Bài cuối: Làm sao để lao động 'ly nông' không 'ly hương'?

Khi làn sóng đầu tư đang tăng tốc và nhu cầu nhân lực ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là tạo thêm việc làm mà quan trọng hơn là tạo dựng niềm tin để người lao động yên tâm gắn bó với quê hương. Điều đó đòi hỏi Hà Tĩnh triển khai đồng bộ các giải pháp từ phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng việc làm, hiện đại hóa thị trường lao động đến xây dựng hệ sinh thái an sinh đủ sức giữ chân người lao động trong giai đoạn phát triển mới.

Theo thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh, chỉ tính riêng trong quý I/2026, toàn tỉnh có hơn 100 doanh nghiệp (DN) đăng ký tuyển dụng với nhu cầu trên 8.300 lao động. Giai đoạn 2026-2030 dự kiến toàn tỉnh cần thêm khoảng 120.000 việc làm mới (bình quân 24.000 việc làm/năm) để phục vụ các ngành nghề, dự án quy mô lớn. Trong điều kiện người lao động (NLĐ) có nhiều lựa chọn hơn trước, một số DN đang thay đổi chiến lược tuyển dụng bằng môi trường làm việc đủ hấp dẫn để giữ chân NLĐ lâu dài.

Một số DN đang thay đổi chiến lược tuyển dụng bằng môi trường làm việc đủ hấp dẫn để giữ chân NLĐ lâu dài.

Tại Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (FHS), cùng với việc bảo đảm thu nhập và việc làm ổn định cho gần 10.000 lao động, DN đang tiếp tục hoàn thiện các chính sách phúc lợi nhằm nâng cao sự gắn bó của NLĐ với DN. “Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn nhân lực ngày càng lớn, DN không thể chỉ thu hút lao động bằng tiền lương; do đó, chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu cho lãnh đạo công ty chú trọng cải thiện môi trường làm việc, mở rộng cơ hội đào tạo, phát triển nghề nghiệp và các chính sách chăm lo đời sống để NLĐ yên tâm gắn bó lâu dài”, ông Hồ Sỹ Quốc - Chủ tịch Công đoàn cơ sở FHS cho biết.

Formosa Hà Tĩnh đã biểu dương 32 nhân viên ưu tú và trao tặng vàng cho 641 nhân viên gắn bó lâu năm với doanh nghiệp.

Tại Công ty TNHH Haivina Hồng Lĩnh, DN cũng xác định phúc lợi là yếu tố quan trọng trong cạnh tranh lao động. Ngoài việc bảo đảm việc làm ổn định, DN duy trì xe đưa đón công nhân, hỗ trợ chi phí đi lại, chế độ thai sản và nhiều chính sách phù hợp với lao động nữ. “Thời gian tới, DN dự kiến tuyển thêm gần 1.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất. Để tạo điều kiện cho NLĐ xa quê yên tâm trở về quê hương, DN sẽ tiếp tục hỗ trợ đào tạo nghề miễn phí, bố trí việc làm ổn định, đồng thời duy trì và nâng cao các chính sách phúc lợi”, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Trợ lý Tổng Giám đốc Công ty TNHH Haivina Hồng Lĩnh chia sẻ.

Công ty TNHH Haivina Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) đã chi 650 triệu đồng để hỗ trợ tiền xăng xe cho hơn 1.300 lao động, góp phần giảm áp lực chi phí đi lại.

Những chuyển động đó cho thấy, tư duy thu hút lao động của DN đang dần thay đổi. Tuy nhiên, để tạo sức cạnh tranh bền vững, việc đầu tư cho môi trường làm việc, phúc lợi và cơ hội phát triển cần trở thành chiến lược lâu dài của mỗi DN, thay vì những giải pháp mang tính thời điểm.

Bên cạnh nỗ lực của DN trong việc bảo đảm mức thu nhập tương xứng và xây dựng môi trường làm việc ổn định, vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương cũng có ý nghĩa quyết định trong việc hình thành hệ sinh thái an sinh để giữ chân NLĐ. Cùng với đầu tư đồng bộ nhà ở, trường học, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa tại các khu công nghiệp (KCN), cần có chính sách hỗ trợ NLĐ tiếp cận những dịch vụ thiết yếu, tạo điều kiện để họ an cư, yên tâm gắn bó và lập nghiệp lâu dài tại quê hương.

Theo thông tin từ Ban Quản lý KKT tỉnh, hiện Hà Tĩnh đã quy hoạch khu nhà ở xã hội rộng 14 ha tại phường Hoành Sơn, đồng thời đề xuất bổ sung khoảng 28,5 ha đất xây dựng nhà lưu trú công nhân tại các KCN trọng điểm như: Bắc Thạch Hà, Gia Lách mở rộng, Bắc Hồng Lĩnh, Hưng Long Hà Tĩnh và các KCN tại phường Vũng Áng. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm giải quyết nhu cầu an cư cho NLĐ khi các KKT, KCN tiếp tục mở rộng. “Thời gian tới, Ban Quản lý KKT tỉnh sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp về nhà ở, ký túc xá, xe đưa đón, bữa ăn, điều kiện sinh hoạt và môi trường làm việc cho công nhân. Đồng thời, khuyến khích DN tăng cường đào tạo tay nghề, mở rộng cơ hội thăng tiến và các chính sách phúc lợi nhằm ổn định nguồn nhân lực phục vụ các dự án trên địa bàn”, ông Võ Tá Nghĩa - Phó Trưởng ban Quản lý KKT tỉnh trao đổi.

