Trung Quốc dùng lại công cụ giải cứu chứng khoán 2 năm trước, nhà đầu tư vẫn hoài nghi

Ảnh minh họa - Ảnh: Caixin Global

Hai công cụ mà Bắc Kinh tái khởi động là công cụ hoán đổi và nghiệp vụ tái cấp vốn nhằm khuyến khích nhà đầu tư mua cổ phiếu. Các cơ quan quản lý đã điều chỉnh một số điểm của cả hai công cụ nhằm củng cố niềm tin thị trường.

Từ cuối tuần trước, nhiều thông tin cho biết các cơ quan quản lý tài chính nhiều khả năng sẽ dùng lại những công cụ chủ chốt trong gói giải cứu năm 2024 để tạo đáy cho thị trường. Kỳ vọng này giúp chỉ số CSI 300, thước đo chính của thị trường cổ phiếu Trung Quốc đại lục, tăng 0,8% trong phiên thứ Hai. Chỉ số Star 50, tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ, tăng hơn 3%.

Tuy nhiên, đà tăng nhanh chóng tan biến. Đầu phiên giao dịch sáng thứ Ba (3/11), chỉ số CSI 300 có lúc giảm tới 1%, xóa sạch mức tăng của phiên trước đó, trong khi chỉ số Star 50 giảm gần 3%.

BẮC KINH MỞ RỘNG CÁC KÊNH HỖ TRỢ THANH KHOẢN

Sau cuộc họp với đại diện 23 công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và 26 ngân hàng hôm thứ Hai, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) cho biết sẽ triển khai nghiệp vụ nằm trong Công cụ hoán đổi dành cho công ty chứng khoán, quỹ và công ty bảo hiểm (SFISF) vào thời điểm thích hợp. Công cụ này cho phép các tổ chức tài chính hoán đổi tài sản đang nắm giữ lấy tài sản có tính thanh khoản cao hơn để mua cổ phiếu.

PBOC cũng sẽ mở rộng số tổ chức được tham gia SFISF và giảm phí hoán đổi ở mức vừa phải. Theo thông báo phát đi sau giờ đóng cửa thị trường ngày thứ Hai, PBOC dự kiến tổ chức đấu thầu nghiệp vụ hoán đổi kỳ hạn 1 năm theo công cụ này vào thứ Ba.

Với công cụ tái cấp vốn, PBOC sẽ hạ lãi suất từ 1,25% xuống 1%, chuyển chương trình thành cơ chế thường trực và khuyến khích các ngân hàng đẩy mạnh cho vay. Đây là kênh cung cấp nguồn vốn chi phí thấp để ngân hàng cho vay phục vụ hoạt động mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp và tăng tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn.

Theo số liệu của PBOC, các khoản vay theo chương trình này đã ký kết đạt khoảng 440 tỷ nhân dân tệ (khoảng 65 tỷ USD), trong đó hơn 280 tỷ nhân dân tệ (hơn 40 tỷ USD) đã giải ngân.

Theo Ủy ban Quản lý Chứng khoán Trung Quốc (CSRC), nghiệp vụ hoán đổi sẽ bắt đầu được triển khai trong vài ngày tới. Cơ quan này đã chấp thuận cho 31 công ty chứng khoán và quỹ đầu tư tham gia, với tổng hạn mức đăng ký hơn 100 tỷ nhân dân tệ (tương đương 15 tỷ USD). CSRC cũng sẽ mở rộng chương trình tái cấp vốn, khuyến khích thêm các doanh nghiệp thuộc rổ chỉ số chính và các công ty công nghệ hàng đầu tham gia.

Bên cạnh đó, CSRC dự kiến nới lỏng quy định để doanh nghiệp dễ dàng mua lại cổ phiếu khi giá rơi xuống dưới mức giá phát hành lần đầu ra công chúng (IPO). Cơ quan này cũng sẽ nghiên cứu điều chỉnh yêu cầu đối với hoạt động cho vay ký quỹ như một biện pháp ngược chu kỳ, nhằm huy động nguồn vốn sẵn có và cải thiện thanh khoản. Động thái này cho thấy khả năng cơ quan quản lý nới lỏng các giới hạn về đòn bẩy.

Theo trang tin tài chính Cailian của Trung Quốc, một ngân hàng lớn thuộc sở hữu nhà nước dự kiến nâng hạn mức cho vay thêm tối đa 200 tỷ nhân dân tệ (khoảng 30 tỷ USD) cho hai công ty quản lý tài sản nhà nước để mua cổ phiếu.

Hai công ty này thuộc nhóm “đội quân quốc gia”, tức các quỹ và tổ chức nhà nước được huy động mua vào cổ phiếu nhằm ổn định thị trường.

“Động thái này bổ sung nguồn thanh khoản quan trọng vào thời điểm thị trường thiếu dòng vốn mới để hấp thụ áp lực bán, qua đó giúp thị trường ổn định và tìm được đáy”, ông Yuan Weitao, nhà quản lý quỹ tại công ty quản lý tài sản Guofulianhe có trụ sở ở Tây An, nhận định với hãng tin Bloomberg.

Ông Yuan cũng cho rằng thay vì bơm vốn quy mô lớn sau mỗi đợt giảm mạnh, chính quyền và các cơ quan quản lý hiện tiếp cận theo hướng chừng mực hơn, để thị trường tự điều chỉnh.

Về quy mô, ông Leonid Mironov, nhà quản lý danh mục đầu tư tại công ty Gavekal Capital, đánh giá 100 tỷ nhân dân tệ dành cho nghiệp vụ hoán đổi là “con số lớn”, nhưng không thể biết trước quy mô này đã đủ hay chưa.

KHỦNG HOẢNG NIỀM TIN NGÀY CÀNG SÂU

Chứng khoán Trung Quốc bắt đầu đà giảm từ mùa hè năm nay do nền kinh tế suy yếu và giới đầu tư hoài nghi về triển vọng lợi nhuận của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Những nỗ lực giải cứu trước đó đều chưa mang lại kết quả như mong muốn, gồm đợt mua vào của “đội quân quốc gia” từ tháng 7 và hướng dẫn của cơ quan quản lý nhằm hạn chế bán ra hồi tháng 10.

Riêng trong tháng 10, chỉ số CSI 300 giảm 8,5%, mức giảm theo tháng mạnh nhất trong hơn một thập kỷ. Tính đến phiên thứ Sáu (30/10), chỉ số này đã giảm 12 tuần liên tiếp, chuỗi giảm dài nhất từ trước đến nay.

Theo Bloomberg, phản ứng dè dặt của thị trường cho thấy việc dùng lại công cụ năm 2024 không còn tạo được hiệu ứng đủ mạnh để khơi dậy tâm lý lạc quan của nhà đầu tư.

Năm 2024, Bắc Kinh từng khiến thị trường bất ngờ khi đồng thời ra mắt hai công cụ hỗ trợ cổ phiếu mới, cắt giảm lãi suất và chính thức thừa nhận sự tồn tại của một quỹ bình ổn. Trong đó, SFISF có quy mô tối đa 500 tỷ nhân dân tệ (khoảng 75 tỷ USD). Trong 2 năm qua, Bắc Kinh đã 2 lần sử dụng công cụ này với tổng giá trị 105 tỷ nhân dân tệ để đối phó áp lực giảm điểm của thị trường.

Dù vậy, Bloomberg nhận định khủng hoảng niềm tin hiện đã ăn sâu hơn trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm và triển vọng lợi nhuận thiếu chắc chắn, đòi hỏi một sự điều chỉnh chính sách mang tính cơ cấu hơn.

Dữ liệu kinh tế mới nhất cũng không mấy khả quan. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) chính thức của cả khu vực sản xuất và phi sản xuất Trung Quốc đều quay lại vùng giảm trong tháng 10.

Theo các nhà phân tích, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang ở trạng thái lưng chừng. Tình hình đủ yếu để gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp và tâm lý nhà đầu tư, nhưng chưa xấu đến mức buộc giới hoạch định chính sách đưa ra các gói kích thích mạnh tay.

Giới quản lý quỹ vẫn có những đánh giá trái chiều về hiệu quả của các biện pháp lần này. Ông Zeng Wenkai, nhà quản lý quỹ tại công ty Shengqi Asset Management, cho rằng khi giới lãnh đạo đã quyết định ra tay giải cứu thị trường, họ sẽ tiếp tục hành động cho đến khi đạt được kết quả mong muốn.

“Nếu họ thực sự quyết tâm bỏ tiền hỗ trợ thị trường, thì thời điểm họ bật đèn xanh cũng chính là đáy”, ông Zeng nói với Bloomberg.

Ngược lại, ông Fu Zhifeng, Giám đốc đầu tư của công ty Shanghai Chengzhou Investment Management, cho rằng các biện pháp này nhiều khả năng chỉ mang lại tác động hạn chế, bởi đây đều là những công cụ đã có từ 2 năm trước, không phải nguồn hỗ trợ bổ sung mới.

Còn bà Anna Wu, chiến lược gia đầu tư và nhà sáng lập công ty nghiên cứu Floodlines Research, nhìn nhận đây là nỗ lực ổn định thị trường tài chính hướng tới mục tiêu dài hạn, thay vì kỳ vọng kết quả tức thì.

“Để thị trường thực sự đảo chiều, cần có hỗ trợ tài khóa từ phía cầu đến được với các hộ gia đình, thị trường bất động sản ổn định hơn và bằng chứng cho thấy lợi nhuận doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực AI và công nghệ, đủ sức biện minh cho mức định giá hiện nay”, bà Wu nói.