Bắc Ninh dẫn đầu cả nước về kinh tế số - kiến giải từ thực tiễn. Kỳ 2: Không gian mở, kiến tạo chuỗi giá trị bền vững

1 giờ trước Gốc

Bí thư Thành ủy Nguyễn Hồng Thái phát biểu tại hội nghị chuyên đề về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Xác định thể chế là chìa khóa mở đường, Bắc Ninh đã và đang triển khai đồng bộ nhiều chương trình, chính sách đột phá phát triển kinh tế số, thúc đẩy tăng trưởng. Thành phố ban hành Kế hoạch số 144/KH-UBND ngày 25/11/2025 về phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu đến năm 2030 có 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng công nghệ số; chuyển đổi các nhà máy truyền thống thành thông minh; ứng dụng công nghệ số tối ưu hóa logistics toàn trình và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp số toàn diện.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Mai Sơn kiểm tra việc vận hành thử nghiệm mô hình “Trợ lý Nhân dân” tại phường Song Liễu (ảnh trái); Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Thanh Trường kiểm tra việc triển khai mô hình "Trợ lý Nhân dân" tại phường Phương Liễu (ảnh phải).

Phó Chủ tịch thường trực UBND thành phố Mai Sơn kiểm tra việc vận hành thử nghiệm mô hình “Trợ lý Nhân dân” tại phường Song Liễu (ảnh trên); Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Thanh Trường kiểm tra việc triển khai mô hình "Trợ lý Nhân dân" tại phường Phương Liễu (ảnh dưới).

Đặc biệt, Bắc Ninh đã kiện toàn Ban Chỉ đạo phát triển công nghiệp bán dẫn do Chủ tịch UBND thành phố làm Trưởng Ban, tạo đầu mối thống nhất trong chỉ đạo và điều hành, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các dự án công nghệ cao. Vì thế, những vướng mắc về cấp điện chuyên dùng, thẩm duyệt phòng cháy, chữa cháy, thủ tục về môi trường hay mặt bằng sản xuất đều được xử lý nhanh theo tinh thần giải quyết tại chỗ, giúp các nhà bán dẫn rút ngắn thời gian lắp đặt thiết bị và sớm vận hành.

Sản xuất các sản phẩm bán dẫn tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Hana Micron Vina, Khu công nghiệp Vân Trung.

Không dừng ở việc gỡ khó tình thế, thành phố còn cụ thể hóa tầm nhìn dài hạn bằng Kế hoạch số 310/KH-UBND về thực hiện Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030, trọng tâm là lấy dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo (AI) làm đòn bẩy tái thiết năng lực cạnh tranh, làm bệ phóng. Kế hoạch này cải tổ quản trị công và kiến tạo một xã hội số bao trùm, bền vững, đưa Bắc Ninh trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, đô thị thông minh và là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số. Xác định bán dẫn là “trái tim” công nghệ, cuối năm 2025, thành phố ban hành Kế hoạch số 172/KH-UBND về phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, quyết tâm đưa Bắc Ninh thành trung tâm đóng gói, kiểm thử vi mạch, từng bước tham gia thiết kế và sản xuất vật liệu mới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Thanh Trường trao Bằng khen của Chủ tịch UBND thành phố cho các tập thể có thành tích xuất sắc trong công tác chuyển đổi số.

Thành phố luôn chú trọng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút doanh nghiệp công nghệ cao vào địa bàn. Nhiều khu công nghiệp được đầu tư trở thành khu công nghiệp công nghệ số, dữ liệu và trung tâm dữ liệu AI. Đánh giá cao môi trường đầu tư của Bắc Ninh, ông Mike Maceda, Giám đốc Quan hệ đối tác và Đổi mới sáng tạo mở - Tập đoàn Plug and Play cho biết: “Tập đoàn mong muốn phối hợp với thành phố để kết nối các doanh nghiệp, trường đại học, cơ sở nghiên cứu và quỹ đầu tư tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở. Trước mắt, các lĩnh vực có tiềm năng hợp tác là bán dẫn, sản xuất tiên tiến, robot và năng lượng”.

