Bắc Ninh: Xử lý dứt điểm vi phạm đất bãi sông

Phát hiện nhiều vi phạm

Tỉnh Bắc Ninh có các sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam chảy qua, tạo thuận lợi cho phát triển giao thông đường thủy, khai thác, trung chuyển vật liệu xây dựng. Tại một số địa bàn ven sông đã xuất hiện tình trạng tự ý lấn chiếm đất bãi sông, hành lang bảo vệ sông để tập kết cát, sỏi, xây dựng công trình, mở bến thủy nội địa trái phép.

Từ cuối tháng 5 đến nay, lực lượng chức năng và chính quyền các địa phương đã kiểm tra, xử phạt 25 trường hợp vi phạm về đất bãi sông và hoạt động bến thủy trái phép.

Dây chuyền nghiền cát trái phép ven sông Cầu của hộ ông Tạ Duy Khanh, tổ dân phố Quang Biểu, phường Nếnh.

Trong tháng 6, UBND phường Phượng Sơn liên tiếp phát hiện các trường hợp lấn chiếm đất bãi sông. Ngày 29/6, UBND phường phát hiện bà Nguyễn Thị Tình, tổ dân phố Phượng Sơn lấn chiếm hơn 1.170 m² đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn mặt nước để tập kết hàng hóa, xây dựng trụ cẩu bê tông, tường rào phục vụ kinh doanh. Bà Tình bị xử phạt 70 triệu đồng, buộc nộp lại hơn 12,6 triệu đồng số lợi bất hợp pháp và khôi phục hiện trạng khu đất trong 45 ngày.

Trước đó, ông Cao Văn Thủy, tổ dân phố Phượng Sơn lấn chiếm hơn 1.842 m² đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn mặt nước, xây dựng trụ cẩu, tường bao và tự ý chuyển mục đích sử dụng đất khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Ông Thủy bị xử phạt 100 triệu đồng, buộc nộp lại hơn 68 triệu đồng số lợi bất hợp pháp và tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm.

Tại phường Nếnh, chính quyền địa phương phát hiện 6 trường hợp vi phạm sử dụng đất bãi sông ở các tổ dân phố Quang Biểu, Nam Ngạn và Đạo Ngạn. Trong đó, ông Tạ Duy Khanh xây dựng dây chuyền nghiền cát dài khoảng 18 m trên đất bãi sông khi chưa được cấp phép, bị xử phạt 15 triệu đồng và buộc tháo dỡ công trình. Các trường hợp còn lại bị xử lý do tập kết vật liệu tại bãi sông, gây cản trở dòng chảy, thoát lũ nhưng không thực hiện các biện pháp khắc phục.

Cùng với vi phạm đất bãi sông, hoạt động bến thủy nội địa trái phép cũng diễn biến phức tạp. Qua tuần tra trên sông Cầu, lực lượng cảnh sát đường thủy, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an tỉnh) phát hiện 6 trường hợp vi phạm, gồm 3 chủ bến và 3 người điều khiển phương tiện neo đậu, bốc xếp hàng hóa tại các bến chưa được công bố hoặc chưa đủ điều kiện hoạt động theo quy định tại phường Yên Dũng và Vũ Ninh.

Những vụ việc trên cho thấy vi phạm đã xuất hiện tại nhiều địa phương, với nhiều hình thức khác nhau. Nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời, các bến bãi tự phát và hoạt động tập kết vật liệu ven sông có thể cản trở dòng chảy, ảnh hưởng khả năng tiêu, thoát lũ, gia tăng nguy cơ sạt lở bờ sông, mất an toàn giao thông đường thủy và đê điều trong mùa mưa bão.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Trước hết, trách nhiệm thuộc về các chủ bến bãi, chủ sử dụng đất không chấp hành quy định của pháp luật, lấn chiếm đất bãi sông, xây dựng công trình trái phép hoặc tổ chức hoạt động bến thủy khi chưa đủ điều kiện. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở xử phạt người vi phạm thì chưa đủ. Vấn đề đặt ra là các quyết định xử phạt đã được thực hiện nghiêm hay chưa; công trình vi phạm có được tháo dỡ, đất bãi sông có được khôi phục hiện trạng theo quy định?

