Bài 2: Từ học tập đến thực hành - Bước chuyển trong tư duy và hành động

Nếu Chỉ thị số 05-CT/TW đặt trọng tâm vào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thì Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13-7-2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu cao hơn: Chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành”, lấy kết quả công việc, hiệu quả phục vụ nhân dân và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Đây không chỉ là sự thay đổi về cách diễn đạt mà là bước chuyển trong tư duy lãnh đạo, quản trị và thực thi công vụ trong giai đoạn phát triển mới.

Sau 10 năm triển khai Chỉ thị số 05-CT/TW, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tại thành phố Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung đã tạo sức lan tỏa rộng khắp với nhiều mô hình, cách làm sáng tạo, thiết thực. Nhưng thực tiễn cũng cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn tồn tại. Có nơi việc học tập còn hình thức; một số cán bộ khi giải quyết công việc còn tâm lý an toàn, ngại va chạm, né tránh trách nhiệm. Đó là những điểm nghẽn cần được nhận diện để tiếp tục đổi mới.

Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13-7-2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” ra đời trong bối cảnh đó, nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ hơn về nhận thức và phương thức tổ chức thực hiện. Điểm mới được thể hiện ngay trong tên gọi: Từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành”; từ việc học tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh sang bổ sung, nhấn mạnh “phương pháp Hồ Chí Minh”.

Phường Phú Thượng tổ chức Hội nghị quán triệt Chỉ thị số 07-CT-TW.

Theo ông Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương, đây là sự phát triển một số nội hàm của Chỉ thị nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn mới. Nếu “học tập và làm theo” thể hiện sâu sắc ở nhận thức thì “học tập và thực hành” nhấn mạnh việc biến những điều đã học thành hành động cụ thể, gắn với hiệu quả công việc của từng cán bộ, đảng viên.

“Thực hành” vì thế không chỉ là làm theo những điều Bác căn dặn mà còn là vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh vào giải quyết công việc hằng ngày: Lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả công việc làm thước đo; đồng thời đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đó cũng là sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, từ hoàn thành nhiệm vụ theo quy trình sang giải quyết dứt điểm những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Một điểm đáng chú ý là Chỉ thị số 07-CT/TW xác định 5 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nhấn mạnh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ học tập mà phải biến những điều đã học thành hành động cụ thể, tạo ra kết quả và sản phẩm rõ ràng. Quan trọng hơn, kết quả đó phải được đo bằng sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

“Đây chính là sự cụ thể hóa quan điểm “lấy dân là gốc”. Học tập và thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, xét đến cùng, là để phục vụ nhân dân. Vì vậy, hiệu quả cuối cùng không thể chỉ được đánh giá qua quá trình tổ chức thực hiện mà phải phản ánh bằng chất lượng phục vụ và những sản phẩm cụ thể, có thể nhìn thấy, đo đếm và đánh giá được”, ông Nguyễn Đức Hà chia sẻ.

Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ, Chỉ thị số 07-CT/TW đặt ra đòi hỏi về tinh thần “6 dám” (dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung). Đây là yêu cầu cần thiết để tạo động lực đổi mới và phát triển trong bối cảnh cơ chế, chính sách và thể chế vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện.

Chia sẻ về bối cảnh ban hành Chỉ thị số 07-CT/TW, PGS.TS Nguyễn Thị Báo, nguyên Chánh Thanh tra, Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, chỉ thị được ban hành xuất phát từ yêu cầu phát triển mới của đất nước trong kỷ nguyên mới, khi có nhiều cơ hội lớn nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Đó là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy, đặc biệt là phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực để củng cố niềm tin của nhân dân.

