Bài cuối: Đổi mới công nghệ và liêm chính quản trị

Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị nhấn mạnh phát huy vai trò của kinh tế nhà nước như lực lượng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ lõi và kiến tạo các ngành kinh tế chiến lược của quốc gia. Tinh thần này đặt ra yêu cầu không chỉ đối với các tập đoàn lớn ở Trung ương mà còn đối với các địa phương trong hình thành những “điểm tựa công nghệ” gắn với lợi thế phát triển riêng.

Với vị trí chiến lược là cửa ngõ giao thương kinh tế quốc tế của vùng Tây Bắc, đồng thời sở hữu nhiều tiềm năng về khoáng sản, nông nghiệp vùng cao và kinh tế cửa khẩu, Lào Cai có điều kiện thuận lợi để hình thành các động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng các điểm tựa công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trở thành nhiệm vụ cấp thiết nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cấp tỉnh: Một trong những nội dung quan trọng để triển khai Nghị quyết 79-NQ/TW tại Lào Cai là từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, gắn với điều kiện và lợi thế của địa phương. Điều này không chỉ đơn thuần là thành lập các trung tâm nghiên cứu, mà cần tạo ra môi trường kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức khởi nghiệp. Tỉnh có thể từng bước hình thành Trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Lào Cai, đóng vai trò là đầu mối nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ. Trung tâm sẽ kết nối với các viện nghiên cứu và trường đại học lớn trong nước để chuyển giao công nghệ, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tiếp cận các giải pháp công nghệ mới.

Bên cạnh đó, việc xây dựng "vườn ươm" khởi nghiệp sáng tạo và các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo cấp tỉnh sẽ giúp thu hút lực lượng trí thức trẻ, doanh nghiệp khởi nghiệp và các dự án công nghệ phù hợp với điều kiện miền núi. Khi hệ sinh thái này được hình thành, Lào Cai không chỉ là nơi ứng dụng công nghệ mà còn có thể trở thành nơi tạo ra các giải pháp công nghệ phục vụ phát triển vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Phát triển công nghệ lõi trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản: Lào Cai là một trong những địa phương có tiềm năng lớn về tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là apatit, đồng và sắt. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả và bền vững nguồn tài nguyên này, cần chuyển mạnh từ khai thác thô sang chế biến sâu và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Theo tinh thần của Nghị quyết 79-NQ/TW, tỉnh cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ tuyển khoáng tiên tiến, công nghệ chế biến hóa chất hiện đại và các giải pháp quản lý khai thác thông minh. Việc làm chủ các công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác mà còn góp phần hình thành chuỗi giá trị công nghiệp mới từ khoáng sản.

Mục tiêu lâu dài không chỉ là sản xuất phân bón hay sản phẩm trung gian mà còn tiến tới phát triển chuỗi công nghiệp vật liệu công nghệ cao từ khoáng sản, góp phần nâng cao vị thế của địa phương trong chuỗi giá trị công nghiệp quốc gia.

Thúc đẩy phát triển nông nghiệp sinh học và nông nghiệp thông minh vùng núi: Bên cạnh lĩnh vực khoáng sản, nông nghiệp vùng cao cũng là lợi thế quan trọng của Lào Cai với nhiều sản phẩm đặc sản như dược liệu, quế, rau quả ôn đới và cây trồng bản địa. Trong bối cảnh nhu cầu thị trường ngày càng cao đối với các sản phẩm nông nghiệp sạch và bền vững, việc ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất nông nghiệp sẽ mở ra nhiều cơ hội phát triển mới. Tỉnh cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống cây trồng, công nghệ cảm biến và Internet vạn vật trong quản lý sản xuất, cũng như các hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Đồng thời, việc phát triển các nền tảng thương mại điện tử nông sản sẽ giúp nông sản vùng cao tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, nâng cao thu nhập cho người dân.

Thông qua các giải pháp này, nông nghiệp Lào Cai có thể chuyển từ mô hình sản xuất truyền thống sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp số và nông nghiệp giá trị cao, phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế xanh.

Phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước trong đổi mới công nghệ: Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết 79-NQ/TW là yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước phải đóng vai trò tiên phong trong đầu tư công nghệ lõi và dẫn dắt đổi mới sáng tạo. Đối với Lào Cai, các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản, hạ tầng và dịch vụ logistics cần chủ động đầu tư vào nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ hiện đại. Thông qua các dự án đầu tư quy mô lớn, các doanh nghiệp có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức khoa học - công nghệ. Sự kết hợp giữa nguồn lực của Nhà nước và sức sáng tạo của khu vực tư nhân sẽ góp phần hình thành các động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế địa phương.

Việc cụ thể hóa điểm tựa “dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi” từ Nghị quyết 79-NQ/TW tại Lào Cai không chỉ là nhiệm vụ mang tính chiến lược mà còn là cơ hội để địa phương chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng hiện đại và bền vững. Thông qua xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển các công nghệ lõi trong các lĩnh vực có lợi thế và phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước, Lào Cai hoàn toàn có thể trở thành trung tâm phát triển năng động của vùng Tây Bắc trong giai đoạn tới.

Điểm tựa thứ 5 cần được cụ thể hóa trong Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị là xây dựng chuẩn mực quản trị hiện đại và liêm chính công vụ trong quản lý kinh tế. Đây được xem là “điểm tựa” quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, sử dụng hiệu quả các nguồn lực công và tạo môi trường phát triển kinh tế minh bạch, bền vững.

