Doanh nghiệp chăn nuôi đầu tư công nghệ giảm phát thải mê-tan

Mô hình nuôi gà đẻ trứng với hệ thống máy móc hiện đại của Công ty TNHH Chăn nuôi Công nghệ cao 168, xã Tam Ngãi, tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Từ chất thải chuồng trại đến nguồn năng lượng có ích

Trong một trang trại chăn nuôi, công việc không dừng lại ở việc cung cấp thức ăn, chăm sóc vật nuôi và bảo đảm đàn gia súc, gia cầm khỏe mạnh. Mỗi ngày, một lượng lớn phân, nước tiểu và nước rửa chuồng cũng cần được thu gom, xử lý. Với những cơ sở có quy mô lớn, nếu khâu này không được tổ chức tốt, chất thải có thể trở thành gánh nặng cho cả doanh nghiệp lẫn môi trường xung quanh.

Đáng chú ý, khi phân và các chất hữu cơ phân hủy trong điều kiện thiếu ôxy, khí mê-tan có thể hình thành và thoát ra ngoài. Đây là loại khí nhà kính có khả năng làm Trái đất nóng lên mạnh, khiến việc kiểm soát phát thải từ hoạt động chăn nuôi trở thành một phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh.

Một trong những giải pháp được nhiều trang trại quan tâm là đầu tư hệ thống biogas. Thay vì để chất thải phân hủy tự nhiên và phát tán khí ra môi trường, hệ thống này tạo điều kiện cho chất hữu cơ phân hủy trong một công trình kín, đồng thời thu gom khí sinh học sinh ra trong quá trình đó. Khí được thu hồi có thể sử dụng làm nhiên liệu phục vụ một số hoạt động tại trang trại, chẳng hạn đun nước, cung cấp nhiệt hoặc phát điện khi hệ thống đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Có thể hình dung, phân chuồng vốn chỉ là thứ cần xử lý nay lại trở thành một nguồn nguyên liệu tạo năng lượng. Phần chất thải sau xử lý, tùy đặc tính và quy trình công nghệ, còn có thể tiếp tục được quản lý để phục vụ sản xuất phân bón hữu cơ hoặc các mục đích phù hợp khác. Nhờ đó, doanh nghiệp không chỉ giải quyết một vấn đề môi trường mà còn có cơ hội tận dụng tài nguyên, giảm một phần chi phí năng lượng và vật tư.

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn đã quan tâm đầu tư công nghệ xử lý chất thải, trong đó có hệ thống biogas và đệm lót sinh học.  Bên cạnh biogas, việc tách chất thải rắn và lỏng, ủ phân bằng phương pháp phù hợp, sử dụng đệm lót sinh học và kiểm soát nước thải cũng có thể góp phần cải thiện môi trường chuồng trại.

Đầu tư giảm mê-tan: Lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp

Nếu hệ thống xử lý chất thải giúp kiểm soát một nguồn phát thải, thì để giảm mê-tan trong chăn nuôi, doanh nghiệp còn cần quan tâm đến một nguồn khác: quá trình tiêu hóa thức ăn của vật nuôi nhai lại như bò, trâu, dê và cừu. Trong dạ cỏ của những loài vật này, vi sinh vật phân giải thức ăn và tạo ra mê-tan như một phần của quá trình lên men tự nhiên. Lượng khí phát sinh có liên quan đến khẩu phần ăn, khả năng tiêu hóa, sức khỏe vật nuôi và cách tổ chức chăn nuôi. Vì vậy, chỉ xây dựng hầm biogas chưa thể giải quyết toàn bộ lượng mê-tan của một trang trại, nhất là cơ sở nuôi bò.

Cải thiện sức khỏe đàn vật nuôi vừa giúp chăn nuôi hiệu quả vừa góp phần giảm cường độ phát thải.

Doanh nghiệp có thể kết hợp nhiều giải pháp: nâng cao chất lượng thức ăn, cân đối khẩu phần theo nhu cầu vật nuôi, cải thiện sức khỏe đàn gia súc và ứng dụng các kỹ thuật đã được kiểm chứng để giảm phát thải từ quá trình tiêu hóa. Việc lựa chọn thức ăn hoặc phụ gia chuyên dụng cần dựa trên hướng dẫn chuyên môn, hiệu quả thực tế và yêu cầu an toàn đối với vật nuôi. Mục tiêu là giảm lượng khí phát sinh nhưng vẫn duy trì năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế.

Khi thị trường quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm có trách nhiệm với môi trường, doanh nghiệp có hệ thống quản lý chất thải tốt và dữ liệu phát thải minh bạch sẽ thuận lợi hơn trong việc chứng minh nỗ lực chuyển đổi xanh của mình. Trong một số trường hợp, dự án thu hồi mê-tan có thể xem xét cơ hội tham gia các cơ chế tín chỉ các-bon.

Việt Nam đã đưa ra cam kết tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (COP26) về mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời triển khai các giải pháp giảm phát thải mê-tan trong nhiều lĩnh vực, trong đó có chăn nuôi. Với doanh nghiệp, đây không chỉ là câu chuyện thực hiện trách nhiệm môi trường mà còn là cơ hội đổi mới cách sản xuất, sử dụng tài nguyên hiệu quả và nâng cao khả năng thích ứng trước những yêu cầu mới của thị trường.

Một trang trại chăn nuôi phát thải thấp không nhất thiết phải bắt đầu bằng công nghệ đắt tiền nhất. Điều quan trọng là doanh nghiệp hiểu rõ khí mê-tan phát sinh ở đâu, khâu nào có thể cải thiện và hệ thống nào phù hợp với điều kiện thực tế. Có nơi cần ưu tiên thu gom khí từ chất thải, có nơi cần cải thiện khẩu phần ăn, cũng có nơi phải bắt đầu từ việc quản lý chuồng trại và nước thải tốt hơn.

Khi chất thải được xử lý đúng cách, khí sinh học được tận dụng và quy trình chăn nuôi được quản lý khoa học, những khoản đầu tư cho môi trường có thể trở thành một phần trong chiến lược phát triển lâu dài. Từ đó, doanh nghiệp không chỉ giảm gánh nặng ô nhiễm mà còn góp phần xây dựng ngành chăn nuôi hiệu quả hơn, tiết kiệm hơn và có trách nhiệm hơn với mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam.