Bắc Ninh: Dấu ấn giáo dục mũi nhọn và đòn bẩy từ chính sách đặc thù

Những con số biết nói

Đồng chí Bạch Đăng Khoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh nhớ lại, ngay sau thời điểm sáp nhập tỉnh (ngày 1/7/2025), ngành Giáo dục đã nhanh chóng thống nhất các giải pháp trong công tác tuyển chọn, bồi dưỡng đội tuyển tham dự Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Đây là vấn đề khó bởi trước đây, tỉnh Bắc Ninh (cũ) và tỉnh Bắc Giang có những cách làm khác nhau. Tuy nhiên, vượt qua những khác biệt, tập thể giáo viên và học sinh hai Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh và Bắc Giang dưới sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo đã quyết tâm rất cao.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Xuân Lợi và Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh Tạ Việt Hùng chúc mừng các em học sinh tại Lễ xuất quân các đội tuyển tham dự Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026 tại Văn miếu Bắc Ninh (ngày 13/12/2025).

“Nếu như trước đây, học sinh ôn thi quốc gia tại trường thì sau khi sáp nhập tỉnh, các em phải di chuyển như con thoi từ Chuyên Bắc Ninh đến Chuyên Bắc Giang và ngược lại, tổng quãng đường hơn 50 km; giáo viên, học sinh 2 trường với 2 phương pháp dạy và học khác nhau cũng phải mất một thời gian mới hòa nhập được; các đội tuyển trước đây có 10 em thì nay nâng lên 20 em, do vậy giáo viên bồi dưỡng dù của trường nào cũng rất khó sát sao…”, đồng chí Bạch Đăng Khoa chia sẻ.

Vượt qua những khó khăn bước đầu, được sự quan tâm của tỉnh và ngành, nhất là đội ngũ giáo viên trực tiếp dạy các môn chuyên, gần 240 học sinh thuộc 12 đội tuyển thi chọn học sinh giỏi quốc gia đã nỗ lực biến áp lực thành động lực phấn đấu, quyết tâm mang vinh quang về quê hương. Kết quả, tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026, Bắc Ninh có 174/237 thí sinh dự thi đạt giải, đứng thứ 6/34 tỉnh, thành phố về số lượng giải sau Thành phố Hồ Chí Minh, Ninh Bình, Phú Thọ, Hà Nội và Hải Phòng.

Giáo dục Bắc Ninh chuyển mình từ vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Nhiều ý kiến cho rằng, nếu chỉ đơn thuần so sánh số lượng thí sinh đạt giải giữa các tỉnh, thành phố là chưa thỏa đáng. Ví dụ tính theo quy mô dân số, lại được sáp nhập thêm 2 tỉnh, năm học 2025-2026, Thành phố Hồ Chí Minh được chọn tới 500 thí sinh dự thi quốc gia. Trên thực tế toàn thành phố có 478 thí sinh dự thi, số đạt giải là 288 em, chiếm 60%. Tỉnh Ninh Bình cũng được sáp nhập từ 3 tỉnh, do vậy theo quy định mỗi đội tuyển được chọn tối đa 30 thí sinh, tổng số 310 thí sinh dự thi. Tỉnh Bắc Ninh được chọn tối đa 240 thí sinh thuộc 12 đội tuyển, thực tế có 237 thí sinh dự thi và đạt 174 giải, chiếm 73,4%. Như vậy rõ ràng về mặt lý thuyết, nếu chỉ đơn thuần xét về số lượng thì kể cả khi Bắc Ninh có 100% thí sinh dự thi đạt giải cũng rất khó cao bằng Thành phố Hồ Chí Minh hoặc một số tỉnh, thành phố có đông thí sinh dự thi như Ninh Bình, Phú Thọ, Hà Nội.

Đồng chí Bạch Đăng Khoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh động viên các em học sinh ôn thi quốc gia tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh.

Về chất lượng giải, tỉnh Bắc Ninh có tới 10 giải Nhất quốc gia, đứng thứ 4 sau Hà Nội (26 giải), Đại học Quốc gia Hà Nội (15 giải) và tỉnh Phú Thọ (11 giải); 15 học sinh được thi vòng 2 chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic khu vực, quốc tế, đứng thứ 3 toàn quốc sau Hà Nội và Trường Trung học phổ thông Chuyên Khoa học Tự nhiên, thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội.

Đồng chí Bạch Đăng Khoa tin tưởng, khắc phục những bất cập để tạo nên tính thống nhất, chuẩn mực trong chỉ đạo dạy ôn cho các đội tuyển, năm học 2026-2027, Bắc Ninh sẽ giữ vững và nâng cao cả về số lượng và chất lượng giải tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia.

Động lực từ những chính sách đặc thù

Tháng 7/2026, Giáo dục Bắc Ninh nối tiếp niềm vui. Ngoài những kết quả nổi bật tại Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, 3 tài năng trẻ của tỉnh đã góp phần làm dày thêm bảng vàng thành tích quê hương Bắc Ninh – Kinh Bắc. Đó là các em: Tạ Ngọc Minh, Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh – Huy chương Vàng Olympic Vật lí Quốc tế; Phùng Quang Hưng và Thân Đức Chính, Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Giang cùng giành Huy chương Bạc Olympic Sinh học Quốc tế.

