Bài 2: Đồng thuận và sẻ chia

Mỗi con đường được mở mang thêm rộng, thêm khang trang không chỉ đổi thay diện mạo quê hương, mà còn ghi dấu về những điều tưởng chừng khó khăn nhất được hóa giải bằng sự đồng thuận và sẻ chia. Mỗi m2 đất người dân - những con người rất đỗi bình dị - tự nguyện hiến tặng là một minh chứng sống động cho tình đoàn kết, niềm tin và khát vọng chung về một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Chiếc áo cộc tay đã thấm đẫm mồ hôi, ông Nguyễn Văn Thản (sinh năm 1969), Bí thư Chi bộ thôn Phương Hòa, xã Suối Hai, vừa buông cuốn sổ ghi chép, vừa tranh thủ hớp ngụm nước chè. Ông thủng thẳng chuyện mình vừa làm “trọng tài” hóa giải mâu thuẫn trong khu dân cư, rồi lại tất tả chạy ra cụm Hiệu Lực xem bà con sửa sang sân bóng trên phần đất xã hội hóa đến đâu.

Đó là công việc ông gắn bó suốt nhiều năm, từ khi còn là Phó Bí thư Chi bộ thôn An Hòa đến nay, khi bốn thôn Hiệu Lực, An Hòa, Cẩm Phương, Hà Tân sáp nhập thành thôn Phương Hòa. Được người dân tiếp tục tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ, ông cùng cán bộ thôn lại gánh vác công việc chung của 1.787 hộ dân với hơn 4.000 nhân khẩu.

Ông Nguyễn Văn Thản, Bí thư Chi bộ thôn Phương Hòa, xã Suối Hai, phấn khởi giới thiệu cuốn sổ ghi chép danh sách các hộ dân tự nguyện hiến đất mở đường. Ảnh: Đinh Luyện

Cuốn sổ ghi chép, lưu lại danh sách các hộ dân thôn Phương Hòa, xã Suối Hai tự nguyện hiến đất mở đường.

Gốc Hưng Yên, sống tại Suối Hai đến giờ ngót 30 năm, ông Thản hiểu rằng muốn vận động người dân tự nguyện hiến đất, phá dỡ tường rào, công trình phụ để mở đường, điều quan trọng không chỉ là chủ trương đúng, mà còn là cách đưa chủ trương ấy đến với từng người dân. Muốn dân đồng thuận, trước hết phải gần dân, hiểu dân, lắng nghe những tâm tư, nguyện vọng chính đáng; muốn dân làm theo, cán bộ phải nói đi đôi với làm, sẵn sàng nhận phần khó về mình.

Từ những việc làm cụ thể, ông Thản cùng chi bộ và các đoàn thể từng bước vun đắp niềm tin, tháo gỡ những băn khoăn, vướng mắc trong cộng đồng. Với ông, dân vận không phải điều gì xa xôi, mà bắt đầu từ việc giải quyết thấu tình đạt lý một mâu thuẫn trong xóm, vận động bà con chung tay sửa sang sân bóng, hay kiên trì thuyết phục từng hộ nhường một phần đất riêng cho lợi ích chung.

Dẫn chúng tôi ra tuyến đường liên thôn ở cụm An Hòa, ông Thản vui vẻ giới thiệu con đường nay đã khang trang, sạch đẹp, rộng hơn 10 mét, đủ để hai ô tô tải tránh nhau dễ dàng. Rồi ông lại đưa chúng tôi đến sân bóng ở cụm Hiệu Lực, nơi 300 m2 đất được người dân tự nguyện hiến tặng để tạo dựng không gian sinh hoạt cộng đồng. Trong đó, một gia đình hiến 200 m2, một gia đình hiến 100 m2.

Tuyến đường khang trang được mở rộng từ lòng dân giúp phương tiện đi lại thông thuận. Ảnh: Đinh Luyện

Chuyện hiến đất ở Phương Hòa không dừng lại ở đó. Từ giữa năm 2025 đến nay, người dân trong thôn đã hiến thêm 300 m2 đất thổ cư để mở rộng đường. Đặc biệt, vào những ngày cuối tháng 10-2026, bà con cụm Cẩm Phương tiếp tục tự nguyện hiến hơn 2.000 m2 đất làm đường nội đồng. Những phần đất được trao đi đang nối dài những con đường mới.

Nhắc đến những kết quả ấy, ông Thản cho rằng, người đứng đầu phải gương mẫu đi trước. Cán bộ, đảng viên phải thực sự gần dân, sát dân, hiểu những khó khăn của dân và tự mình làm trước khi vận động. Ông nhớ lại khoảng năm 2009, khi Nhà nước có chủ trương mở rộng trục đường 414B, ngôi nhà của ông nằm sát mặt đường. Ông đã chủ động hiến 28 m2 để tuyến đường được thẳng và rộng hơn. Không chỉ vậy, khi cắm cột, kéo đường điện, ông vận động các hộ dân không nhận tiền đền bù phần đất bị ảnh hưởng.

Lời vận động của ông giản dị, xuất phát từ chính nhu cầu thiết thân của bà con: “Điện yếu, không có đường điện kéo về thì khổ lắm…”.

Chúng tôi ngược lên xã miền núi Yên Bài, tìm đến thôn Bài, một trong những thôn xa trung tâm xã. Con đường Muỗi hiện ra với mặt đường trải asphalt phẳng phiu, mềm mại uốn lượn qua những nếp nhà, men theo khuôn viên nhà văn hóa. Dự án cải tạo đường giao thông kết hợp hệ thống tiêu thoát nước vừa hoàn thành cách đây ít tháng.

