Bài 4: Nguồn thu ngân sách Nghệ An tăng trưởng liên tục và ngày càng bền vững

Bài 1: Nghệ An “lên hạng” kinh tế, điểm nhấn trong 2025

Bài 2: FDI đổ bộ, “điểm hẹn” dòng vốn quốc tế vào Nghệ An

Bài 3: Doanh nghiệp Nghệ An khởi sắc, tinh thần khởi nghiệp lan tỏa

Cú bứt phá về quy mô và chất lượng thu

Trong những năm gần đây, Nghệ An đã đạt được bước tiến quan trọng trong thu ngân sách nhà nước, cả về quy mô lẫn chất lượng nguồn thu. Nghệ An đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương có tốc độ tăng trưởng ngân sách khá của khu vực Bắc Trung Bộ.

Từ năm 2020 đến nay là một chặng đường đặc biệt đối với tỉnh Nghệ An khi vừa phải đối mặt với những biến động chưa từng có do đại dịch COVID-19, vừa từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương có quy mô thu ngân sách lớn của khu vực Bắc Trung Bộ.

Ông Bùi Thanh An, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An "thị sát" sản phẩm của các HTX.

Năm 2020, khi đại dịch COVID-19 bùng phát toàn cầu, hoạt động sản xuất – kinh doanh tại Nghệ An cũng chịu tác động nặng nề. Doanh nghiệp thu hẹp quy mô, thị trường tiêu thụ suy giảm, chuỗi cung ứng gián đoạn. Trong bối cảnh đó, tổng thu ngân sách toàn tỉnh đạt khoảng 13.500 – 14.000 tỷ đồng – mức thu phản ánh rõ sức ép từ môi trường kinh tế bất lợi.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận là Nghệ An vẫn duy trì được cân đối ngân sách, không để đứt gãy nguồn lực tài chính phục vụ an sinh xã hội và phòng, chống dịch. Đây là giai đoạn “giữ nhịp”, đặt nền tảng cho sự phục hồi sau đó.

Sang năm 2021, dù dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp, thu ngân sách đạt khoảng 14.500 – 15.000 tỷ đồng, tăng so với năm trước. Thu nội địa duy trì đà tăng trưởng cho thấy sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp và hiệu quả của các chính sách hỗ trợ, gia hạn, miễn giảm thuế được triển khai kịp thời. Trong bối cảnh nhiều địa phương gặp khó khăn về nguồn thu, việc duy trì được mức tăng trưởng dương đã thể hiện năng lực điều hành tài khóa linh hoạt của tỉnh.

Năm 2022 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi nền kinh tế bước vào trạng thái “bình thường mới”. Hoạt động đầu tư công được đẩy mạnh, các dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai, môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện. Tổng thu ngân sách vượt mốc 21.000 tỷ đồng, trong đó thu nội địa đạt gần 19.800 tỷ đồng – chiếm tỷ trọng chủ đạo.

Sự tăng trưởng này không chỉ mang tính phục hồi sau dịch mà phản ánh xu hướng mở rộng thực chất của nền kinh tế địa phương, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ.

Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2023, với tổng thu đạt khoảng 21.200 – 21.500 tỷ đồng, vượt hơn 130% dự toán. Điều này cho thấy nguồn thu không còn phụ thuộc quá lớn vào các yếu tố ngắn hạn mà đã hình thành nền tảng tương đối ổn định.

Năm 2024 ghi nhận bước nhảy vọt khi tổng thu ngân sách vượt 25.000 tỷ đồng. Các khoản thu từ tiền sử dụng đất, sản xuất công nghiệp, thương mại – dịch vụ đóng vai trò quan trọng. Quy mô thu mở rộng tạo dư địa lớn hơn cho đầu tư phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Đỉnh cao của giai đoạn này là năm 2025 với tổng thu đạt 29.2 tỷ đồng; trong đó thu nội địa đạt hơn 27.000 tỷ đồng, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu khoảng 2.000 tỷ đồng. Con số này không chỉ hoàn thành mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020–2025, mà còn đánh dấu cột mốc cao nhất từ trước đến nay về thu ngân sách của Nghệ An.

Có thể nói, việc thu ngân sách tương đối ổn định, bền vững và tăng gần gấp đôi trong 5 năm gần đây đã góp phần nâng cao năng lực tài chính của tỉnh Nghệ An. Đây cũng là tiền đề để Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh đầu tư công, hoàn thiện hạ tầng chiến lược, xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Ông Bùi Thanh An, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An, đánh giá kết quả đạt được là “minh chứng rõ nét cho sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế địa phương”.

Đồng thời, ông Bùi Thanh An cũng khẳng định vai trò trung tâm của công tác quản lý thu ngân sách trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt được nhấn mạnh là “thu đúng, thu đủ, thu kịp thời”, gắn với yêu cầu nuôi dưỡng nguồn thu bền vững, mở rộng cơ sở thu và tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển lâu dài.