Các đội tham dự Giải Robocon Bắc Ninh mở rộng 2026 - Tranh Cúp Foxconn.

Song hành với phát triển công nghiệp công nghệ cao, Kế hoạch số 293/KH-UBND thực hiện Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ đến năm 2030, tầm nhìn 2050 định hình hệ sinh thái bán lẻ văn minh gắn với thương mại điện tử, logistics xanh và truy xuất nguồn gốc; phấn đấu dịch vụ chiếm khoảng 19,2% GRDP, hơn 70% người dân trưởng thành mua sắm trực tuyến và 100% giao dịch điện tử sử dụng hóa đơn điện tử. Các đề án hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ đưa nông sản và sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử lớn được triển khai đồng loạt, gắn với hệ thống kho hàng chặng cuối giúp tối ưu hóa chi phí vận chuyển.

Đại biểu tham quan mô hình giáo dục STEM (ảnh trái); học sinh Trường THCS Vân Hà trải nghiệm công nghệ (ảnh phải) tại Ngày hội Sáng tạo năm 2026.

Đặc biệt, thành phố ban hành cơ chế đặc thù trong xử lý thủ tục hành chính cho các dự án trọng điểm. Cụ thể, Bắc Ninh đã ban hành danh mục 96 thủ tục triển khai cơ chế “Luồng xanh 24 giờ” và “Luồng xanh 60%” đối với các dự án này. Đây là những giải pháp cải cách hành chính được áp dụng từ tháng 8/2025, góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Cơ chế được triển khai hiệu quả, tạo thuận lợi nhất cho doanh nghiệp và các nhà đầu tư khi triển khai dự án.

Để các mục tiêu, kế hoạch đi vào thực tiễn, các đơn vị, địa phương chuyển hóa tư duy đồng hành thành những quy trình rút gọn chưa có tiền lệ. Theo Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Việt Hùng, trong danh mục thủ tục hành chính áp dụng cơ chế “Luồng xanh 60%” có 34 thủ tục thuộc chức năng quản lý của Sở Xây dựng. Để bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư, đơn vị chỉ đạo các bộ phận chuyên môn hướng dẫn chủ đầu tư khi nộp hồ sơ hoặc giải quyết tại Sở phải chủ động làm rõ và yêu cầu xác định cấp độ ưu tiên của dự án. Từ đó phân luồng xử lý, bảo đảm đúng đối tượng được hưởng cơ chế “luồng xanh” một cách nhanh chóng và hiệu quả.

UBND thành phố Bắc Ninh ký kết chương trình hợp tác với Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (ảnh trái); ký kết Kế hoạch phối hợp, triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số trên địa bàn với Bộ Khoa học và Công nghệ (ảnh phải).

Thể chế thông thoáng tạo nền tảng, song nguồn nhân lực mới là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững. Để chủ động đội ngũ kỹ thuật, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết số 113/2025/NQ-HĐND ngày 10/12/2025 về hỗ trợ đào tạo nghề, phát triển nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, AI và công nghệ số giai đoạn 2025-2030. Theo đó, ngân sách địa phương hỗ trợ trực tiếp học phí cho học sinh, sinh viên học chuyên ngành vi mạch, bán dẫn, AI; trợ cấp chi phí đào tạo lại cho lao động chuyển đổi kỹ thuật và áp dụng chế độ đãi ngộ thỏa đáng đối với chuyên gia, giảng viên giỏi.

Sinh viên các trường cao đẳng: Công nghiệp Bắc Ninh, Cơ điện và xây dựng Bắc Ninh, Công nghệ Việt- Hàn Bắc Giang và Cao đẳng Lý Thái Tổ tiếp cận với công nghệ mới trong quá trình học tập.

