Bắc Ninh: Tập trung xử lý dứt điểm rác thải tồn lưu

Khẩn trương xóa các điểm tập kết rác lâu ngày

Xã Lạng Giang là một trong những địa phương có khối lượng rác thải sinh hoạt tồn lưu lớn nhất tỉnh với khoảng 12 nghìn tấn, tập trung ở khu vực bãi rác Kim Sơn. Những ngày nắng nóng, mùi hôi từ bãi rác lan rộng, nước rỉ rác ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân khu vực xung quanh.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, xã Lạng Giang đã ký hợp đồng với đơn vị trung gian tổ chức vận chuyển toàn bộ lượng rác về Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt công nghệ cao phát năng lượng Thăng Long. Đến nay, địa phương đã vận chuyển, xử lý được khoảng 10 nghìn tấn.

Dự án Nhà máy rác phát điện Đa Mai đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu đưa vào vận hành trong năm 2027.

Ông Dương Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Lạng Giang cho biết: “Khối lượng rác thải còn lại chủ yếu là rác lẫn đất, đá, gạch vỡ và nhiều tạp chất đã chôn lấp từ nhiều năm trước nên việc phân loại và vận chuyển gặp khó khăn. Đây cũng là nguyên nhân khiến tiến độ xử lý chậm hơn so với lượng rác sinh hoạt thông thường”.

Tương tự, ở xã Lục Nam sau khi bố trí kinh phí thực hiện đã xử lý được 4,5 nghìn tấn rác tồn lưu, đạt 50% khối lượng. Cùng đó, địa phương tiếp tục bố trí kinh phí duy trì thu gom khoảng 30 tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, kiên quyết không để phát sinh điểm nóng. Còn tại xã Bảo Đài, do 2 lò đốt cũ xuống cấp, công suất xử lý không đáp ứng dẫn đến còn tồn khoảng 1,5 nghìn tấn rác. Lãnh đạo địa phương mong muốn tỉnh chỉ đạo, sớm đưa Nhà máy rác phát điện Đa Mai vào hoạt động để giải quyết tình trạng này.

Gần đây, tại điểm tập kết rác tạm trên địa bàn tổ dân phố Trung Đồng (phường Nếnh) xuất hiện những bao rác chất thành đống, nước rỉ rác chảy xuống nền bê tông, mùi hôi bốc lên nồng nặc. Lý giải về tình trạng này, đại diện Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nếnh cho biết, mỗi ngày địa bàn phát sinh khoảng 90 tấn rác sinh hoạt. Trước đây, toàn bộ lượng rác được vận chuyển về Nhà máy xử lý rác Trung Kênh.

Từ ngày 1/7, việc xử lý chuyển sang Nhà máy xử lý rác Thượng Lan. Thời gian đầu, việc phối hợp với đơn vị mới chưa được nhịp nhàng dẫn đến tình trạng rác thải sinh hoạt sau thu gom chưa được xử lý ngay. Để khắc phục tình trạng này, phường Nếnh đang xây dựng phương án giao một đơn vị thực hiện thống nhất việc thu gom trên toàn bộ các tổ dân phố; phối hợp với đơn vị vận chuyển, nhà máy để nâng cao hiệu quả xử lý rác thải.

Đầu tư hạ tầng đồng bộ

Trung bình mỗi ngày trên địa bàn tỉnh phát sinh hơn 2 nghìn tấn rác sinh hoạt. Những năm qua, mạng lưới thu gom, vận chuyển từng bước được kiện toàn với 173 đơn vị tham gia dịch vụ thu gom, vận chuyển; 79 xe chuyên dụng, hàng nghìn xe đẩy tay, xe tự chế cùng khoảng 1.000 điểm tập kết, trung chuyển rác. Hệ thống xử lý hiện có gồm các nhà máy đốt rác phát điện và nhiều khu xử lý quy mô nhỏ, đáp ứng cơ bản nhu cầu xử lý chất thải trên địa bàn.