Tạ Ngọc Minh - Huy chương Vàng Olympic Vật lí Quốc tế 2026.

Trước đó (tháng 6/2026), Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh cũng có 2 học sinh giành Huy chương Bạc Olympic Vật lí châu Âu là Hoàng Văn Thái Sơn và Nguyễn Thành Trung; còn Tạ Ngọc Minh giành Huy chương Bạc Olympic Vật lí châu Á (tháng 5/2026).

Xét cả về số lượng và chất lượng thi Olympic khu vực và quốc tế năm 2026 (tính đến cuối tháng 7), tỉnh Bắc Ninh có 5 thí sinh với 6 lượt giành huy chương gồm 1 Huy chương Vàng và 5 Huy chương Bạc, xếp thứ 2 cả nước sau Hà Nội.

Năm 2026, tỉnh Bắc Ninh có 5 thí sinh với 6 lượt giành huy chương Olympic khu vực và quốc tế là: Tạ Ngọc Minh - Huy chương Vàng Olympic Vật lí Quốc tế; Phùng Quang Hưng và Thân Đức Chính - Huy chương Bạc Olympic Sinh học Quốc tế; Hoàng Văn Thái Sơn và Nguyễn Thành Trung - Huy chương Bạc Olympic Vật lí châu Âu; Tạ Ngọc Minh - Huy chương Bạc Olympic Vật lí châu Á.

Có thể thấy, ngay trong năm học đầu tiên sau sáp nhập tỉnh, Bắc Ninh đã ghi dấu ấn đậm nét trong các kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, Olympic khu vực và quốc tế. Kết quả đó ngoài nỗ lực của toàn ngành phải kể đến sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo tỉnh thể hiện qua nhiều chính sách đặc thù, tiêu biểu, được thực hiện ngay trong năm học 2025-2026.

Rõ nhất là Nghị quyết 98 của HĐND tỉnh Quy định một số chế độ chính sách đối với các trường trung học phổ thông chuyên, các trường trung học cơ sở trọng điểm và công tác tập huấn, bồi dưỡng học sinh giỏi trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Nghị quyết 98 (có hiệu lực từ tháng 1/2026) được xây dựng kế thừa trên cơ sở những chính sách tốt nhất đã áp dụng cho ngành Giáo dục tỉnh Bắc Ninh (cũ) và tỉnh Bắc Giang trước đây.

Nghị quyết 98 có rất nhiều nội dung quan trọng mang tính động lực nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn. Điểm nhấn là tại kỳ thi quốc tế, học sinh đoạt giải Nhất, Nhì, Ba, Khuyến khích/Huy chương Vàng, Bạc, Đồng, Bằng khen được thưởng số tiền lần lượt là: 500 triệu đồng, 300 triệu đồng, 200 triệu đồng, 100 triệu đồng; đoạt giải khu vực được thưởng lần lượt là: 150 triệu đồng, 80 triệu đồng, 50 triệu đồng, 30 triệu đồng; đoạt giải quốc gia được thưởng lần lượt là: 50 triệu đồng, 25 triệu đồng, 15 triệu đồng, 10 triệu đồng. Tập thể giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh thi đoạt giải được thưởng số tiền tương đương học sinh. Chính sách trên được áp dụng như Nghị quyết 02 của HĐND tỉnh Bắc Ninh cũ…

Ba tài năng trẻ Bắc Ninh cùng giành huy chương Olympic Quốc tế năm 2026, từ trái sang phải: Phùng Quang Hưng, Tạ Ngọc Minh, Thân Đức Chính.

Để chính sách giáo dục đặc thù, tiêu biểu có giá trị lâu dài, tại Kỳ họp thứ Sáu, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XX (tháng 7/2026), HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 98/2025/NQ-HĐND ngày 10 tháng 12 năm 2025 của HĐND tỉnh. Đây được xem là bước hoàn thiện chính sách đặc thù nhằm giữ vững và nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn những năm học tới đây.

Theo số liệu thống kê của ngành Giáo dục Bắc Ninh, ngay trong năm học 2025-2026, tỉnh đã ban hành 10 chính sách giáo dục đặc thù, tiêu biểu với tổng số tiền thực hiện là 1.756 tỉ đồng. Đáng nói, cả 10 chính sách giáo dục đặc thù, tiêu biểu đều được áp dụng cho cả giai đoạn 2025-2030 và có thể sửa đổi theo từng năm học cho phù hợp tình hình thực tế.

Buổi ôn thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026 của đội tuyển môn Ngữ văn.

Đây là sự quan tâm đặc biệt của tỉnh với ngành giáo dục, đón đầu cho những bước phát triển mạnh mẽ khi tỉnh Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Không chỉ tạo động lực để giáo dục Bắc Ninh bứt phá trong hiện tại, hệ thống chính sách đặc thù còn đặt nền móng cho chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.

Với sự quan tâm, đầu tư mạnh mẽ của tỉnh cùng truyền thống hiếu học được bồi đắp qua nhiều thế hệ, giáo dục Bắc Ninh đang có thêm những điều kiện thuận lợi để giữ vững vị thế trong nhóm dẫn đầu cả nước, góp phần xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương phát triển bằng tri thức, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.