Chính sách trên đáp ứng đòi hỏi bức thiết từ thực tiễn sản xuất. Tuy nhiên, giải bài toán nhân lực cần sự chung sức của mắt xích “Nhà nước- nhà trường- doanh nghiệp”. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, hoàn thiện cơ chế, chính sách và môi trường hợp tác; nhà trường đảm nhận đào tạo, nghiên cứu và cung ứng nguồn lực; doanh nghiệp xác định nhu cầu thực tế, chuyển giao công nghệ, cung cấp xưởng thực hành và tiếp nhận lao động sau đào tạo.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Mai Sơn làm việc với Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh (ảnh trái); Trường Đại học Luật Hà Nội - cơ sở tại thành phố Bắc Ninh (ảnh trên bên phải) và Trường Đại học Công nghệ Đông Á (ảnh dưới bên phải) được đầu tư xây dựng khang trang, hiện đại.

Đơn cử Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh đã phát huy hiệu quả mối liên kết này. Năm 2025, Trường phối hợp với Công ty trách nhiệm hữu hạn Hana Micron Vina đào tạo chuyên sâu về công nghệ bán dẫn cho 300 sinh viên. Hàng tuần, doanh nghiệp cử kỹ sư trực tiếp giảng dạy, giúp học viên tiếp cận thực tế ngay tại nhà máy. Theo Tiến sĩ Vũ Quang Khuê, Hiệu trưởng nhà trường, nhu cầu lớn nhất của Bắc Ninh hiện nay chính là đội ngũ kỹ sư và kỹ thuật viên vận hành thiết bị bán dẫn tại các nhà máy. Khi số dự án đầu tư vào lĩnh vực này ngày càng nhiều, đòi hỏi nguồn nhân lực vận hành phải tăng tương ứng.

Chuyên gia nước ngoài hướng dẫn công nhân thực hành trên thiết bị hiện đại.

Đáp ứng nhu cầu thực tiễn, từ năm học 2025 - 2026, Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh mở các chuyên ngành đào tạo sâu đón đầu làn sóng đầu tư vào nhà máy thông minh, vi mạch bán dẫn, thị giác máy, hệ thống sản xuất thông minh, hệ vi cơ điện tử tích hợp, IoT, robot công nghiệp và AI. Các phòng thực hành tại Trường được đầu tư đồng bộ dàn máy đo dao động ký, kính hiển vi điện tử quang học và hệ thống dây chuyền SMT mô phỏng chuẩn xác điều kiện sản xuất tại các nhà máy tiên tiến, giúp sinh viên làm quen thao tác công nghiệp ngay từ giảng đường.

Sơ đồ các trường đại học đặt tại Bắc Ninh.

Đi liền với đào tạo nghề, thành phố còn dành quỹ đất sạch thu hút các trường đại học, viện nghiên cứu lớn. Hiện đã có các trường: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Tài nguyên và Môi trường, Đại học Y Hà Nội, Học viện Hàng không… mở cơ sở đào tạo tại Bắc Ninh. Qua đó góp phần cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao tại chỗ cho các lĩnh vực then chốt, đặc biệt là công nghệ chiến lược và các ngành STEM, đồng thời hình thành các khu đô thị đại học để đưa Bắc Ninh trở thành một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D) hàng đầu cả nước.

Lễ ra mắt Học viện nghề nghiệp Trung - Việt và Trung tâm đào tạo kỹ năng nghệ Việt Nam và các Trường Đại học Công nghệ Đông Á, Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh, Cao đẳng Công nghệ Việt - Hàn Bắc Giang ký kết thỏa thuận hợp tác đào tạo nghề với trường đại học, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Từ các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị về khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, cải cách hệ thống pháp luật..., Bắc Ninh đã ban hành các chính sách, cơ chế đặc thù, ưu tiên đón nhận công nghệ nguồn, tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, đất đai, tiếp sức cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao tỷ trọng kinh tế số của thành phố, mở ra không gian phát triển mới.