Bác sĩ chỉ ra yếu tố quyết định một nửa sự phát triển của trẻ sinh non
Trẻ sinh non cần được cung cấp đủ năng lượng, protein và vi chất thiết yếu để phát triển thể chất, hoàn thiện não bộ sau khi xuất viện.

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng với sự phát triển của trẻ sinh non. Ảnh minh họa: Liêu Lãm.
Trẻ sinh non thường có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, khả năng bú và hấp thu dinh dưỡng còn hạn chế. Vì vậy, dù đã đủ điều kiện xuất viện, trẻ vẫn cần được chăm sóc dinh dưỡng đặc biệt để bảo đảm tăng trưởng và phát triển lâu dài.
Theo bác sĩ chuyên khoa I Võ Thị Xuân Huyền, Bệnh viện Hùng Vương (TP.HCM), dinh dưỡng chiếm 50% thành công trong chăm sóc trẻ sinh non. Trong đó, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng được ưu tiên nhờ cung cấp kháng thể, hỗ trợ hệ miễn dịch và giúp trẻ phát triển não bộ.
Sữa mẹ được xem là lựa chọn ưu tiên bởi chứa nhiều kháng thể, giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng, viêm ruột hoại tử, đồng thời hỗ trợ phát triển não bộ. Thành phần dinh dưỡng trong sữa mẹ cũng dễ tiêu hóa, phù hợp với hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ sinh non.
Bác sĩ Huyền cho hay trẻ cần được bú theo nhu cầu, với lượng sữa tham khảo khoảng 150-180 ml/kg cân nặng/ngày, chia thành 8-12 cữ. Khi cho trẻ bú, cha mẹ nên giữ đầu trẻ ở tư thế cao, đồng thời theo dõi các dấu hiệu sặc.
Trong trường hợp trẻ bú yếu hoặc không thể bú trực tiếp, mẹ có thể vắt sữa cho trẻ ăn bằng thìa theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nếu không đủ sữa mẹ hoặc trẻ cần bổ sung dinh dưỡng, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng sữa công thức chuyên biệt dành cho trẻ sinh non (preterm formula). Cha mẹ không tự ý pha loãng sữa, thay đổi tỷ lệ pha hoặc chuyển loại sữa khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Bên cạnh sữa, trẻ sinh non có thể cần bổ sung vitamin D và sắt theo đơn của bác sĩ. Đây là những vi chất cần thiết cho quá trình phát triển xương, tạo máu và tăng trưởng của trẻ.
Cha mẹ cũng cần theo dõi lượng nước tiểu và tình trạng đi tiêu của trẻ. Trẻ thường có khoảng 6-8 tã ướt mỗi ngày, đi tiêu khoảng 3-4 lần/ngày, phân màu vàng. Nếu trẻ bú kém rõ rệt, nôn ói nhiều, bụng chướng hoặc không tăng cân, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kiểm tra.
Bên cạnh bảo đảm lượng sữa, việc theo dõi tăng trưởng giúp cha mẹ đánh giá trẻ có được cung cấp đủ dinh dưỡng hay không.
Bác sĩ Huyền khuyến nghị cha mẹ theo dõi cân nặng thường xuyên, ghi chép kết quả để đánh giá tốc độ tăng trưởng. Mức tăng cân mục tiêu tham khảo đối với trẻ dưới 2.000 g là 15-20 g/ngày; trẻ trên 2.000 g là 20-30 g/ngày.
Ngoài cân nặng, cha mẹ cần theo dõi vòng đầu của trẻ. Mức tăng vòng đầu tham khảo khoảng 0,5-1 cm/tuần. Đây là một trong những chỉ số giúp đánh giá sự phát triển của não bộ trong giai đoạn đầu đời.
Trẻ cũng cần được kích thích phát triển tâm thần, vận động thông qua các hoạt động phù hợp như trò chuyện, hát ru và massage nhẹ nhàng hàng ngày. Các mốc phát triển vận động, ngôn ngữ và nhận thức cần được đánh giá định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Đặc biệt, trẻ sinh non cần tái khám đúng lịch sau xuất viện. Lịch theo dõi được khuyến nghị mỗi 1-2 tuần cho đến khi trẻ đạt 40 tuần tuổi hiệu chỉnh. Sau đó mỗi tháng đến khi trẻ 3 tháng tuổi và mỗi 2-6 tháng cho đến 24 tháng tuổi.
