Bài cuối: Gieo niềm tin, đóng góp cho cộng đồng

Lời giải pháp luật từ các tình huống đời thường

Tại Trại giam Nam Hà và Trại giam Phú Sơn 4, các câu hỏi được phạm nhân đưa ra đa dạng với nhiều nội dung khác nhau từ quy định về chế độ cải tạo, xóa án tích, hôn nhân gia đình đến quy định về thừa kế tài sản, phân chia tài sản khi ly hôn... Đây đều là những mối quan tâm rất đời thường của các phạm nhân. Mỗi câu hỏi đều được các chuyên gia, giải đáp một cách cụ thể, chi tiết và gần gũi. Những ánh mắt háo hức trước buổi giải đáp và sau đó là những nụ cười rạng rỡ khi được tháo gỡ khúc mắc.

Trước câu hỏi của phạm nhân Hoàng Ngọc Hảo, Trại giam Phú Sơn 4 về việc phạm nhân cải tạo tốt thì hàng tháng có được tăng số lần gọi điện và gặp người thân thích không, chuyên gia pháp luật đã giải thích, việc tăng số lần gặp hoặc liên lạc phải căn cứ vào các hình thức khen thưởng và các điều kiện cụ thể theo quy định pháp luật. Việc xếp loại tốt cũng là căn cứ quan trọng để xem xét các chế độ. Còn phạm nhân Mặc Bình Hưng, Trại giam Nam Hà lại băn khoăn về việc có được tạo điều kiện để về trại giam gần nhà để chấp hành án hay không? Theo các báo cáo viên, phạm nhân có thể trình bày nguyện vọng được chuyển về cơ sở giam giữ gần gia đình nhưng việc giải quyết phải căn cứ theo yêu cầu của công tác thi hành án hình sự.

Đông đảo phạm nhân tham gia buổi tuyên truyền, tư vấn pháp luật tại Trại giam Nam Hà.

Mặc dù đang thụ án nhưng phạm nhân Nghiêm Danh Long, Trại giam Nam Hà băn khoăn về việc phạm nhân và vợ ly hôn nhưng không có tài sản chung thì tài sản của bố mẹ phạm nhân có phải chia cho vợ hay không. Phạm nhân Phạm Văn Út lại thắc mắc về việc có được ly hôn với vợ khi đang chấp hành án phạt tù hay không, trình tự thủ tục như thế nào.

Không chỉ băn khoăn về những vấn đề pháp lý liên quan trực tiếp đến bản thân, phạm nhân Đinh Hoài Thanh, Trại giam Phú Sơn 4 lại lo lắng việc chấp hành án phạt tù đến thời hạn xóa án tích có ảnh hưởng đến việc kết nạp Đảng của con dâu hay không. Trả lời băn khoăn này, luật sư Lê Việt Nga, Công ty Luật số 5 cho biết, căn cứ theo các quy định hiện hành, việc một người đã được xóa án tích không đồng nghĩa với việc con dâu của họ bị cấm hoặc đương nhiên không được kết nạp Đảng. Việc đã từng chấp hành án của bố/mẹ chồng không phải là căn cứ để pháp luật tự động loại con dâu ra khỏi việc xem xét kết nạp Đảng. Việc có đủ tiêu chuẩn để xem xét kết nạp Đảng hay không thuộc thẩm quyền của tổ chức Đảng trên cơ sở hồ sơ và kết quả thẩm tra cụ thể.

Lan tỏa ý nghĩa nhân văn sâu sắc

Tại Trại giam Phú Sơn 4, Trại giam Nam Hà, mỗi buổi tuyên truyền, tư vấn pháp luật cho các phạm nhân, không khí tuyên truyền, tư vấn diễn ra rất sôi nổi, thẳng thắn. Mọi khoảng cách dường như bị xóa nhòa, chỉ còn lại sự cởi mở trong trao đổi, tinh thần cầu thị và những câu hỏi thiết thực về chính sách, pháp luật mà phạm nhân quan tâm. Mỗi câu hỏi được đặt ra không chỉ thể hiện sự quan tâm đến pháp luật của các phạm nhân mà còn cho thấy, họ mong muốn được hiểu, được thay đổi và chuẩn bị tốt hơn cho ngày trở về. Qua những buổi tư vấn như vậy, pháp luật trở nên gần gũi, thiết thực hơn, đồng thời góp phần củng cố niềm tin để những người từng lầm lỗi có thêm động lực cải tạo, chấp hành tốt và hướng tới một cuộc sống mới đúng pháp luật, có ích cho gia đình và xã hội.

