Bà Nguyễn Quỳnh Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia: KOL, KOC có trách nhiệm nếu quảng cáo sai lệch

KOL, KOC phải chủ động kiểm chứng thông tin sản phẩm

Sự phát triển của mạng xã hội và thương mại điện tử đang khiến KOL, KOC ngày càng có ảnh hưởng lớn đến hành vi mua sắm, đặc biệt trong giới trẻ. Tuy nhiên, cùng với sức ảnh hưởng là trách nhiệm pháp lý đối với những thông tin được truyền tải, nhất là khi nội dung quảng cáo có thể tác động trực tiếp đến quyết định mua hàng của người tiêu dùng.

Bà Nguyễn Quỳnh Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) chia sẻ tại phiên thảo luận trong khuôn khổ sự kiện.

Đây là vấn đề được bà Nguyễn Quỳnh Anh - Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) nhấn mạnh tại Chương trình “KOL, KOC kết nối cùng sinh viên: Tiêu dùng thông minh trong kỷ nguyên số”, diễn ra ngày 11/11 tại Trường Đại học Thương mại, Hà Nội.

Theo bà Nguyễn Quỳnh Anh, một trong những nhiệm vụ quan trọng của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia là tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, giúp người dân có đầy đủ thông tin và cơ sở pháp lý để đưa ra quyết định mua sắm sáng suốt. Đối với thế hệ trẻ, việc nhận diện thông tin quảng cáo và hiểu rõ trách nhiệm của người giới thiệu sản phẩm càng trở nên cần thiết khi hoạt động mua sắm trên các nền tảng số ngày càng phổ biến.

Dẫn lại thông tin được Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh đề cập tại chương trình, bà Nguyễn Quỳnh Anh cho biết, theo khảo sát trên mạng xã hội, hơn 70% người tiêu dùng quyết định mua sắm dựa trên giới thiệu của KOL, KOC. Trong khi đó, khảo sát trực tiếp tại chương trình ngày hôm nay, với quy mô 500 sinh viên, cho thấy tỷ lệ này ở nhóm sinh viên tham gia vào khoảng 6%.

Kết quả khảo sát phần nào cho thấy, thông qua hoạt động truyền thông trực tiếp tại sự kiện, nhận thức của các bạn sinh viên đã có sự chọn lọc thông tin và cân nhắc kỹ hơn trước những lời giới thiệu, quảng bá sản phẩm của KOL, KOC. Tuy nhiên, tỷ lệ này cũng cho thấy sức ảnh hưởng đáng kể của KOL, KOC đối với quyết định mua sắm của giới trẻ, từ thực tế đó, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia nhấn mạnh hai trách nhiệm quan trọng mà KOL, KOC phải thực hiện khi tham gia quảng cáo sản phẩm.

Trước hết, người có sức ảnh hưởng phải thông báo rõ cho người tiêu dùng biết nội dung đang thực hiện là quảng cáo. Đây là yêu cầu nhằm bảo đảm tính minh bạch, giúp người tiếp nhận thông tin phân biệt được hoạt động quảng cáo thương mại với việc chia sẻ trải nghiệm cá nhân thông thường.

Việc không thông báo rõ nội dung quảng cáo là một trong những hành vi vi phạm quy định pháp luật. Đặc biệt, trên các nền tảng mạng xã hội, nơi nội dung quảng cáo thường được lồng ghép trong video, livestream hoặc bài đánh giá sản phẩm, yêu cầu minh bạch càng có ý nghĩa quan trọng.

Trách nhiệm thứ hai là KOL, KOC phải chủ động kiểm chứng thông tin sản phẩm trước khi giới thiệu đến công chúng. Theo bà Nguyễn Quỳnh Anh, việc kiểm chứng có thể được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua đội ngũ hỗ trợ, trợ lý. Tuy nhiên, người quảng cáo vẫn phải bảo đảm những thông tin được sử dụng có cơ sở, có căn cứ chứng minh.

Điều này đồng nghĩa với việc KOL, KOC không thể chỉ tiếp nhận thông tin do nhãn hàng cung cấp, sau đó truyền tải nguyên văn hoặc phóng đại công dụng sản phẩm mà không kiểm chứng.

