Xe tăng hạng nhẹ Sprut-SD chưa thể tìm được khách hàng sau 20 năm vào biên chế

Xe tăng hạng nhẹ (phía Nga gọi là pháo chống tăng tự hành) 2S25 Sprut-S chính thức được đưa vào biên chế ngày 9/1/2006, tức là cách đây đã 20 năm.

Mặc dù vậy trong suốt thời gian này, bất chấp mọi lời hứa hẹn, phương tiện trên chưa bao giờ tìm được khách hàng mua sắm với số lượng lớn, ngay cả trong nước Nga, mà đã trở thành "vật trưng bày" trong bảo tàng.

2S25 Sprut-SD được phát triển vào thập niên 1980 để thay thế cho xe tăng lội nước PT-76 đã lạc hậu, nó được thiết kế để trang bị cho các đơn vị đổ bộ đường không và có thể thả dù từ máy bay. Chính vì vậy, trọng lượng tối đa được quy định ở mức 20 tấn.

Mặc dù vậy theo ghi nhận, với sự phát triển của phòng không và hàng không chiến đấu, việc tiến hành một cuộc đổ bộ đường không quy mô lớn mà không sử dụng vũ khí hạt nhân gần như là nhiệm vụ bất khả thi.

Kết quả là chiếc xe chiến đấu được tạo ra tỏ ra ít hữu dụng đối với Quân đội Nga, thậm chí ngay trong những cuộc thử nghiệm vào thập niên 1990, nhiều tính năng hạn chế đã được ghi nhận.

Tổng cộng khoảng 40 chiếc xe tăng hạng nhẹ Sprut-SD đã được sản xuất, sau đó dự án bước vào giai đoạn "hiện đại hóa" và nỗ lực hướng đến việc xuất khẩu.

Để làm được điều này, phía Nga tích cực quảng bá cho Ấn Độ về vai trò của chiếc xe tăng hạng nhẹ, nhưng New Delhi đã từ chối và tự phát triển phương tiện chiến đấu của riêng mình.

Đến năm 2022, nhà sản xuất lại bàn luận về việc chế tạo hàng loạt cho Lực lượng vũ trang Nga dưới phiên bản nâng cấp Sprut-SDM, nhưng cũng không có tiến triển nào đáng kể.

Nhược điểm lớn trên Sprut-SD nằm ở khả năng bảo vệ rất yếu của lớp vỏ nhôm, cộng thêm việc sử dụng khẩu pháo 125 mm, trong khi kíp lái lại ngồi ngay trên đạn của nó. Điều này đồng nghĩa 2S25 là một "thùng thuốc súng", sẽ phát nổ ngay cả với một cú va chạm nhỏ.

Tuy nhiên những nhược điểm nói trên chưa được chính thức thừa nhận hoàn toàn đối với dự án này, nhưng chúng đã được đề cập đến đối với xe chiến đấu bộ binh BMP-4, khi phương tiện này cũng được thiết kế cho lính dù.

Trên thực tế, phiên bản cải tiến mới nhất Sprut-SDM dùng chung khung thân với BMP-4, thậm chí được cho là đã vượt qua các bài thử nghiệm, nhưng vẫn chưa nhận bất cứ đơn đặt hàng nào.

Như vậy, Quân đội Nga đang có một phương tiện đã tỏ ra bất hợp lý ngay từ giai đoạn thiết kế và xác định yêu cầu, dẫn đến việc nó không thể sử dụng cho mục đích dự tính trong hoạt động đổ bộ đường không.

Trong khi đó, khả năng bơi lội cũng không đủ để thu hút quan tâm từ lực lượng mặt đất hay lính thủy đánh bộ, vốn cần những phương tiện có thể "chịu được đòn tấn công của đối phương".

Hơn 30 năm sau khi xuất hiện và 20 năm sau khi được đưa vào sử dụng, xe tăng hạng nhẹ Sprut-SD vẫn là một thứ vũ khí mang lại nhiều sự tiếc nuối, không ai muốn đặt hàng nó khi có thể mua được thứ gì đó thiết thực hơn.

Mặc dù chưa chính thức chấm dứt dự án Sprut-SD, nhưng rất khó có khả năng chiếc xe tăng hạng nhẹ này sẽ được sản xuất hàng loạt với số lượng đủ lớn để trang bị cho Quân đội Nga hay một khách hàng nước ngoài nào đó.

Việt Dũng