Bắc Ninh: Khai thác lợi thế phát triển rừng gỗ lớn

Gia tăng giá trị kinh tế

Bắc Ninh là địa phương có tiềm năng phát triển lâm nghiệp hàng đầu khu vực phía Bắc với hơn 174,6 nghìn ha rừng và đất rừng, tổng trữ lượng gỗ đạt trên 14,7 triệu m³. Đây là lợi thế quan trọng để phát triển công nghiệp chế biến gỗ và xuất khẩu.

Cán bộ ngành Kiểm lâm thăm mô hình chuyển hóa rừng gỗ nhỏ sang gỗ lớn tại xã Đèo Gia.

Để nguồn tài nguyên này thực sự trở thành động lực tăng trưởng, yêu cầu đặt ra là phải hình thành vùng nguyên liệu ổn định, có chứng chỉ quản lý rừng bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường quốc tế.

Hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ. Nổi bật là Đề án hỗ trợ cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững giai đoạn 2020 - 2030, hướng tới mục tiêu đến hết năm 2030 cấp chứng chỉ FSC cho khoảng 17 nghìn ha rừng.

Thực hiện đề án, Chi cục Kiểm lâm phối hợp tổ chức đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và chủ rừng. Tại cơ sở, lực lượng kiểm lâm cùng cán bộ địa phương đẩy mạnh tuyên truyền về lợi ích của trồng rừng gỗ lớn, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật trồng, chăm sóc và các tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững. Nhờ đó, kết quả trồng rừng gỗ lớn có nhiều tín hiệu tích cực.

Hiện toàn tỉnh có khoảng 21 nghìn ha rừng gỗ lớn, chiếm khoảng 25% diện tích rừng trồng tập trung, chủ yếu tại các xã thuộc Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam và Yên Thế trước đây. Những loài cây chính được đưa vào trồng là: Keo, thông, dổi và một số cây bản địa khác. Mặc dù con số này còn khá khiêm tốn nhưng đây là bước chuyển tích cực từ mô hình khai thác gỗ nhỏ sang phát triển rừng gỗ lớn, tạo nền tảng nâng cao giá trị kinh tế ngành lâm nghiệp.

Khác với rừng gỗ nhỏ cho khai thác sau 4 - 5 năm trồng thì rừng gỗ lớn có chu kỳ kéo dài từ 10 - 15 năm và cho giá trị kinh tế cao gấp 1,5 - 2 lần so với trồng rừng gỗ nhỏ. Sản phẩm gỗ được cấp chứng chỉ FSC có thể tăng giá trị thương mại thêm 10 - 20%, đủ điều kiện tham gia các chuỗi cung ứng quốc tế. Mới đây, Công ty trách nhiệm hữu hạn Hai thành viên Khai thác lâm nghiệp Lục Ngạn khai thác 40 ha rừng gỗ lớn, thu được 5.707 m³ gỗ, doanh thu đạt khoảng 9 tỷ đồng, vượt so với dự tính ban đầu.

Được biết, doanh nghiệp đang quản lý hơn 2,2 nghìn ha rừng sản xuất, chủ yếu là rừng gỗ lớn, vừa mang lại lợi ích kinh tế, vừa giúp tăng khả năng hấp thụ carbon, hạn chế xói mòn đất, bảo vệ nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính.

Tạo vùng nguyên liệu cho xuất khẩu

Cùng với phát triển rừng gỗ lớn, tỉnh Bắc Ninh hướng đến mục tiêu mở rộng diện tích được cấp chứng chỉ FSC chứng nhận quốc tế về quản lý rừng bền vững, xác nhận rừng được quản lý theo các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và kinh tế.

Gỗ từ rừng đạt chứng chỉ FSC đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường xuất khẩu và có giá trị thương mại cao hơn, đặc biệt là các thị trường khó tính đang có nhu cầu rất lớn về gỗ như châu Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản.

Đại diện doanh nghiệp và cán bộ kiểm lâm chia sẻ các điều kiện đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu lâm sản.

Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh có thêm 8,38 nghìn ha được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, nâng tổng diện tích rừng được chứng nhận lên gần 30 nghìn ha. Trong đó, nhóm hộ Dương Linh tại khu vực Sơn Động được cấp hơn 4,17 nghìn ha, nhóm hộ Smartwood tại khu vực Lục Ngạn được cấp hơn 4,21 nghìn ha. Vùng nguyên liệu tập trung, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc không ngừng mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp thu mua và xuất khẩu.

Từ năm 2023, Công ty trách nhiệm hữu hạn Smartwood Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ quy trình quản lý rừng theo tiêu chuẩn FSC, đồng thời cam kết bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 21 nghìn ha rừng gỗ lớn, chiếm khoảng 25% diện tích rừng trồng tập trung, chủ yếu tại các xã thuộc Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam và Yên Thế trước đây. Những loài cây chính được đưa vào trồng là: Keo, thông, dổi và một số cây bản địa khác.

Ông Vũ Mạc Tuấn Ngọc, đại diện công ty cho biết, vùng nguyên liệu hiện tại của đơn vị đã đạt hơn 8,4 nghìn ha. Dự kiến thời gian tới, Smartwood sẽ mở rộng thêm 5 nghìn ha nhằm đảm bảo nguồn cung cho hai nhà máy chế biến tại xã Dương Hưu và xã Nam Dương, từng bước hoàn thiện chuỗi liên kết khép kín từ khâu trồng trọt đến chế biến sâu.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, xã Đèo Gia đẩy mạnh chuyển hóa rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn theo hướng bền vững. Ông Lại Văn Bình, Phó Chủ tịch UBND xã là một trong những đảng viên tiên phong thực hiện mô hình này. Gia đình ông đã chủ động chuyển đổi diện tích rừng đủ điều kiện sang trồng gỗ lớn; phối hợp với Công ty Smartwood hướng dẫn các nhóm hộ áp dụng giải pháp kỹ thuật để xây dựng vùng rừng đạt chứng chỉ FSC, góp phần nâng cao giá trị kinh tế và phát triển lâm nghiệp bền vững. Tính đến tháng 6 năm nay, Đèo Gia có hơn 3,2 nghìn/7 nghìn ha rừng được cấp chứng chỉ FSC với hơn 2,2 nghìn hộ tham gia.

Dù vậy, việc mở rộng diện tích rừng gỗ lớn vẫn gặp không ít khó khăn do chu kỳ sản xuất dài, trong khi phần lớn chủ rừng vẫn lựa chọn khai thác sau 4-5 năm để có nguồn thu nhanh. Bên cạnh đó, trên địa bàn tỉnh hiện chưa có nhiều cơ sở chế biến sâu quy mô lớn; hoạt động chế biến chủ yếu vẫn dừng ở các sản phẩm sơ chế (ván bóc, ván ép), chưa tạo động lực đủ mạnh để người dân đầu tư phát triển rừng gỗ lớn.

Để khắc phục khó khăn trên, theo ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh, ngành lâm nghiệp đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của chủ rừng về hiệu quả lâu dài của rừng gỗ lớn; lựa chọn doanh nghiệp có năng lực để ký hợp đồng bao tiêu, giúp người dân yên tâm đầu tư.

Hướng dẫn người dân phát triển mô hình nông - lâm kết hợp trồng cây dược liệu, cây ngắn ngày, chăn nuôi dưới tán rừng. Về lâu dài, tiếp tục nghiên cứu đề xuất với UBND tỉnh cho áp dụng cơ chế đặc thù tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ mục tiêu mở rộng diện tích rừng gỗ lớn, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, từng bước hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ trồng rừng, khai thác, chế biến đến xuất khẩu.

Việc chuyển từ phát triển lâm nghiệp theo chiều rộng sang nâng cao giá trị gia tăng với vùng nguyên liệu đạt chứng chỉ bền vững mở rộng và phát triển công nghiệp chế biến sâu, tạo nền tảng để Bắc Ninh trở thành trung tâm cung ứng nguyên liệu gỗ hợp pháp, phục vụ xuất khẩu theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.