Trên thực tế, nội dung mô tả do nhãn hàng cung cấp chưa chắc đã phù hợp với những thông tin được phép quảng cáo. Nếu người giới thiệu tiếp tục sử dụng các thông tin này để khẳng định về chất lượng, công dụng sản phẩm mà không có căn cứ, nguy cơ vi phạm pháp luật có thể phát sinh.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, khi cung cấp thông tin không đầy đủ, không chính xác về sản phẩm, KOL, KOC có thể phải liên đới chịu trách nhiệm cùng với nhãn hàng.

Đây cũng là vấn đề đáng lưu ý đối với sinh viên đang tham gia sáng tạo nội dung, kinh doanh trực tuyến hoặc có định hướng trở thành KOL, KOC. Việc xây dựng hình ảnh cá nhân và phát triển hoạt động quảng cáo cần đi cùng trách nhiệm đối với thông tin được cung cấp cho công chúng.

Bà Nguyễn Quỳnh Anh (giữa) và các đại biểu tham gia phiên thảo luận tại sự kiện.

Quảng cáo sai lệch có thể phải liên đới chịu trách nhiệm

Để minh họa cho yêu cầu kiểm chứng thông tin, bà Nguyễn Quỳnh Anh dẫn lại câu chuyện liên quan đến quảng cáo sản phẩm kẹo rau củ của người nổi tiếng. 

Theo đó, trong quá trình trao đổi trực tiếp với một KOL liên quan đến vụ việc, bà Nguyễn Quỳnh Anh đã đặt câu hỏi về cơ sở của những nội dung được sử dụng khi quảng cáo sản phẩm. Người được hỏi giải thích rằng bản thân chỉ trải nghiệm sản phẩm và chia sẻ lại với công chúng. Tuy nhiên, những thông tin được sử dụng để giới thiệu sản phẩm lại dựa trên nội dung do người khác, trong đó có trợ lý cung cấp, mà không có bằng chứng chứng minh.

Từ trường hợp này, bà Nguyễn Quỳnh Anh nhấn mạnh, việc giới thiệu sản phẩm dưới hình thức chia sẻ trải nghiệm cá nhân không đồng nghĩa với việc người thực hiện được miễn trừ trách nhiệm đối với nội dung quảng bá.

Vấn đề quan trọng là người quảng cáo phải có căn cứ cho những thông tin mình đưa ra, đặc biệt đối với các nội dung liên quan đến chất lượng và công dụng sản phẩm. Nếu KOL, KOC sử dụng thông tin không có bằng chứng, dẫn đến việc cung cấp thông tin sai lệch cho người tiêu dùng thì vẫn có thể phải liên đới chịu trách nhiệm.

Theo bà Nguyễn Quỳnh Anh, hoạt động quảng cáo của KOL, KOC chịu sự điều chỉnh của pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật về quảng cáo. Những hành vi vi phạm có thể bị xử lý theo quy định.

Như vậy, trách nhiệm đối với một nội dung quảng cáo không chỉ thuộc về doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh sản phẩm mà còn liên quan trực tiếp đến người thực hiện quảng cáo. Một KOL, KOC không thể đơn thuần dựa vào lời giới thiệu của nhãn hàng, đưa ra những nhận định thiếu căn cứ về công dụng sản phẩm rồi cho rằng mọi trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp.

Đặc biệt, trong hoạt động livestream bán hàng, khi thông tin thường được truyền tải trực tiếp và tác động nhanh đến quyết định mua sắm, việc kiểm chứng nội dung trước khi quảng bá là yêu cầu cần được quan tâm.

Những chia sẻ của Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng đặt ra yêu cầu đối với người trẻ khi tiếp cận các nội dung quảng cáo trên mạng xã hội. Số lượng người theo dõi, mức độ nổi tiếng hay những lời giới thiệu hấp dẫn không đồng nghĩa với việc thông tin về sản phẩm luôn chính xác. Người mua cần có sự chọn lọc, tìm hiểu thông tin và cân nhắc trước khi quyết định, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đánh giá của người có sức ảnh hưởng.

Đối với sinh viên có mong muốn trở thành KOL, KOC, việc hiểu và tuân thủ pháp luật về quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cần được xác định là trách nhiệm ngay từ khi bắt đầu hoạt động. Thông điệp được bà Nguyễn Quỳnh Anh nhấn mạnh tại chương trình là KOL, KOC phải công khai hoạt động quảng cáo, chủ động kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm đối với những nội dung mình truyền tải. Đây cũng là những yêu cầu nhằm góp phần xây dựng môi trường quảng cáo minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy thói quen mua sắm có trách nhiệm trong kỷ nguyên số.