Xã Hiệp Hòa tổ chức xử lý rác thải sinh hoạt tồn lưu lâu năm.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa, phát triển công nghiệp và sự gia tăng dân số cơ học, đặc biệt tại các khu công nghiệp, lượng rác phát sinh ngày càng lớn, trong khi nhiều bãi chôn lấp, lò đốt quy mô nhỏ đã xuống cấp hoặc không còn phù hợp. Đây cũng là nguyên nhân khiến một số địa phương vẫn phát sinh tình trạng rác tồn lưu, nhất là trong giai đoạn chuyển đổi phương án thu gom, vận chuyển và xử lý.

Để khắc phục những hạn chế này, giai đoạn 2026-2027, tỉnh đặt mục tiêu đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng thu gom, vận chuyển chất thải sinh hoạt. Từng bước chuyên nghiệp hóa toàn bộ quy trình thu gom, vận chuyển từ khu dân cư đến nhà máy xử lý, tỉnh sẽ xây dựng khoảng 200 điểm tập kết rác, 116 ga trung chuyển đạt tiêu chuẩn; đầu tư bổ sung phương tiện chuyên dụng gồm xe ép, xe điện thu gom, xe đẩy tay, thùng chứa rác… Cùng với hoàn thiện hạ tầng, hai dự án xử lý chất thải quy mô lớn là Nhà máy rác phát điện Đa Mai và Nhà máy xử lý chất thải rắn Hiệp Hòa đang được chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thi công.

Tỉnh Bắc Ninh đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đạt từ 98,5% trở lên; khoảng 90% lượng rác sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện, chỉ còn khoảng 10% xử lý bằng các công nghệ khác. Đây là nền tảng để tỉnh từng bước chấm dứt hoạt động của các bãi chôn lấp và cơ sở xử lý quy mô nhỏ không bảo đảm yêu cầu về môi trường.

Ông Nguyễn Xuân Lương, Trưởng Ban Quản lý dự án Nhà máy rác phát điện Đa Mai cho biết: "Đến đầu tháng 7, hệ thống thiết bị chính đã được đưa về Việt Nam và đang chuẩn bị lắp đặt tại nhà máy, phấn đấu đưa dự án vào vận hành trong năm 2027". Với công suất xử lý 750 tấn rác sinh hoạt/ngày, đồng thời xử lý khoảng 100 tấn chất thải công nghiệp/ngày, Nhà máy rác phát điện Đa Mai đi vào hoạt động sẽ giải quyết được khối lượng lớn rác sinh hoạt cho các phường, xã khu vực Bắc Giang (cũ).

Xử lý dứt điểm rác thải tồn lưu không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề môi trường trước mắt mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để thực hiện lộ trình chuyển đổi mô hình quản lý chất thải của tỉnh. Ông Vũ Văn Tưởng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo kế hoạch, đến năm 2028, Bắc Ninh sẽ đóng cửa các khu xử lý rác nhỏ lẻ, các bãi chôn lấp không còn phù hợp, đồng thời thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường tại các khu vực này. Bởi vậy, các xã, phường phải tập trung hoàn thành dứt điểm rác thải tồn lưu trên địa bàn trong quý III năm nay; không để phát sinh điểm nóng về môi trường.

Thực hiện mục tiêu đó, ngay trong giai đoạn 2026-2027, các địa phương phải chủ động rà soát quy hoạch, bố trí lại các điểm tập kết và ga trung chuyển rác phù hợp với điều kiện thực tế; đầu tư đồng bộ hạ tầng thu gom, vận chuyển, không để xảy ra tình trạng phát sinh thêm các điểm tồn lưu. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của đơn vị thu gom, vận chuyển và nhà máy xử lý, bảo đảm quy trình tiếp nhận rác thông suốt, tránh ùn ứ như thời gian đầu chuyển đổi tại một số địa phương.