Khi các KKT, KCN trong toàn tỉnh đang mở rộng quy mô, bước vào giai đoạn phát triển mạnh, việc xây dựng quan hệ lao động hài hòa giữa DN và NLĐ trở thành yếu tố quan trọng để bảo đảm nguồn nhân lực ổn định. Ông Nguyễn Thế Hoàn - Chủ tịch LĐLĐ tỉnh cho biết: “Công đoàn Hà Tĩnh sẽ tiếp tục tập trung phát triển tổ chức công đoàn tại các DN mới thành lập, nâng cao chất lượng đối thoại và thương lượng tập thể để bảo đảm tốt hơn quyền lợi về tiền lương, phúc lợi và điều kiện làm việc cho NLĐ. Đồng thời, phối hợp với DN đẩy mạnh đào tạo, nâng cao tay nghề, kỹ năng nghề nghiệp và xây dựng môi trường làm việc ổn định, gắn kết. Khi NLĐ có thu nhập, quyền lợi và cơ hội phát triển tốt hơn, DN sẽ giữ được nguồn nhân lực lâu dài, đáp ứng yêu cầu mở rộng sản xuất và phát triển công nghiệp của tỉnh”.

Hiện nay, tại các KKT, KCN Hà Tĩnh có 205 dự án đầu tư, trong đó 58 dự án FDI với tổng vốn hơn 16,8 tỷ USD. Riêng giai đoạn 2026-2030, nhu cầu tuyển dụng tại KKT, KCN dự kiến cần khoảng 73.000 lao động để phục vụ các dự án lớn của FHS, Vingroup… Để đáp ứng nhu cầu này, tỉnh đang xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, tập trung vào đào tạo và thu hút lao động cho các DN.

Quy hoạch điều chỉnh quy mô diện tích Khu kinh tế Vũng Áng từ 22.781 ha lên khoảng 72.998 ha. Ảnh: Đình Nhất

Theo đó, Hà Tĩnh sẽ quy hoạch lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn với không gian các KKT, trọng tâm là KKT Vũng Áng, thực hiện mô hình “đào tạo tại chỗ, cung ứng tại chỗ”. Trong đó, tiếp tục tập trung nguồn lực để xây dựng, phát triển Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh thành trường nghề trọng điểm cấp quốc gia, cung ứng nhân lực cho thị trường lao động trong và ngoài tỉnh. Chiến lược phát triển nguồn nhân lực tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2026-2030 cũng xác định chuyển mạnh từ đào tạo theo khả năng của cơ sở giáo dục nghề nghiệp sang đào tạo theo nhu cầu thực tế của DN và thị trường lao động. Trọng tâm là đẩy mạnh mô hình liên kết “Nhà nước - Nhà trường - DN”, trong đó DN tham gia từ khâu dự báo nhu cầu nhân lực, đào tạo thực hành đến tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Thầy Nguyễn Đình Đại - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh cho biết: “Thời gian tới, nhà trường sẽ mở rộng liên kết với các đơn vị lớn như FHS, VinFast Hà Tĩnh, đẩy mạnh mô hình đào tạo kép, gắn đào tạo với thực hành tại DN, tăng liên kết “đặt hàng đào tạo” để người học ra trường có thể làm việc ngay, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực lâu dài cho quá trình phát triển công nghiệp của tỉnh. Trong 3 tháng đầu năm 2026, trường đã phối hợp với VinFast, VinES tổ chức 11 lớp đào tạo cho 215 học viên và đào tạo 74 học viên cho Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II.

Trường Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh đẩy mạnh mô hình đào tạo kép, gắn đào tạo với thực hành tại doanh nghiệp.

Theo kế hoạch thực hiện Đề án phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, Hà Tĩnh sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách đào tạo nghề gắn với nhu cầu DN và thị trường lao động. “Cùng với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tỉnh sẽ nghiên cứu, triển khai các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, khuyến khích học sinh, sinh viên theo học những ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng cao; đồng thời, tăng cường các giải pháp thu hút lao động Hà Tĩnh đang làm việc ngoài tỉnh trở về quê hương làm việc, góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các dự án trọng điểm và mục tiêu tăng trưởng của tỉnh trong giai đoạn mới”, ông Đinh Hữu Công - Phó Giám đốc Sở Nội vụ thông tin.

