Ba sai lầm học sinh hay mắc khi chọn ngành đại học và cách tránh

Cần có tư duy chiến lược nguyện vọng

Trao đổi với báo chí, TS. Hoàng Thị Thu Phương, Giảng viên Khoa Kinh Doanh Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho rằng, những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh đại học năm nay không đơn thuần là thay đổi về mặt kỹ thuật, mà mang tính định hướng sâu sắc. Điều này buộc học sinh lớp 12 phải tư duy kỹ càng về chiến lược nguyện vọng, chuyển dịch từ chiến lược “rải thảm” sang “nhắm trúng đích”.

Theo TS. Hoàng Thị Thu Phương, việc giới hạn tối đa 15 nguyện vọng cùng quy định siết chặt điều kiện xét học bạ (bắt buộc có Toán hoặc Văn đủ 6 học kỳ) đã chính thức chấm dứt kỷ nguyên đăng ký tràn lan để cầu may. Nếu các thí sinh vẫn ôm tập lý may mắn, xếp thứ tự nguyện vọng hội chứng đám đông hoặc để dành những ngành mình yêu thích xuống dưới, thì đây là sai lầm nghiêm trọng.

TS. Hoàng Thị Thu Phương, Giảng viên Khoa Kinh Doanh Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV)

TS. Hoàng Thị Thu Phương đưa ra lời khuyên, các thí sinh nên phân bổ các nguyện vọng này thành 3 nhóm rõ rệt: Nhóm lựa chọn an toàn nhắm đến những ngành/trường có điểm chuẩn năm ngoái thấp hơn năng lực thực tế của mình; Nhóm lựa chọn phù hợp có những ngành có điểm chuẩn năm ngoái ngang bằng với điểm số dự kiến; Nhóm lựa chọn lý tưởng dành cho ngành/trường top có điểm chuẩn nhỉnh hơn một chút.

TS. Hoàng Thị Thu Phương cho rằng, việc phân bổ một cách chiến lược thứ tự ưu tiên nguyện vọng đối với từng ngành trong từng nhóm sẽ đảm bảo cơ hội trúng tuyển vào ngành/trường mong muốn. “Khi cơ hội trúng tuyển bị thu hẹp lại, số đông học sinh khối trường đại trà sẽ có xu hướng hạ thấp kỳ vọng để tìm kiếm sự an toàn.

Đây chính là “khoảng trống chiến thuật” cho các học sinh khối trường chuyên. Các em hãy tự tin đặt những nguyện vọng thử thách ở các vị trí đầu tiên” - TS. Hoàng Thị Thu Phương đưa ra lời khuyên cho học sinh các trường chuyên.

Bên cạnh đó, TS. Hoàng Thị Thu Phương cũng cho rằng, việc siết lợi thế từ IELTS phản ánh xu hướng đưa mọi phương thức xét tuyển về một thước đo công bằng. Học sinh cần hiểu rằng chứng chỉ đã không còn là “tấm vé đặc quyền” để thay thế hoàn toàn điểm thi. “Đã đến lúc các em ngừng tư duy chỉ chuyên chú lấy tấm bằng IELTS làm bệ phóng, mà phải đầu tư cho nền tảng kiến thức cốt lõi” - TS. Hoàng Thị Thu Phương nhấn mạnh.

Sáng suốt lựa chọn đúng trường và ngành học

Trên góc độ người làm giáo dục và thường xuyên đồng hành cùng các bạn sinh viên, TS. Hoàng Thị Thu Phương chỉ ra 3 sai lầm phổ biến nhưng lại có sức ảnh hưởng rất lớn đến lộ trình dài hạn của học sinh lớp 12 khi đứng trước ngưỡng cửa chọn ngành, chọn trường.

Sai lầm đầu tiên là các bạn học sinh thường chọn trường vì danh tiếng hơn là sự phù hợp. TS. Hoàng Thị Thu Phương cho rằng, nhiều phụ huynh và học sinh thường đặt danh tiếng của trường làm tiêu chí tối thượng, cố gắng bằng mọi giá để chen chân vào một ngôi trường “Top 1” chỉ vì thương hiệu trường nổi tiếng và cảm giác hãnh diện ban đầu.

