Ba mức đánh giá mới thúc đẩy tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai

Các trường học trên cả nước sắp có thước đo chính thức để tự đánh giá mức độ đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai. Quy định mới từ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) cho phép các trường chủ động tự công nhận thứ hạng, tận dụng dữ liệu sẵn có để giảm thủ tục giấy tờ, đồng thời cam kết không dùng kết quả này làm áp lực thi đua lên đội ngũ giáo viên.

Bộ GDĐT vừa chính thức ban hành Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT, tạo ra hành lang pháp lý đồng bộ để đo lường và thúc đẩy việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong các cơ sở giáo dục từ mầm non đến đại học. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 19/12/2026.

Dự thảo từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục. Ảnh moet.gov.vn

Quy định mới này nhằm cụ thể hóa Quyết định số 2371/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu cốt lõi của Đề án là mở rộng không gian sử dụng tiếng Anh vượt ra khỏi phạm vi lớp học truyền thống, tiến tới đưa ngoại ngữ này vào giao tiếp, quản lý và các hoạt động thường nhật trong môi trường học đường.

Thông tư quy định tiêu chuẩn, tiêu chí riêng cho từng loại hình cơ sở giáo dục thuộc phạm vi áp dụng, gồm giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, nghề nghiệp và đại học. Các tiêu chuẩn, tiêu chí được quy định tại Phụ lục I đến Phụ lục V, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đặc điểm tổ chức hoạt động của từng loại hình.

Mức độ triển khai được xác định theo ba mức. Cơ sở giáo dục đạt Mức độ 1 khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của mức này. Để đạt Mức độ 2, cơ sở phải đạt Mức độ 1 và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu bổ sung của Mức độ 2. Tương tự, để đạt Mức độ 3, cơ sở phải đạt Mức độ 2 và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu bổ sung của Mức độ 3. Trường hợp chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Mức độ 1 thì chưa xác định được mức độ triển khai.

Đối với trường có phân hiệu, điểm trường, trường chính và mỗi phân hiệu, điểm trường được tính là một đơn vị triển khai Đề án. Mức độ chung của nhà trường được xác định trên cơ sở tổng hợp kết quả đánh giá của từng đơn vị. Trường có từ ba đơn vị trở lên phải có ít nhất 65% tổng số đơn vị đạt mức độ tương ứng trở lên. Trường có dưới ba đơn vị thì tất cả các đơn vị phải đạt mức độ tương ứng trở lên.

Điểm đột phá trong quy định mới là cơ chế tự chủ đánh giá và tự công nhận. Khi hoàn tất quy trình tự đánh giá thông qua minh chứng và dữ liệu thực tế, người đứng đầu cơ sở giáo dục có quyền tự quyết định công nhận mức độ triển khai ngay khi đạt chuẩn mà không phải chờ đợi các mốc rà soát dài hạn. Kết quả này sẽ được cập nhật trực tiếp lên hệ thống quản lý dữ liệu ngành và công khai rộng rãi. Hằng năm, các trường chỉ cần rà soát và cập nhật tiến độ mà không phải lặp lại toàn bộ quy trình từ đầu.

Kết quả tự đánh giá phải dựa trên thông tin, dữ liệu xác thực, có thể kiểm chứng và phản ánh đúng thực trạng triển khai. Thông tin, dữ liệu, hồ sơ và tài liệu đã được cập nhật, lưu trữ trên cơ sở dữ liệu ngành hoặc hệ thống quản lý của cơ sở giáo dục được khai thác, sử dụng chung và không phải cung cấp lại. Quy định này giúp hạn chế trùng lặp hồ sơ khi tự đánh giá và khi cơ quan quản lý kiểm tra kết quả.

Thông tư quy định không sử dụng kết quả tự đánh giá, tự công nhận, kiểm tra và điều chỉnh mức độ triển khai để xếp hạng, xếp loại hoặc làm căn cứ trực tiếp đánh giá, xếp loại thi đua đối với cơ sở giáo dục. Đối với nhà giáo, kết quả tự đánh giá, xác định và tự công nhận mức độ triển khai Đề án không được sử dụng làm căn cứ trực tiếp để đánh giá, xếp loại, bổ nhiệm, tuyển dụng hoặc xác định chế độ, chính sách, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm bảo đảm điều kiện, chế độ, chính sách theo quy định đối với nhà giáo tham gia dạy song ngữ, sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giảng dạy. Cơ sở giáo dục bảo đảm kinh phí bồi dưỡng, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho nhà giáo khi việc bồi dưỡng là yêu cầu bắt buộc của cơ sở giáo dục theo quy định của pháp luật và thuộc trách nhiệm bảo đảm kinh phí của cơ sở.

Thay vì chạy theo thành tích hình thức, kết quả đánh giá mức độ triển khai sẽ là căn cứ để các cơ sở giáo dục chủ động điều chỉnh kế hoạch năm học, tập trung vào những "điểm nghẽn" thực tế như bồi dưỡng đội ngũ, phát triển học liệu, cải thiện hạ tầng công nghệ hoặc tổ chức không gian giao tiếp bằng tiếng Anh.

Ngành giáo dục cũng đặc biệt lưu ý việc triển khai phải bám sát đặc thù vùng miền. Tại các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các giải pháp hỗ trợ và điều kiện bảo đảm sẽ được chú trọng đặc biệt để tạo cơ hội công bằng cho mọi người học tiếp cận giáo dục tiếng Anh, từng bước xây dựng môi trường học tập và hội nhập hiệu quả.

Mời độc giả xem video NATIF mở đợt hỗ trợ lãi suất vay đổi mới công nghệ...