Dư địa tài khóa và yêu cầu quản trị mới

Trong bức tranh tăng trưởng ngân sách, ngành Thuế Nghệ An giữ vai trò nòng cốt. Không chỉ hoàn thành chỉ tiêu thu qua các năm, ngành còn chủ động triển khai chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn, qua đó vừa đảm bảo nguồn thu, vừa tạo điều kiện cho khu vực sản xuất – kinh doanh phục hồi.

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng hóa đơn điện tử, tăng cường quản lý rủi ro và chống thất thu đã nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Công tác xử lý nợ đọng được thực hiện quyết liệt, góp phần củng cố kỷ cương tài chính.

Quan trọng hơn, tư duy quản lý đã chuyển từ “tăng thu bằng mọi giá” sang “nuôi dưỡng và mở rộng cơ sở thu”, tạo nền tảng lâu dài cho ngân sách địa phương.

Năm 2025, Nghệ An tiếp tục đứng thứ hai về quy mô thu ngân sách trong khu vực Bắc Trung Bộ. Cụ thể, Thanh Hóa: 54.952 tỷ đồng (thu nội địa 35.151 tỷ đồng); Nghệ An: 29.211 tỷ đồng (thu nội địa hơn 27.000 tỷ đồng); Hà Tĩnh: 21.000 tỷ đồng (thu nội địa 14.400 tỷ đồng); Huế: 14.850 tỷ đồng (thu nội địa 13.128 tỷ đồng); Quảng Trị: 13.612 tỷ đồng (thu nội địa 10.758 tỷ đồng).

So với Thanh Hóa – địa phương có lợi thế vượt trội từ công nghiệp nặng và khu kinh tế Nghi Sơn – Nghệ An còn khoảng cách về quy mô, nhưng tốc độ tăng trưởng những năm gần đây cho thấy xu hướng thu hẹp dần khoảng cách.

So với Hà Tĩnh, Huế và Quảng Trị, Nghệ An nổi bật ở cơ cấu thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn, phản ánh mức độ đa dạng và ổn định của nền kinh tế. Điều này tạo lợi thế về tính bền vững trong dài hạn.

Trao đổi về kết quả thu ngân sách những năm qua, Trưởng Thuế tỉnh Nghệ An Nguyễn Bằng Thắng nhấn mạnh, thành quả đạt được là kết tinh của sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, địa phương và đặc biệt là sự đồng hành, nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, người nộp thuế.

Theo ông Nguyễn Bằng Thắng, trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều biến động, ngành Thuế Nghệ An đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý thu, đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phân tích dữ liệu, kiểm soát rủi ro, chống thất thu và xử lý nợ đọng thuế. Cùng với đó là việc thực hiện kịp thời các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất – kinh doanh, qua đó nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách.

“Thu ngân sách tăng trưởng không chỉ là mục tiêu về con số, mà quan trọng hơn là chất lượng và tính bền vững của nguồn thu. Ngành Thuế xác định phải thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, đồng thời tạo môi trường minh bạch, thuận lợi để doanh nghiệp phát triển lâu dài”, ông Nguyễn Bằng Thắng khẳng định.

Trưởng Thuế Nghệ An Nguyễn Bằng Thắng.

Trưởng Thuế tỉnh Nghệ An cũng cho biết thêm, bước sang giai đoạn mới, toàn ngành sẽ tiếp tục phát huy tinh thần quyết tâm, đồng lòng, kỷ cương, sáng tạo, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số toàn diện và nâng cao hiệu quả quản lý thuế trên các lĩnh vực mới như thương mại điện tử, kinh tế số. Mục tiêu xuyên suốt là hoàn thành và vượt dự toán thu ngân sách được giao, góp phần bảo đảm nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong thời gian tới.

Bước sang giai đoạn 2026–2030, mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số và nâng thu ngân sách lên khoảng 35.000 tỷ đồng trong năm 2026 đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị tài khóa: Tăng thu phải đi đôi với hiệu quả chi tiêu, kỷ luật ngân sách và minh bạch tài chính.

Nhìn lại chặng đường từ năm 2020 đến nay, nguồn thu ngân sách Nghệ An là một trong những điểm sáng của bức tranh kinh tế địa phương. Từ giai đoạn “giữ nhịp” trong đại dịch đến thời kỳ tăng tốc và tiệm cận mốc 30.000 tỷ đồng, kết quả đạt được phản ánh năng lực điều hành tài chính vững vàng, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và khát vọng phát triển mạnh mẽ của toàn tỉnh.

Với nền tảng tài khóa ngày càng củng cố, Nghệ An đang đứng trước cơ hội bước vào chu kỳ tăng trưởng mới – cao hơn, chất lượng hơn và bền vững hơn.

Ngọc Tuấn