Đại biểu giải đáp câu hỏi về pháp luật của phạm nhân tại Trại giam Phú Sơn 4.

Chia sẻ với các phạm nhân, Đại tá Lê Thị Hồng Thương, Ủy viên Ban Chấp hành Chi hội Luật gia Bộ Công an, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp Bộ Công an cho biết, buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp luật cho phạm nhân được tổ chức với mục đích phổ biến các quy định của pháp luật liên quan đến quyền, nghĩa vụ của phạm nhân; tư vấn và giải đáp những vấn đề pháp lý cụ thể nảy sinh trong thực tiễn, nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật, tạo cơ hội, điều kiện để mỗi phạm nhân tiếp thu, lĩnh hội những kiến thức, hiểu biết pháp luật cần thiết.

Nhờ đó, phạm nhân có thể ổn định tư tưởng, yên tâm lao động, học tập, phấn đấu tự tu dưỡng, rèn luyện, cải tạo tại trại giam; hình thành ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật, đồng thời củng cố niềm tin vào chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước và chuẩn bị cho mình hành trang tri thức để có thể hòa nhập cộng đồng, trở thành công dân có ích cho xã hội sau khi mãn hạn chấp hành án phạt tù.

Đại tá Phạm Văn Nghị, Giám thị Trại giam Nam Hà khẳng định, công tác tuyên truyền, tư vấn pháp luật có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Hoạt động này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong trại giam, mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn, giúp các phạm nhân yên tâm cải tạo, khơi dậy khát vọng hoàn lương, tích cực phấn đấu sớm được tái hòa nhập cộng đồng.

Một lớp học văn hóa cho các phạm nhân tại Trại giam Nam Hà.

Thượng tá Đinh Chí Công, Phó Giám thị Trại giam Phú Sơn 4 cũng cho biết, hoạt động tuyên truyền, tư vấn pháp luật đã góp phần giúp phạm nhân nâng cao nhận thức pháp luật, yên tâm tư tưởng cải tạo, chấp hành tốt nội quy, từ đó sớm được hưởng chính sách khoan hồng của Nhà nước.

Có thể nói, những buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, tư vấn pháp luật cho phạm nhân là minh chứng cho thấy chủ trương, chính sách nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta và các việc làm cụ thể của các cơ quan chức năng của Bộ Công an trong việc quan tâm và bảo đảm đầy đủ các quyền lợi chính đáng của người đang chấp hành án phạt tù.

Vào trong tù không đồng nghĩa với việc đã chấm hết. Quan trọng là các phạm nhân có quyết tâm đứng dậy, thay đổi và hướng thiện hay không. Những ai thực sự ăn năn hối cải, chấp hành nghiêm chỉnh nội quy, lao động tích cực, học tập tiến bộ thì sẽ được xét giảm án, tha tù trước thời hạn, được đặc xá. Rất nhiều phạm nhân đi trước đã làm được điều đó. Trong những năm vừa qua, rất nhiều phạm nhân đã được đặc xá. Họ được xã hội đón nhận và dần có cuộc sống ổn định. Điều đó cho thấy, chỉ cần quyết tâm, thì ai cũng có thể làm lại từ đầu.

Với hành trang pháp lý được trang bị, những phạm nhân khi bước ra khỏi cánh cổng trại giam sẽ không còn lo lắng mà sẵn sàng hòa nhập, sống lương thiện và đóng góp cho cộng đồng.