Từ thực tiễn đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên không chỉ cần phẩm chất đạo đức mà còn phải có bản lĩnh, tư duy đổi mới, năng lực hành động và tinh thần dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Ý nghĩa sâu sắc của chỉ thị là tạo ra sự thống nhất giữa đạo đức và hành động, giữa nêu gương và thực thi công vụ, giữa xây dựng Đảng với phục vụ nhân dân. Một trong những yêu cầu nổi bật là cụ thể hóa trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Trách nhiệm ấy không chỉ nằm ở phẩm chất đạo đức mà còn được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực tổ chức thực hiện và kết quả công việc.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Báo, Chỉ thị số 07-CT/TW thể hiện bước chuyển trên 5 phương diện: Chuyển từ “học tập và làm theo” sang “học tập và thực hành”; mở rộng nội dung học tập, đặc biệt đề cao phương pháp Hồ Chí Minh; gắn thực hành theo Bác với bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; cụ thể hóa trách nhiệm nêu gương thành tiêu chí đánh giá cán bộ, đảng viên; chuyển trọng tâm kiểm tra, giám sát từ kế hoạch và bản đăng ký sang kết quả, sản phẩm, hiệu quả giải quyết công việc và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Điều đó cho thấy “dám làm” trong tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TW không đồng nghĩa với hành động tùy tiện. Cán bộ, đảng viên phải dám đổi mới trên cơ sở chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và vì lợi ích chung; đồng thời phải công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng với quyết định của mình.

Đối với cán bộ cơ sở, yêu cầu ấy càng cụ thể: Không né tránh, không đùn đẩy, không máy móc viện dẫn quy trình để trì hoãn công việc; chủ động hướng dẫn người dân, doanh nghiệp; việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết đúng hạn, việc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo và đề xuất phương án xử lý.

“Muốn cán bộ dám làm, cần đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực số, kỹ năng xử lý tình huống và khả năng dự báo. Không thể yêu cầu cán bộ dám làm nếu thiếu cơ chế bảo vệ người hành động vì lợi ích chung. Nhưng mặt khác, cũng không thể lợi dụng danh nghĩa đổi mới, sáng tạo để hợp thức hóa sai phạm hoặc phục vụ lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm. Bởi vậy, cần kết hợp hài hòa giữa cơ chế bảo vệ người dám chịu trách nhiệm với cơ chế kiểm soát chặt chẽ quyền lực công”, PGS.TS Nguyễn Thị Báo chia sẻ.

Nếu yêu cầu “thực hành” là bước chuyển quan trọng nhất của Chỉ thị số 07-CT/TW, thì thước đo của bước chuyển ấy phải được thể hiện từ chính công việc hằng ngày của các tổ chức trong hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, đảng viên. Từ thực tiễn tại thành phố Hà Nội, yêu cầu này đang được cụ thể hóa theo hướng gắn việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh với nhiệm vụ chính trị, chất lượng thực thi công vụ và hiệu quả phục vụ nhân dân.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai cho biết, mọi hoạt động của Mặt trận đều bắt đầu từ nhân dân, hướng đến nhân dân và dựa vào nhân dân. Vì vậy, cụ thể hóa Chỉ thị số 07-CT/TW chính là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức công tác Mặt trận, làm tốt công tác dân vận, hướng mạnh về cơ sở để củng cố vững chắc niềm tin, sự đồng thuận trong nhân dân.

Theo tinh thần đó, thực hành theo Bác trước hết là thực hành quan điểm “Dân là gốc”, thực hiện thực chất phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Trong điều kiện chuyển đổi số, “gần dân” cũng được mở rộng trên cả không gian thực và không gian số. Công nghệ được tận dụng để mở rộng các kênh tiếp nhận ý kiến, nắm bắt tình hình nhân dân, phân tích và phản ánh kịp thời những vấn đề mới phát sinh.

Tại phường Phú Thượng, trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu được xác định là yếu tố quan trọng để Chỉ thị số 07-CT/TW đi vào thực chất. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phú Thượng Trần Quang Đạo cho biết, Đảng ủy phường xác định triển khai Chỉ thị là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên và hiệu quả phục vụ nhân dân.

Phường đã xây dựng kế hoạch triển khai sát thực tiễn, gắn với chức năng, nhiệm vụ từng chi bộ, cơ quan, đơn vị; đồng thời tăng cường quán triệt, tuyên truyền, giám sát, đôn đốc thực hiện. Người đứng đầu phải gương mẫu, đi đầu trong kỷ luật, kỷ cương; cán bộ, công chức chủ động giải quyết công việc, không để hồ sơ quá hạn, không để người dân đi lại nhiều lần. Trách nhiệm nêu gương được đưa vào sinh hoạt chi bộ, kiểm điểm và đánh giá cán bộ, đảng viên hằng năm.

Thực hiện: Phương Ngân - Trần Long
Thiết kế: Thanh Nga