Bác sĩ lưu ý nguy cơ não mô cầu ở thanh thiếu niên

Bác sĩ tư vấn cho người bệnh về nguy cơ mắc bệnh não mô cầu và cách phòng bệnh. Ảnh: ĐẶNG THANH

TPHCM ghi nhận 4 học sinh mắc bệnh não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó có 1 trường hợp tử vong. Diễn biến này tiếp tục cảnh báo nguy cơ mắc bệnh não mô cầu trong môi trường học đường và sinh hoạt tập thể.

Theo BS Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương), vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có thể cư trú ở vùng mũi họng của người lành mà không gây triệu chứng. Khi xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não hoặc đồng thời cả hai. Bệnh có thể diễn biến nhanh, đe dọa tính mạng ngay cả ở người trước đó khỏe mạnh.

Vì sao thanh thiếu niên dễ phơi nhiễm não mô cầu?

Ở thanh thiếu niên, việc học tập và sinh hoạt trong môi trường tập thể như trường nội trú, ký túc xá có thể làm tăng cơ hội tiếp xúc với nguồn lây. Đáng lưu ý, người mang vi khuẩn không có triệu chứng vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác.

BS Nguyễn Nguyên Huyền cho biết, vi khuẩn lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn hoặc người mắc bệnh. Sống chung phòng, hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng là những tình huống có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.

Bệnh không chỉ xảy ra ở người có bệnh nền. Ngay cả người khỏe mạnh, không có yếu tố nguy cơ rõ ràng vẫn có thể mắc bệnh. Vì vậy, không nên chủ quan khi bản thân hoặc con em đang khỏe mạnh, đặc biệt khi chuẩn bị bước vào môi trường sinh hoạt tập thể.

Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương từng điều trị bệnh nhân nam 22 tuổi nguy kịch do nhiễm não mô cầu. Ảnh: ĐẶNG THANH

Bệnh não mô cầu xâm lấn có thể khởi phát với những biểu hiện như sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn. Các triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm với bệnh nhiễm virus thông thường, trong khi tình trạng người bệnh có thể xấu đi nhanh chóng.

Theo BS Nguyễn Nguyên Huyền, khi xuất hiện sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, thở nhanh, tay chân lạnh hoặc các chấm, mảng xuất huyết tím trên da không mất màu khi ấn, cần đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu ngay. Không nên chờ xuất hiện ban xuất huyết mới đi khám, bởi dấu hiệu này có thể chưa xuất hiện ở giai đoạn đầu.

Chủ động phòng bệnh, xử trí sớm khi có nguy cơ

BS Nguyễn Nguyên Huyền lưu ý, do bệnh có thể diễn biến nhanh và để lại hậu quả nặng nề, việc phòng ngừa và xử trí đúng khi có nguy cơ phơi nhiễm rất quan trọng. Tiêm vaccine là một trong những biện pháp giúp phòng bệnh não mô cầu.

Bên cạnh đó, cần giữ nơi ở thông thoáng, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp. Không dùng chung vật dụng cá nhân có nguy cơ dính nước bọt; hạn chế hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc.

Đặc biệt, khi có ca bệnh, người sống cùng nhà, người tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng của người bệnh cần liên hệ ngay cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định kháng sinh dự phòng nếu cần.

Kháng sinh dự phòng phải được sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế và càng sớm càng tốt đối với người thuộc diện được chỉ định. Tiêm vaccine trước đó không thay thế kháng sinh dự phòng trong những trường hợp này.