Anh Bạch Văn Thái (sinh năm 1991), người Mường ở thôn Bài, xã Yên Bài, tiếc vì ngày trước chưa hiến được nhiều đất hơn để góp phần mở rộng con đường quê. Ảnh: Võ Giang

Bạch Văn Thái, người Mường, sinh năm 1991, đón chúng tôi với nụ cười tươi rói, vẻ chân chất hiện rõ trên gương mặt. Nhắc đến con đường mới, Thái hào hứng chẳng khác nào riêng mình vừa nhận một món quà lớn. Nhưng điều khiến chúng tôi bất ngờ hơn cả lại là lời tâm sự của anh đó là “tiếc”.

Thái tiếc vì ngày ấy hiến đất ít quá!

Đường Muỗi chạy qua ngay trước cổng nhà Thái. Một hôm, ông Lê Công Quang, phó trưởng thôn Bài, ghé qua nhà, gặp Thái ngoài cổng rồi thong thả trao đổi về dự án, về mong muốn mở rộng đường để bà con đi lại thuận tiện hơn. Nghe cán bộ thôn phân tích, Thái đồng ý gần như ngay lập tức. Gia đình anh tự nguyện hiến hơn 10 m2 đất ven đường.

Hơn 10 m2 đất, với không ít gia đình, là một phần tài sản chẳng dễ dàng hiến. Thế nhưng, sau khi con đường hoàn thành, điều Thái canh cánh lại không phải chuyện được mất, mà là giá như ngày ấy mình hiến thêm một chút nữa. Thái cười thật thà, chia sẻ với chúng tôi: “Em tiếc quá, các bác ạ. Kể ra em hiến đất sâu thêm tí nữa, đường lại rộng hơn, cổng nhà em cũng đẹp nữa”.

Ông Lê Công Quang, Phó trưởng thôn Bài, xã Yên Bài, giới thiệu phần diện tích đất người dân tự nguyện lùi vào, nhường mặt bằng để mở rộng đường Muỗi. Ảnh: Đinh Luyện

Ở thôn Bài, chuyện hiến đất mở đường cũng có một… nỗi tiếc nuối rất lạ: tiếc vì chưa nhường được nhiều hơn!

Câu chuyện của Thái chỉ là một lát cắt nhỏ trong hành trình mở đường ở thôn Bài. Để có được những cung đường chạy qua thôn, xóm rộng rãi hôm nay, phía sau không chỉ là nguồn lực đầu tư của Nhà nước, mà còn là sự kiên trì vận động của những cán bộ cơ sở, những người ngày ngày gõ cửa từng nhà, chuyện trò, giải thích, lắng nghe để tìm tiếng nói chung.

Sinh năm 1989, là đảng viên trẻ, Quang nhanh nhẹn, hoạt bát, luôn coi việc chung là việc của mình. Nhìn trục giao thông Muỗi, Quang bảo, tuyến đường chạy thông đến khu dân cư Đồn Din, từ đây cũng kết nối với trung tâm xã Yên Bài, đi về phía Hà Nội hoặc ngược lên Phú Thọ. Một trục giao thông có ý nghĩa quan trọng đối với sinh hoạt và phát triển kinh tế, nhưng trước đây lại là đường đất, gồ ghề, lầy lội mỗi khi mưa xuống, bụi bặm vào những ngày nắng. Việc vận chuyển nông sản, đi lại của bà con vì thế nhọc nhằn.

Bởi vậy, khi chủ trương cải tạo, nâng cấp tuyến đường được triển khai với sự quan tâm đầu tư của thành phố và địa phương dành cho khu vực miền núi còn nhiều khó khăn, người dân thôn Bài đón nhận bằng niềm phấn khởi. Quang kể, cán bộ đến tận nhà, giải thích để người dân hiểu con đường sẽ mang lại điều gì cho gia đình họ, cho con cháu và cả thôn xóm mai sau. Cả 840 hộ dân trong thôn đều nhất trí cao. Bà con sống ven trục đường đã tự nguyện hiến khoảng 700-800 m2 đất để mở rộng trục giao thông.

Nhắc đến phong trào hiến đất mở đường, ông Nguyễn Mạnh Thản (sinh năm 1955), doanh nhân, Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, ví von, đường sá cũng giống như mạch máu của một cơ thể. Là người tiên phong đầu tư, xây dựng các mô hình du lịch sinh thái như Khu du lịch Ao Vua (Hà Nội) và Đảo Ngọc Xanh (Phú Thọ), ông Nguyễn Mạnh Thản không chỉ góp phần tạo dựng những điểm đến du lịch nổi tiếng của xứ Đoài mà còn dành nhiều tâm sức cho các hoạt động xã hội, thiện nguyện. Hằng năm, ông dành khoảng 8-10 tỷ đồng để thực hiện công tác đền ơn đáp nghĩa, xây nhà tình nghĩa, tặng quà người nghèo, người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, ủng hộ biển đảo quê hương, hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt và chung tay xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Ông Thản nói: Mạch máu thông suốt thì cơ thể mới khỏe mạnh; đường giao thông rộng mở thì quê hương mới có điều kiện phát triển, người dân mới thuận lợi làm ăn, sinh sống. Vì thế, mỗi mét đường được mở rộng không đơn thuần là một công trình hạ tầng, mà còn là sự đầu tư cho tương lai của cả cộng đồng.

Những tuyến đường ở xã Suối Hai rộng mở, góp phần đổi thay diện mạo nông thôn và mang lại niềm vui cho người dân.

(Còn nữa)

Nội dung: Võ Giang - Đinh Luyện | Đồ họa: Đức Hà