Bên cạnh triển khai chiến lược đào tạo nghề, việc kết nối hiệu quả cung - cầu lao động là yếu tố hết sức quan trọng. Theo đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu lao động đồng bộ, làm nền tảng để nâng cao chất lượng dự báo và hoạch định chính sách. Ông Đinh Hữu Công trao đổi thêm: “Tỉnh sẽ tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn nhân lực theo hướng số hóa, đồng bộ và liên thông, từng bước hình thành kho dữ liệu lao động của Hà Tĩnh. Dự kiến trong năm 2027 sẽ hoàn thành kết nối thông tin thị trường lao động về nhu cầu đào tạo nghề, tìm kiếm, chuyển đổi việc làm đối với NLĐ; nhu cầu tuyển dụng lao động, chế độ đãi ngộ của các DN. Trên cơ sở đó, các ngành chức năng sẽ chủ động hơn trong kết nối cung - cầu lao động và hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu phát triển của các KKT, KCN và các dự án trọng điểm”.

Cùng với đó, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh sẽ được nâng cao năng lực theo hướng trở thành trung tâm kết nối và điều phối thị trường lao động hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, phát triển sàn giao dịch việc làm trực tuyến và tăng cường kết nối với lao động ngoài tỉnh, đặc biệt là lực lượng lao động Hà Tĩnh đang làm việc xa quê. “Chúng tôi sẽ tăng cường khảo sát nhu cầu tuyển dụng của DN, đồng thời đa dạng hóa các kênh tuyên truyền và ứng dụng các hình thức đăng ký, phỏng vấn trực tuyến để lao động xa quê dễ dàng tiếp cận thông tin việc làm, chủ động sắp xếp công việc và trở về khi có cơ hội phù hợp”, ông Nguyễn Minh Hiền - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Tĩnh cho hay.

Đề án phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030 xác định mục tiêu mỗi năm tỉnh phấn đấu tuyển sinh khoảng 14.000 học sinh, sinh viên học nghề theo các trình độ.

Hà Tĩnh đang chuyển mình mạnh mẽ với đà tăng trưởng hai con số. Trong lộ trình tiến tới nền kinh tế công nghiệp hiện đại, tăng trưởng xanh và bền vững, bài toán lao động trở thành “xương sống” của các trụ cột phát triển. Các giải pháp đồng bộ đang được triển khai để tỉnh chuẩn bị nguồn nhân lực cả về số lượng và chất lượng, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và chủ động thu hút đầu tư trong thời gian tới.

Đề án phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030 xác định mục tiêu mỗi năm tỉnh phấn đấu tuyển sinh khoảng 14.000 học sinh, sinh viên học nghề; đến năm 2030 nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 85%, trong đó 50% có văn bằng, chứng chỉ. Cùng với đó, hệ thống kết nối việc làm sẽ được mở rộng với trên 100 hội nghị, hội thảo và phiên giao dịch việc làm mỗi năm; từng bước nâng tỷ lệ lao động được tư vấn, giới thiệu việc làm thành công qua sàn giao dịch lên trên 30%, tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển và thu hút đầu tư trong giai đoạn mới. Riêng năm 2026 sẽ giải quyết việc làm cho ít nhất 17.000 lao động, trong đó thu hút 3.700 lao động xa quê trở về đóng góp cho quê hương.

Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những đột phá chiến lược để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ hiện đại.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định nhiệm vụ “nâng cao chất lượng nguồn lao động, đáp ứng nhu cầu DN và thị trường”, coi đây là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tốc độ tăng trưởng. Cùng với đó, Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng xác định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những đột phá chiến lược để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp - dịch vụ hiện đại. Hiện thực hóa những mục tiêu đó đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị với tinh thần rõ người, rõ việc, rõ lộ trình, trong đó thu hút, giữ chân và phát triển nguồn nhân lực phải trở thành nhiệm vụ xuyên suốt của các cấp, ngành, địa phương và cộng đồng DN. Khi NLĐ nhìn thấy một công việc ổn định, môi trường thuận lợi và tương lai đủ vững chắc trên chính quê hương mình thì vấn đề “ly nông” mà không “ly hương” sẽ không còn là mục tiêu mà trở thành động lực để Hà Tĩnh bứt phá trên hành trình phát triển nhanh và bền vững.

BÀI, ẢNH: SĨ HOÀNG - THANH QUÝ
THIẾT KẾ: HUY TÙNG

Bài 1: Giấc mơ nơi đất khách và nỗi trăn trở ở quê nhà

Giữa những khu công nghiệp đông đúc, những dãy phòng trọ chật hẹp hay các ca làm kéo dài đến đêm khuya là cuộc sống của hàng chục nghìn lao động Hà Tĩnh đang mưu sinh nơi đất khách. Họ rời quê với khát vọng đổi thay cuộc sống, nhưng phía sau những đồng lương là những năm tháng xa gia đình, những cuộc đoàn viên ngắn ngủi và những khoảng trống để lại nơi quê nhà.

Bài 2: Đất lành - vì sao người chưa ở lại?

Được làm việc gần gia đình, ổn định cuộc sống trên chính mảnh đất chôn rau cắt rốn là mong muốn của nhiều người lao động. Thế nhưng, khi hệ sinh thái việc làm chưa đủ độ dày, thu nhập còn bấp bênh và môi trường phát triển chưa định hình rõ nét, “ly hương” vẫn là lựa chọn an toàn của số đông.