỹ phê duyệt và việc mua lại Greenland bằng hiệp ước sẽ phải có được sự ủng hộ của 2/3 Thượng viện. Đây là điều các chuyên gia cho rằng sẽ rất khó đạt được.

Dùng vũ lực: Mỹ đã duy trì sự hiện diện quân sự ở Greenland và bản thân hòn đảo không có năng lực quân sự. Đan Mạch chịu trách nhiệm về quốc phòng và an ninh của Greenland, nhưng sẽ không đủ sức chống lại cuộc tấn công của Mỹ nếu ông Trump quyết định hành động theo hướng đó.

Xét về mặt lý thuyết, nếu tổng thống Mỹ quyết tâm giành lấy Greenland thì phương án quân sự có lẽ ít rủi ro nhất. Tuy nhiên, việc tấn công lãnh thổ của một nước thành viên NATO khác gần như chắc chắn sẽ đánh dấu sự kết thúc của liên minh quân sự này ở hình thức hiện tại và sẽ đẩy nhiều quốc gia châu Âu vào một cuộc khủng hoảng an ninh.

Hoài Linh