Tuy nhiên, thương hiệu của nhà trường sẽ không tự động biến thành năng lực của cá nhân. Trường có danh tiếng chưa chắc đã có phương pháp giảng dạy, môi trường trải nghiệm phù hợp với học sinh. Khi nhập học, sự lệch pha giữa kỳ vọng và thực tế sẽ dẫn đến trạng thái hụt hẫng, mất định hướng. Lời khuyên là các em nên lựa chọn trường hướng đến những giá trị cốt lõi, tập trung vào sự phát triển bản thân, phù hợp với định hướng về sự nghiệp và cuộc sống trong tương lai.

Bên cạnh đó, TS. Hoàng Thị Thu Phương cũng chỉ ra, các bạn học sinh chọn ngành theo số đông hoặc định kiến cũ là một điều chưa sáng suốt. Theo TS. Hoàng Thị Thu Phương, nhiều bạn trẻ chọn ngành dựa trên từ khóa “hot” của thị trường tại thời điểm chọn, ví dụ như AI, Logistics, Data..., hoặc chọn theo sự sắp đặt mang tính an toàn của gia đình. Điều này không hoàn toàn sáng suốt. Bởi bản chất của thị trường lao động là biến đổi không ngừng, tại thời điểm các em chọn, ngành học vẫn đang khát nhân lực, nhưng vẫn có thể bão hòa khi các em tốt nghiệp. Nếu chọn ngành chỉ vì trào lưu, các em sẽ rất khó cạnh tranh với những nhân sự có nội lực và sự cam kết sâu sắc với nghề. Lời khuyên là lựa chọn chương trình học đúng sở nguyện sẽ mang lại những động lực mạnh mẽ và thuận lợi mang tính đòn bẩy cho các em trong toàn bộ hành trình học đại học.

Ngoài ra, việc nhầm lẫn giữa “chương trình giáo dục” và “chất lượng giáo dục” là sai lầm mang tính hệ thống. Phụ huynh và học sinh thường chỉ nhìn vào chương trình đào tạo hoặc điểm số đầu vào để đánh giá chất lượng; trong khi không gian thực hành mới là yếu tố quyết định sinh viên không bị bị tụt hậu tốt nghiệp và tham gia vào thị trường lao động.

Theo TS. Hoàng Thị Thu Phương, chất lượng giáo dục thực chất đòi hỏi sự cộng hưởng của trình độ giảng viên, chất lượng học viên, và một văn hóa học tập hiện đại, có tính tương tác cao. Cùng với đó, sinh viên cần được “nhúng” mình vào môi trường trải nghiệm học tập thực tế (Impact-Based Learning) để làm dự án thật, cọ xát với doanh nghiệp thật ngay từ năm nhất. Lời khuyên là hãy lựa chọn một môi trường giáo dục có thể kích hoạt phiên bản tốt nhất của chính mình.

“Trong một môi trường cạnh tranh và đa dạng lựa chọn như hiện nay, học sinh rất dễ bị choáng ngợp bởi điểm số hay danh tiếng của nhà trường. Tuy nhiên, trải nghiệm học tập và cơ hội nghề nghiệp tương lai mới là hai yếu tố cốt lõi cần được ưu tiên hàng đầu. Các em hãy chuyển dịch tư duy từ "Trường này có danh tiếng không?" sang "Môi trường này có cho mình không gian để phát triển phiên bản tốt nhất của chính mình và sẵn sàng cho tương lai hay không?". Danh tiếng của một trường chỉ là bệ đỡ ban đầu; điểm số chỉ có giá trị tại thời điểm xét tuyển. Những trải nghiệm thực tế rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng thích ứng mới là thứ định hình năng lực của nhân sự tương lai” - TS. Hoàng Thị Thu Phương chia sẻ.