Đối với Lào Cai, việc cụ thể hóa nội dung này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh địa phương đang khai thác nhiều nguồn lực kinh tế như khoáng sản, kinh tế cửa khẩu, du lịch và đầu tư hạ tầng. Việc xây dựng chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ không chỉ góp phần phòng ngừa thất thoát, lãng phí, mà còn tạo niềm tin cho doanh nghiệp và xã hội trong quá trình phát triển.

Xây dựng chuẩn mực quản trị kinh tế công minh bạch, hiện đại: Một trong những yêu cầu cốt lõi của Nghị quyết 79-NQ/TW là nâng cao chất lượng quản trị kinh tế nhà nước theo hướng minh bạch, hiệu quả và phù hợp với cơ chế thị trường. Để thực hiện điều này, trước hết cần xây dựng hệ thống chuẩn mực quản trị kinh tế công rõ ràng, thống nhất trong toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước. Trong đó, nguyên tắc công khai và minh bạch phải được đặt lên hàng đầu. Các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất, danh mục dự án đầu tư công, các chương trình khai thác tài nguyên và khoáng sản cần được công bố đầy đủ, dễ tiếp cận để người dân và doanh nghiệp giám sát. Việc minh bạch thông tin không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực trong quá trình ra quyết định.

Bên cạnh đó, trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý và người đứng đầu cần được xác định rõ. Các cơ quan quản lý kinh tế phải thường xuyên báo cáo và giải trình trước cơ quan dân cử, đặc biệt là trong những lĩnh vực nhạy cảm như quản lý đất đai, khai thác khoáng sản, đầu tư công và quản lý tài sản nhà nước. Cơ chế giải trình minh bạch sẽ góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong quản trị kinh tế.

Tăng cường kỷ luật tài chính và quản lý hiệu quả nguồn lực công: Lào Cai là địa phương có nhiều nguồn lực kinh tế quan trọng như khoáng sản, kinh tế cửa khẩu và du lịch. Vì vậy, việc quản lý chặt chẽ các nguồn lực này theo nguyên tắc hiệu quả kinh tế và giá trị thị trường là yêu cầu cấp thiết. Thực hiện tinh thần của nghị quyết, tỉnh cần hoàn thiện các cơ chế kiểm soát trong quản lý tài sản công, đặc biệt là đất đai và tài nguyên. Các dự án đầu tư phải được thẩm định chặt chẽ, bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc gây thất thoát ngân sách. Đồng thời, công tác kiểm toán và thanh tra cần được tăng cường nhằm phát hiện sớm các rủi ro trong quá trình quản lý và sử dụng nguồn lực công.

Xây dựng văn hóa liêm chính trong đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế: Chuẩn mực quản trị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn liền với liêm chính công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Do đó, việc xây dựng văn hóa liêm chính trong quản lý kinh tế cần được coi là nhiệm vụ lâu dài và thường xuyên. Cán bộ, công chức không được lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp vào các hoạt động đấu thầu, cấp phép đầu tư hoặc điều chỉnh quy hoạch nhằm mang lại lợi ích cho cá nhân hoặc nhóm lợi ích. Cùng với đó, các quy định về kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập phải được thực hiện nghiêm túc. Đây là công cụ quan trọng để phòng ngừa tham nhũng và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động công vụ.

Bên cạnh việc siết chặt kỷ luật, cần tiếp tục thực hiện cơ chế bảo vệ và khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Những cán bộ chủ động đổi mới, sáng tạo trong quản lý kinh tế, mang lại hiệu quả phát triển cho địa phương cần được ghi nhận, khuyến khích và bảo vệ khi thực hiện đúng quy định.

Phát huy vai trò giám sát của xã hội: Một yếu tố quan trọng trong bảo đảm liêm chính công vụ là sự tham gia giám sát của xã hội. Các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng doanh nghiệp và người dân cần được tạo điều kiện tham gia vào quá trình giám sát quản lý và sử dụng nguồn lực công. Công khai thông tin, tiếp nhận phản ánh và xử lý kịp thời các kiến nghị của người dân sẽ góp phần xây dựng môi trường quản trị kinh tế minh bạch và trách nhiệm hơn. Đây cũng là cơ sở để củng cố niềm tin của xã hội đối với bộ máy quản lý nhà nước.

Khi các nguồn lực kinh tế được quản lý công khai, trách nhiệm giải trình được thực hiện nghiêm và đội ngũ cán bộ giữ vững liêm chính công vụ, nền quản trị kinh tế địa phương sẽ trở nên hiệu quả và bền vững hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng để Lào Cai khai thác tốt tiềm năng, thúc đẩy tăng trưởng và đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước trong giai đoạn mới.

Có thể khẳng định, việc cụ thể hóa các điểm tựa của Nghị quyết số 79-NQ/TW, của Bộ Chính trị không chỉ là yêu cầu trong tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng, mà còn là bước đi quan trọng nhằm đưa các quan điểm, mục tiêu và định hướng lớn về phát triển kinh tế nhà nước vào thực tiễn quản lý và điều hành ở các cấp, ngành và địa phương. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng và hiệu quả quản trị, việc quán triệt và cụ thể hóa đầy đủ tinh thần của Nghị quyết số 79-NQ/TW sẽ góp phần quan trọng xây dựng nền kinh tế nhà nước vững mạnh, hoạt động theo cơ chế thị trường hiện đại, minh bạch và hiệu quả, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Trình bày: Thanh Ba

Thanh Tâm - Lệ Hằng