Ba vấn đề trong kế hoạch triển khai lực lượng quân sự Anh - Pháp tại Ukraine
Quy mô quân đội hạn chế, chiến tuyến trải dài và thiếu cam kết đồng minh khiến kế hoạch triển khai lực lượng Anh – Pháp bị nghi ngờ về tính khả thi, bất chấp mục tiêu củng cố an ninh châu Âu.
Binh sĩ Ukraine bắn lựu pháo trong cuộc xung đột với Nga gần Bahmut, vùng Donetsk. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Một thỏa thuận mở đường cho việc triển khai lực lượng quân sự của Anh và Pháp tại Ukraine sau khi xung đột kết thúc đã vừa được công bố. Theo báo Kyiv Independent (Ukraine), dù được giới nhà lãnh đạo các bên liên quan ca ngợi là một "bước tiến lớn", giới chuyên gia lại cho rằng kế hoạch này vẫn đang đối mặt với những rào cản thực tế đầy thách thức.
Thứ nhất, "nút thắt" 10% cuối cùng trong thỏa thuận hòa bình: Trong những tuần gần đây, Kiev và Washington liên tục tuyên bố rằng 90% thỏa thuận hòa bình do Mỹ hậu thuẫn đã hoàn tất. Tuy nhiên, theo Oleksiy Melnyk, đồng Giám đốc chính sách đối ngoại và an ninh tại Trung tâm Razumkov (Kiev), con số này không phản ánh sự đảm bảo thành công. Chuyên gia Melnyk nhấn mạnh rằng trong những vấn đề mang tính sống còn, "hoặc là 100% hoặc không có gì cả", và 10% còn lại chính là yếu tố có thể phá hỏng toàn bộ nỗ lực.
Kyiv Independent lưu ý, 10% chưa thể thống nhất này tập trung vào hai điểm bất đồng gay gắt nhất giữa Ukraine và Nga. Về lãnh thổ: Ukraine kiên quyết duy trì vị trí tại các khu vực quân đội của họ đang đóng quân. Ngược lại, phía Nga yêu cầu Ukraine phải rút quân khỏi các phần thuộc tỉnh Donetsk mà lực lượng Nga chưa kiểm soát được.
Về nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia: Mỹ đề xuất mô hình quản lý ba bên (Ukraine, Mỹ và Nga) cùng chia sẻ lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, Ukraine bác bỏ vì lo ngại điều này sẽ hợp pháp hóa việc Nga kiểm soát, đồng thời đề xuất mô hình song phương chỉ gồm Ukraine và Mỹ.
Hiện tại, chưa có bất kỳ giải pháp cụ thể nào được đưa ra để hóa giải hai "điểm nghẽn" này.
Thứ hai, những nghịch lý về mặt chiến lược: Việc công bố kế hoạch đưa quân đội phương Tây vào Ukraine bị đánh giá là tạo ra một "nghịch lý chiến lược", vô tình làm cản trở quá trình đàm phán ngừng bắn.
Andreas Umland, Phó Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Kyiv-Mohyla, nhận định rằng việc thảo luận công khai về sự hiện diện của quân đội Anh - Pháp có thể gây phản tác dụng. Nguyên nhân là do:
Một là lằn ranh đỏ của Nga: Moskva luôn coi việc triển khai quân đội châu Âu trên lãnh thổ Ukraine là một giới hạn không thể chấp nhận.
Hai là áp lực ngược: Khi phương Tây cam kết chỉ đưa quân vào sau khi chiến sự kết thúc, điều này vô tình khiến Nga ít có động lực đồng ý ngừng bắn hơn. Thay vào đó, Moskva có thể gia tăng áp lực quân sự và kinh tế để ngăn chặn viễn cảnh lực lượng phương Tây được triển khai.
Theo chuyên gia Keir Giles từ Viện Chatham House (Anh), mặc dù phía Mỹ có thể đã thay đổi quan điểm về sự can thiệp của châu Âu, nhưng phía Nga hoàn toàn không có dấu hiệu nhượng bộ về vấn đề này.
Thứ ba, bài toán về quân số và tính khả thi: Vấn đề thực tiễn nhất nằm ở quy mô lực lượng triển khai. Thỏa thuận ngày 6/1 vừa qua đề ra 5 thành phần quan trọng, bao gồm lực lượng đa quốc gia bảo vệ an ninh trên không, trên biển, trên bộ và giám sát lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể về số lượng quân lại rất mơ hồ.
Cựu Bộ trưởng An ninh Anh Tom Tugendhat đã đưa ra những con số thực tế đầy lo ngại trong cuộc phỏng vấn với Talk TV: Về giới hạn triển khai, trong tổng số khoảng 70.000 binh sĩ của quân đội Anh, thực tế chỉ có chưa đầy 10.000 người có thể triển khai cùng một lúc.
Về khoảng cách địa lý, lực lượng này phải bảo vệ hàng trăm km đường biên giới và chiến tuyến tại Ukraine. Về nguồn lực của đồng minh, quân đội Pháp cũng được đánh giá là không có quy mô lớn hơn nhiều so với Anh để có thể bù đắp lỗ hổng này.
Thay vì tập trung vào lực lượng bộ binh đầy tranh cãi, các chuyên gia như Keir Giles gợi ý rằng phương Tây nên ưu tiên các dự án phòng không tích hợp. Cụ thể là việc mở rộng Sáng kiến Lá chắn Bầu trời châu Âu (Sky Shield) cho Ukraine.
Kế hoạch này, được Không quân Anh phối hợp cùng Ukraine phát triển, dự kiến bao phủ các khu vực chiến lược như: 3 nhà máy điện hạt nhân đang hoạt động của Ukraine, các thành phố lớn ở phía Nam và phía Tây như Odessa và Lviv.
Chuyên gia trên kết luận, việc thiết lập vùng an toàn trên không không chỉ giúp phục hồi kinh tế mà còn giúp Không quân Ukraine "rảnh tay" để tập trung vào mặt trận phía Đông. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, kế hoạch này vẫn chưa được kích hoạt chính thức.