Các vụ việc vi phạm đã xuất hiện tại nhiều địa phương với nhiều hình thức khác nhau. Nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời, các bến bãi tự phát và hoạt động tập kết vật liệu ven sông có thể cản trở dòng chảy, ảnh hưởng khả năng tiêu, thoát lũ, gia tăng nguy cơ sạt lở bờ sông, mất an toàn giao thông đường thủy và đê điều trong mùa mưa bão.

Trường hợp ông Tạ Duy Khanh ở tổ dân phố Quang Biểu, phường Nếnh là một ví dụ. Giữa tháng 4/2026, ông Khanh bị xử phạt và buộc tháo dỡ công trình vi phạm trong thời hạn 10 ngày. Tuy nhiên, sáng 10/7, có mặt tại khu vực này, phóng viên ghi nhận toàn bộ dây chuyền nghiền cát vẫn chưa được tháo dỡ. Việc công trình vi phạm tồn tại gần 3 tháng sau quyết định xử phạt đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của chính quyền sở tại trong tổ chức thực hiện quyết định xử phạt, nhất là công tác hậu kiểm.

Lý giải việc chậm xử lý, ông Vũ Mạnh Sơn, Phó Chủ tịch UBND phường Nếnh cho biết, thời gian qua, địa phương tập trung sắp xếp, sáp nhập tổ dân phố nên tiến độ xử lý vi phạm bị ảnh hưởng. Trong tháng 7, phường sẽ yêu cầu ông Tạ Duy Khanh tháo dỡ dây chuyền nghiền cát trái phép; trường hợp không chấp hành sẽ hoàn thiện thủ tục cưỡng chế theo quy định. Tuy nhiên, bảo đảm an toàn đê điều, hành lang thoát lũ và xử lý vi phạm đất bãi sông là nhiệm vụ cấp thiết trong mùa mưa bão. Việc để công trình vi phạm kéo dài gần 3 tháng sau quyết định xử phạt cho thấy công tác hậu kiểm, tổ chức thực hiện quyết định xử phạt cần được siết chặt.

Tại một số địa bàn như phường Vũ Ninh, Tiền Phong vẫn còn bến thủy nội địa chưa được giải tỏa triệt để sau khi bị xử phạt. Việc vi phạm chậm được khắc phục làm giảm hiệu lực thực tế và tính răn đe của quyết định xử phạt. Để ngăn chặn tình trạng trên, trước hết việc xử phạt những trường hợp vi phạm phải gắn với khắc phục hậu quả vi phạm. Công trình xây dựng trái phép trên đất bãi sông phải được tháo dỡ; bến thủy nội địa không đủ điều kiện hoạt động phải được xử lý theo quy định.

Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn vi phạm ngay từ khi mới phát sinh; đồng thời theo dõi chặt chẽ việc thực hiện quyết định xử phạt, kiên quyết cưỡng chế đối với trường hợp không chấp hành. Về lâu dài, tỉnh cần rà soát quy hoạch hệ thống bến bãi, điểm tập kết vật liệu xây dựng ven sông, bảo đảm yêu cầu về giao thông đường thủy, phòng, chống thiên tai và bảo vệ môi trường.

Thực tế cho thấy, xử phạt mới chỉ là một khâu. Điều quan trọng là quyết định xử phạt phải được thực hiện nghiêm, công trình trái phép phải được tháo dỡ, đất bãi sông phải được khôi phục hiện trạng. Xử lý vi phạm đến cùng cũng là thước đo trách nhiệm của chính quyền và hiệu lực quản lý nhà nước ở cơ sở, nhất là trong mùa mưa bão.